ศาลพิพากษาศพจริง! คดีสุดประหลาดที่ขุดพระสันตะปาปามาตัดสินความผิด

ลองนึกภาพว่าศาลกำลังเปิดพิจารณาคดี แต่จำเลยเสียชีวิตไปแล้วหลายเดือน

ฟังดูเหมือนพล็อตหนังสยองขวัญ แต่เรื่องนี้เกิดขึ้นจริงในประวัติศาสตร์ยุโรปช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ 9 เหตุการณ์นี้มีชื่อเรียกว่า Cadaver Synod หรือที่มักแปลกันว่า “การพิจารณาคดีศพคนตาย” ถือเป็นหนึ่งในหน้าประวัติศาสตร์ของศาสนจักรที่ทั้งแปลก ประหลาด และเต็มไปด้วยการเมืองชนิดที่คนยุคนี้ยังต้องอึ้ง

ศพที่ถูกเรียกตัวกลับมาขึ้นศาล

พระสันตะปาปาสตีเฟนที่ 6 มีคำสั่งให้นำร่างของพระสันตะปาปาฟอร์โมซุส ซึ่งเสียชีวิตและถูกฝังไปแล้วราว 7 เดือน ขุดขึ้นมาจากสุสาน ศพถูกสวมเครื่องแต่งกายเต็มยศของพระสันตะปาปา ก่อนถูกนำไปนั่งบนบัลลังก์ภายในศาลราวกับยังมีชีวิตอยู่ มีการแต่งตั้งผู้แทนคนหนึ่งให้ทำหน้าที่ตอบคำถามแทนศพ ขณะที่ฝ่ายกล่าวหาซักถามความผิดตามกระบวนการพิจารณาคดี

ภาพที่เกิดขึ้นในวันนั้นถูกบันทึกว่าเป็นหนึ่งในเหตุการณ์ที่ชวนตกตะลึงที่สุดของยุคกลาง

ข้อกล่าวหาหลักเกี่ยวข้องกับการที่ฟอร์โมซุสเคยดำรงตำแหน่งบิชอปแห่งอีกสังฆมณฑลมาก่อน แล้วมารับตำแหน่งพระสันตะปาปา ซึ่งฝ่ายตรงข้ามมองว่าขัดต่อกฎของศาสนจักร แต่หลายฝ่ายเชื่อว่าต้นเหตุที่แท้จริงไม่ใช่เรื่องศาสนาเพียงอย่างเดียว หากเป็นการต่อสู้ทางอำนาจและการเมืองภายในนครโรมที่รุนแรงมากในเวลานั้น

เมื่อศพถูกตัดสินว่ามีความผิด

ผลการไต่สวนแทบไม่เหนือความคาดหมาย ศาลตัดสินว่าพระสันตะปาปาฟอร์โมซุสมีความผิดจริง การแต่งตั้งต่าง ๆ ที่เคยทำไว้ถูกประกาศให้เป็นโมฆะ เครื่องหมายแห่งตำแหน่งพระสันตะปาปาถูกถอดออกจากร่าง และนิ้วสามนิ้วที่ใช้ประกอบพิธีสำคัญถูกตัดทิ้งตามบันทึกทางประวัติศาสตร์

หลังสิ้นสุดการพิพากษา ศพไม่ได้รับการฝังอย่างสมเกียรติ แต่ถูกนำไปทิ้งลงแม่น้ำไทเบอร์ เหตุการณ์ทั้งหมดสร้างความตกตะลึงแก่ชาวโรมจำนวนมาก จนกลายเป็นชนวนให้เกิดความไม่พอใจต่อพระสันตะปาปาสตีเฟนที่ 6 อย่างรวดเร็ว

จุดจบของผู้สั่งขุดศพ

กระแสต่อต้านรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ จนเกิดการลุกฮือ พระสันตะปาปาสตีเฟนที่ 6 ถูกปลดออกจากตำแหน่ง ถูกคุมขัง และเสียชีวิตในเรือนจำหลังจากนั้นไม่นาน ส่วนการพิจารณาคดีศพก็ถูกยกเลิกในเวลาต่อมา พระสันตะปาปาองค์ใหม่มีคำสั่งให้ฟื้นฟูชื่อเสียงของฟอร์โมซุส และประกาศว่าการพิจารณาคดีครั้งนั้นเป็นโมฆะ

เรื่องราวของ Cadaver Synod มักถูกยกมาเป็นตัวอย่างของช่วงเวลาที่การเมืองและศาสนาเกี่ยวพันกันอย่างซับซ้อน จนทำให้เกิดเหตุการณ์ที่ยากจะเชื่อว่าเคยเกิดขึ้นจริง แม้เวลาจะผ่านมานานกว่าพันปี แต่ทุกครั้งที่มีการพูดถึงประวัติศาสตร์ยุคกลาง เหตุการณ์นี้ก็ยังถูกจัดให้อยู่ในอันดับต้น ๆ ของคดีที่ทั้งประหลาดและน่าตกใจที่สุดในประวัติศาสตร์โลก

บางครั้งเรื่องจริงในประวัติศาสตร์ก็เหนือจินตนาการยิ่งกว่านิยาย เพราะไม่มีใครคาดคิดว่าศพจะถูกเรียกตัวกลับมารับคำพิพากษาจากศาลได้จริง