HD 189733b ดาวเคราะห์ที่มีฝนเป็นเศษแก้ว พายุแรงจนแทบไม่มีอะไรทนได้

ลองนึกภาพว่าฝนที่ตกจากท้องฟ้าไม่ใช่น้ำ แต่เป็นเศษแก้วที่พัดกระหน่ำด้วยความเร็วเหนือเสียง

ฟังดูเหมือนฉากในภาพยนตร์ไซไฟ แต่สิ่งที่ว่านี้คือหนึ่งในลักษณะเด่นของ HD 189733b ดาวเคราะห์นอกระบบที่นักดาราศาสตร์ยกให้เป็นหนึ่งในโลกที่มีสภาพอากาศรุนแรงที่สุดเท่าที่มนุษย์เคยค้นพบ ดาวดวงนี้อยู่ห่างจากโลกประมาณ 64 ปีแสง ในกลุ่มดาวสุนัขจิ้งจอก และมีขนาดใหญ่กว่าดาวพฤหัสบดีเล็กน้อย

โลกสีฟ้าที่ไม่น่าเข้าใกล้

ภาพจำของหลายคนเมื่อเห็นชื่อดาวดวงนี้คือสีฟ้าสดสวยคล้ายมหาสมุทรของโลก แต่ความจริงกลับตรงกันข้าม สีฟ้านั้นไม่ได้เกิดจากน้ำทะเลหรือท้องฟ้าที่สดใส หากเป็นผลจากชั้นบรรยากาศที่เต็มไปด้วยอนุภาคซิลิเกตขนาดเล็ก ซึ่งเป็นสารชนิดเดียวกับที่ใช้ผลิตแก้วบนโลก เมื่อแสงจากดาวฤกษ์สะท้อนผ่านชั้นบรรยากาศ จึงเกิดเป็นสีฟ้าสวยงามจนดูหลอกตา

ความสวยของดาวดวงนี้จึงเป็นเพียงภาพลวงตา เพราะเบื้องหลังคือสภาพแวดล้อมที่โหดร้ายเกินกว่ามนุษย์จะจินตนาการ

ฝนที่ตกเป็นเศษแก้วจริงหรือ?

นักวิทยาศาสตร์เชื่อว่าบน HD 189733b มีอนุภาคซิลิเกตลอยอยู่ในชั้นบรรยากาศ เมื่ออุณหภูมิและความดันเหมาะสม อนุภาคเหล่านี้สามารถควบแน่นและตกลงมาในลักษณะคล้ายฝน แต่แทนที่จะเป็นหยดน้ำ กลับเป็นละอองหรือเศษแก้วขนาดเล็กที่มีความคมมาก หากมีผู้สังเกตการณ์ยืนอยู่บนดาวดวงนี้ได้จริง ฝนจะไม่ได้ตกลงมาตรง ๆ เหมือนบนโลก แต่จะพุ่งเฉียงด้วยความเร็วมหาศาลจนแทบเปรียบได้กับการถูกพายุทรายที่ทำจากแก้วขัดถูตลอดเวลา

ลมแรงกว่าเฮอริเคนหลายสิบเท่า

สิ่งที่ทำให้ฝนแก้วน่ากลัวยิ่งขึ้นคือความเร็วลม บริเวณชั้นบรรยากาศของดาวมีการคาดการณ์ว่าลมอาจพัดได้ถึงประมาณ 8,700 กิโลเมตรต่อชั่วโมง หรือมากกว่าความเร็วเสียงหลายเท่า ลมระดับนี้สามารถพัดพาอนุภาคแก้วให้เคลื่อนที่ในแนวขวางอย่างรุนแรง จนไม่มีสิ่งก่อสร้างหรือสิ่งมีชีวิตแบบที่เรารู้จักจะทนอยู่ได้

ถ้าบนโลกมีฝนตกพร้อมลมแรง เราแค่กางร่ม แต่บน HD 189733b ต่อให้มีเกราะเหล็กก็อาจไม่เพียงพอ

ร้อนจัดทั้งวันทั้งคืน

HD 189733b เป็นดาวเคราะห์ประเภท 'Hot Jupiter' หรือดาวก๊าซยักษ์ที่โคจรอยู่ใกล้ดาวฤกษ์แม่มาก ใช้เวลาเพียงราวสองวันเศษก็โคจรครบหนึ่งรอบ ทำให้อุณหภูมิบริเวณด้านที่หันเข้าหาดาวฤกษ์สูงกว่า 1,000 องศาเซลเซียส ความแตกต่างของอุณหภูมิระหว่างด้านสว่างและด้านมืดยังเป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดกระแสลมรุนแรงระดับมหาศาล

ทำไมนักวิทยาศาสตร์ถึงรู้เรื่องเหล่านี้?

แม้มนุษย์จะยังเดินทางไปไม่ถึง แต่การศึกษาดาวเคราะห์นอกระบบทำได้ผ่านการวิเคราะห์แสงจากดาวฤกษ์ที่ลอดผ่านชั้นบรรยากาศของดาว เมื่อแสงบางช่วงถูกดูดกลืน นักดาราศาสตร์สามารถคาดเดาองค์ประกอบทางเคมี อุณหภูมิ และลักษณะของชั้นบรรยากาศได้ จนนำไปสู่แบบจำลองที่อธิบายว่าดาวดวงนี้น่าจะมีเมฆซิลิเกต ลมความเร็วสูง และฝนที่เกิดจากอนุภาคคล้ายแก้ว

จักรวาลเต็มไปด้วยโลกที่แตกต่างจากทุกสิ่งที่เราเคยพบ HD 189733b คือเครื่องย้ำเตือนว่าคำว่า 'สภาพอากาศเลวร้าย' บนโลกอาจยังถือว่าอ่อนโยนมากเมื่อเทียบกับบางมุมของเอกภพ ที่ซึ่งท้องฟ้าสีฟ้าสดไม่ได้หมายถึงความสงบ แต่กลับซ่อนพายุเศษแก้วความเร็วเหนือเสียงเอาไว้ตลอดเวลา