เจ้าของรางวัลโนเบลเผย ไอเดีย PCR เปลี่ยนโลก ผุดขึ้นระหว่างทริป LSD กลางคืน

เรื่องจริงบางครั้งก็ประหลาดยิ่งกว่านิยาย

ถ้ามีคนบอกว่าเทคโนโลยีที่ช่วยปฏิวัติวงการชีววิทยา การแพทย์ นิติวิทยาศาสตร์ ไปจนถึงการตรวจหาเชื้อโรคทั่วโลก มีจุดเริ่มต้นจากคืนหนึ่งบนถนนสายภูเขา หลายคนคงนึกว่าเป็นเรื่องแต่ง แต่ชายที่เล่าเรื่องนี้ไม่ใช่ใครอื่น เขาคือ คารี มุลลิส (Kary Mullis) นักชีวเคมีผู้คว้ารางวัลโนเบลสาขาเคมี และเจ้าของแนวคิดเทคนิค PCR ที่แทบทุกห้องแล็บในโลกยังใช้งานมาจนถึงทุกวันนี้

ช่วงการระบาดของโควิด-19 คนทั้งโลกคุ้นหูกับคำว่า PCR กันเป็นอย่างดี เพราะมันเป็นวิธีเพิ่มปริมาณสารพันธุกรรมของตัวอย่างให้มากพอที่จะตรวจพบได้ แม้จะมีเชื้อหรือ DNA อยู่เพียงน้อยนิด หลักการนี้ไม่ได้มีประโยชน์แค่เรื่องโรคระบาด แต่ยังใช้พิสูจน์หลักฐานทางนิติวิทยาศาสตร์ ตรวจความสัมพันธ์ทางสายเลือด ศึกษาวิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต และงานวิจัยอีกนับไม่ถ้วน

สิ่งที่ทำให้หลายคนอึ้ง คือเจ้าตัวเคยยอมรับว่าแรงบันดาลใจสำคัญไม่ได้เกิดขึ้นหน้าหลอดทดลอง

มุลลิสเล่าว่า ในปี 1983 ระหว่างขับรถตอนกลางคืนไปยังกระท่อมของตัวเอง เขาเกิดภาพของกระบวนการที่จะใช้สาย DNA สั้นสองเส้นมาช่วยเพิ่มจำนวน DNA เป้าหมายซ้ำไปเรื่อย ๆ จนได้ปริมาณมหาศาล ไอเดียนั้นแล่นเข้ามาอย่างรวดเร็วราวกับเปิดสวิตช์ เขาถึงกับต้องจอดรถข้างทางเพื่อรีบจดรายละเอียด เพราะกลัวว่าจะลืมก่อนถึงบ้าน

สิ่งที่ทำให้เรื่องนี้ถูกพูดถึงมาจนถึงปัจจุบัน คือมุลลิสไม่เคยปิดบังว่าในช่วงวัยหนุ่มเขาเคยใช้สารหลอนประสาท LSD และเคยกล่าวหลายครั้งว่าประสบการณ์เหล่านั้นช่วยเปิดมุมมองในการคิดแก้ปัญหา เขาเคยให้สัมภาษณ์ว่ามันทำให้เขามองเห็นความเชื่อมโยงของสิ่งต่าง ๆ ในแบบที่ไม่เคยนึกถึงมาก่อน จนมีผู้คนจำนวนไม่น้อยเชื่อมโยงว่าแนวคิด PCR อาจได้รับอิทธิพลจากประสบการณ์ดังกล่าว

อย่างไรก็ตาม มีจุดหนึ่งที่ควรแยกให้ออกจากกัน คือมุลลิสไม่ได้บอกว่าเขาคิดค้น PCR ขณะกำลังทำการทดลองในห้องแล็บภายใต้อิทธิพลของ LSD และไม่ได้หมายความว่าสารหลอนประสาทสามารถสร้างผลงานวิทยาศาสตร์ได้เอง สิ่งที่เกิดขึ้นจริงคือเขาพูดถึงประสบการณ์ในชีวิตว่ามีส่วนเปลี่ยนวิธีคิดของเขา ขณะที่การทำให้ไอเดียกลายเป็นเทคนิคที่ใช้งานได้จริง ยังต้องผ่านการคำนวณ การทดลอง การตรวจสอบ และการพิสูจน์ซ้ำตามกระบวนการวิทยาศาสตร์อย่างเข้มงวด

นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมเรื่องของมุลลิสจึงถูกหยิบมาพูดอยู่เสมอ เพราะมันสะท้อนว่าความคิดสร้างสรรค์อาจเกิดขึ้นได้ทุกที่ บางคนคิดไอเดียได้ตอนอาบน้ำ บางคนตอนเดินเล่น บางคนตอนขับรถ ส่วนมุลลิสบอกว่าคืนหนึ่งบนถนนสายภูเขาคือช่วงเวลาที่ทำให้เขามองเห็นภาพของเทคนิคที่จะเปลี่ยนโลก

สุดท้ายแล้ว สิ่งที่ทำให้ PCR กลายเป็นผลงานระดับรางวัลโนเบล ไม่ใช่แค่ประกายความคิด แต่คือการพิสูจน์ให้โลกเห็นว่ามันใช้ได้จริง

เรื่องราวของเขาจึงเป็นบทเรียนที่น่าสนใจว่า แรงบันดาลใจอาจเกิดขึ้นในสถานการณ์ที่คาดไม่ถึง แต่ในโลกของวิทยาศาสตร์ ความคิดเพียงอย่างเดียวไม่มีวันเพียงพอ ทุกสมมติฐานต้องผ่านการทดลอง การตรวจสอบจากนักวิจัยคนอื่น และการยืนยันซ้ำจนได้รับการยอมรับ จึงจะเปลี่ยนจากไอเดียบนท้องถนนให้กลายเป็นเครื่องมือที่ช่วยชีวิตผู้คนทั่วโลกได้