ลูกบิดทองเหลือง ฆ่าเชื้อได้เองจริงหรือ ทำไมหลายที่ยังไม่เลือกใช้

จับลูกบิดประตูวันละกี่ครั้ง เคยคิดไหมว่าวัสดุที่จับอยู่มีผลต่อการแพร่เชื้อโรคมากกว่าที่เห็น

หลายคนอาจเคยได้ยินว่าลูกบิดประตูที่ทำจากทองเหลืองหรือทองแดงมีคุณสมบัติพิเศษ สามารถช่วยลดจำนวนเชื้อโรคได้เองโดยไม่ต้องพึ่งน้ำยาฆ่าเชื้อ ฟังดูเหมือนเป็นเรื่องเกินจริง แต่ความจริงแล้วปรากฏการณ์นี้มีชื่อเรียกว่า Oligodynamic Effect เป็นคุณสมบัติของโลหะบางชนิดที่สามารถทำลายจุลินทรีย์ได้ตามธรรมชาติ

เชื้อโรคไม่ได้ตายทันที แต่ค่อย ๆ ถูกทำลาย

เวลามีคนสัมผัสลูกบิดที่ทำจากทองแดงหรือทองเหลือง ไอออนของโลหะจะค่อย ๆ ออกฤทธิ์กับแบคทีเรีย เชื้อรา และไวรัสบางชนิด ทำให้เยื่อหุ้มเซลล์เสียหาย โปรตีนภายในเซลล์ทำงานผิดปกติ รวมถึงทำลายสารพันธุกรรมของเชื้อ ส่งผลให้เชื้อไม่สามารถแบ่งตัวหรืออยู่รอดต่อไปได้

กระบวนการนี้ไม่ได้เกิดขึ้นในไม่กี่วินาที แต่ใช้เวลาตั้งแต่หลักสิบนาทีไปจนถึงหลายชั่วโมง ขึ้นอยู่กับชนิดของเชื้อ ปริมาณเชื้อ อุณหภูมิ ความชื้น และสัดส่วนของทองแดงที่อยู่ในโลหะนั้น

ลูกบิดทองเหลืองไม่ได้ทำให้ประตูปลอดเชื้อทันที แต่ช่วยลดการสะสมของเชื้อได้ต่อเนื่อง

แล้วทำไมไม่เปลี่ยนเป็นทองเหลืองทั้งหมด

คำถามนี้น่าสนใจมาก เพราะถ้ามันช่วยฆ่าเชื้อได้จริง ทำไมอาคารส่วนใหญ่ยังใช้สแตนเลสหรือพลาสติกเป็นหลัก เหตุผลแรกคือเรื่องราคา ทองแดงและทองเหลืองมีต้นทุนสูงกว่า อีกทั้งต้องดูแลรักษามากกว่า เนื่องจากผิวโลหะจะหมองหรือเปลี่ยนสีเมื่อใช้งานไปนาน แม้ประสิทธิภาพในการยับยั้งเชื้อจะยังคงอยู่ก็ตาม

อีกเหตุผลคือความแข็งแรงและความสวยงาม สแตนเลสทนต่อรอยขีดข่วน ดูใหม่ได้นาน ทำความสะอาดง่าย และเข้ากับงานออกแบบสมัยใหม่ จึงยังเป็นตัวเลือกยอดนิยมในอาคารสำนักงาน ห้างสรรพสินค้า และบ้านพักอาศัย

โรงพยาบาลหลายแห่งเริ่มนำมาใช้

ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา มีโรงพยาบาลและสถานพยาบาลในหลายประเทศทดลองเปลี่ยนจุดสัมผัสที่มีการใช้งานบ่อย เช่น ลูกบิดประตู ราวจับ เตียงผู้ป่วย และปุ่มกดลิฟต์ ให้เป็นวัสดุที่มีทองแดงเป็นส่วนประกอบ เพราะช่วยลดจำนวนเชื้อที่ตกค้างบนพื้นผิวได้เมื่อเทียบกับวัสดุทั่วไป ถือเป็นอีกชั้นหนึ่งของการป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อภายในอาคาร

ไม่ได้แทนการล้างมือ

ถึงแม้ทองแดงจะมีคุณสมบัติช่วยยับยั้งเชื้อ แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าจะสัมผัสแล้วปลอดภัยร้อยเปอร์เซ็นต์ หากเพิ่งมีคนป่วยจับลูกบิดก่อนหน้า เชื้อบางส่วนยังคงอยู่ได้ในช่วงเวลาหนึ่ง การล้างมือและการทำความสะอาดพื้นผิวอย่างสม่ำเสมอยังคงเป็นวิธีป้องกันที่สำคัญที่สุด

สรุปแล้ว ข้อมูลที่ว่าลูกบิดทองเหลืองหรือทองแดงสามารถฆ่าเชื้อโรคได้ด้วยตัวเองนั้นเป็นเรื่องจริงตามหลักวิทยาศาสตร์ แต่ควรเข้าใจให้ครบว่าเป็นการลดจำนวนเชื้ออย่างต่อเนื่อง ไม่ใช่การกำจัดเชื้อทันทีหลังมีคนสัมผัส ด้วยเหตุนี้ทองแดงจึงถูกมองว่าเป็นวัสดุที่มีศักยภาพสูงสำหรับพื้นที่สาธารณะที่มีการสัมผัสบ่อย แม้จะยังไม่สามารถเข้ามาแทนที่สแตนเลสหรือพลาสติกได้ทั้งหมดก็ตาม