ปริศนาการแพทย์ที่ยังไร้คำตอบ ทำไมคนตาบอดแต่กำเนิดแทบไม่เคยเป็นโรคจิตเภท

มีปริศนาทางการแพทย์อยู่เรื่องหนึ่งที่นักวิทยาศาสตร์ถกเถียงกันมาหลายสิบปี และจนถึงวันนี้ก็ยังไม่มีคำอธิบายที่ได้รับการยอมรับอย่างเป็นเอกฉันท์

เรื่องนั้นคือ ตลอดประวัติศาสตร์การแพทย์สมัยใหม่ ยังไม่เคยมีรายงานที่ได้รับการยืนยันอย่างชัดเจนว่า ผู้ที่ ตาบอดสนิทตั้งแต่กำเนิด ป่วยเป็นโรคจิตเภท หรือ Schizophrenia เลยแม้แต่รายเดียว ฟังดูเหมือนเรื่องบังเอิญ แต่เมื่อเวลาผ่านไป ข้อมูลจากหลายประเทศกลับยังคงให้ภาพในทิศทางเดียวกัน จนทำให้นักวิจัยเริ่มตั้งคำถามว่า หรือการมองไม่เห็นตั้งแต่แรกเกิด อาจมีความเกี่ยวข้องกับการป้องกันโรคทางสมองชนิดนี้โดยที่เรายังไม่เข้าใจ

โรคจิตเภทคืออะไรกันแน่

โรคจิตเภทเป็นความผิดปกติของสมองที่ส่งผลต่อการรับรู้ ความคิด และอารมณ์ ผู้ป่วยบางคนได้ยินเสียงที่ไม่มีอยู่จริง เชื่อในสิ่งที่ไม่ตรงกับความเป็นจริง หรือมีความคิดที่สับสนจนใช้ชีวิตประจำวันได้ยาก โรคนี้พบได้ในประชากรทั่วโลกประมาณ 1% และสามารถเกิดขึ้นได้กับทุกเพศ ทุกเชื้อชาติ จึงไม่น่าแปลกใจหากในกลุ่มคนตาบอดแต่กำเนิดก็ควรจะพบผู้ป่วยอยู่บ้างตามหลักสถิติ

แต่สิ่งที่ทำให้นักวิทยาศาสตร์ประหลาดใจก็คือ เมื่อมีการค้นข้อมูลย้อนหลังจากรายงานทางการแพทย์ งานวิจัย และเวชระเบียนจำนวนมาก กลับไม่พบกรณีที่ได้รับการยืนยันอย่างน่าเชื่อถือเลย แม้จะมีรายงานบางชิ้นอ้างว่าพบผู้ป่วย แต่เมื่อตรวจสอบรายละเอียดภายหลัง หลายกรณีกลับพบว่าไม่ได้ตาบอดสนิทตั้งแต่กำเนิด หรือมีโรคอื่นที่ทำให้ข้อมูลคลาดเคลื่อน

ยิ่งค้นหา ก็ยิ่งเหมือนปริศนานี้ยิ่งชัดเจนขึ้น

นักวิทยาศาสตร์ตั้งสมมติฐานอะไรไว้บ้าง

คำตอบยังไม่มี แต่มีหลายแนวคิดที่น่าสนใจ หนึ่งในสมมติฐานที่ถูกพูดถึงมากที่สุดคือ สมองของคนที่ตาบอดตั้งแต่กำเนิดมีการจัดระเบียบใหม่ตั้งแต่วัยเด็ก พื้นที่สมองที่ปกติใช้ประมวลผลการมองเห็นจะถูกนำไปช่วยการได้ยิน การสัมผัส และการรับรู้ด้านอื่นแทน กระบวนการนี้เรียกว่า Neuroplasticity หรือความสามารถของสมองในการปรับตัว

นักวิจัยบางกลุ่มเชื่อว่า การจัดโครงสร้างสมองในลักษณะนี้อาจทำให้วงจรประสาทที่เกี่ยวข้องกับโรคจิตเภทพัฒนาแตกต่างออกไป จึงอาจลดโอกาสเกิดโรคได้ แม้จะยังไม่มีหลักฐานที่ยืนยันตรง ๆ แต่แนวคิดนี้ได้รับความสนใจอย่างมาก เพราะสอดคล้องกับสิ่งที่พบจากการสแกนสมองในผู้ที่ตาบอดแต่กำเนิดหลายราย

อีกสมมติฐานหนึ่งมองว่า โรคจิตเภทอาจเกี่ยวข้องกับการประมวลผลข้อมูลภาพที่ผิดปกติ เมื่อคนเราเห็นโลก สมองต้องตีความรูปร่าง สี ระยะ และการเคลื่อนไหวตลอดเวลา หากระบบนี้เกิดความผิดพลาด ก็อาจส่งผลต่อการรับรู้ความเป็นจริง แต่สำหรับผู้ที่ไม่เคยมีประสบการณ์การมองเห็นตั้งแต่เกิด สมองอาจพัฒนากลไกการรับรู้ในรูปแบบที่ต่างออกไป ทำให้ปัจจัยเสี่ยงบางอย่างไม่เกิดขึ้น

แล้วคนที่ตาบอดภายหลังล่ะ

จุดที่น่าสนใจคือ ปรากฏการณ์นี้ดูเหมือนจะพบเฉพาะในผู้ที่ตาบอดตั้งแต่กำเนิดเท่านั้น หากเป็นคนที่เคยมองเห็นมาก่อนแล้วสูญเสียการมองเห็นในภายหลัง ก็ยังสามารถพบโรคจิตเภทได้ตามปกติ เรื่องนี้ยิ่งทำให้นักวิจัยเชื่อว่า ช่วงเวลาที่สมองกำลังพัฒนาในวัยเด็กอาจเป็นกุญแจสำคัญของปริศนาทั้งหมด

นั่นหมายความว่า สิ่งสำคัญอาจไม่ใช่การมองเห็นหรือไม่มองเห็นเพียงอย่างเดียว แต่เป็นการที่สมองถูกสร้างและเชื่อมต่อวงจรประสาทตั้งแต่ช่วงแรกของชีวิตต่างหาก

ยังไม่ใช่ข้อสรุปสุดท้าย

แม้ข้อมูลที่มีอยู่จะน่าสนใจมาก แต่วงการแพทย์ยังไม่ประกาศว่าการตาบอดแต่กำเนิดสามารถป้องกันโรคจิตเภทได้ เพราะคำว่า 'ไม่พบรายงาน' ไม่ได้แปลว่า 'เป็นไปไม่ได้' ยังมีโอกาสที่อาจมีผู้ป่วยซึ่งไม่เคยได้รับการวินิจฉัย หรือข้อมูลในอดีตยังไม่ครอบคลุมเพียงพอ

อย่างไรก็ตาม ความสัมพันธ์ระหว่างการตาบอดแต่กำเนิดกับโรคจิตเภทยังคงเป็นหนึ่งในหัวข้อที่ได้รับความสนใจมากที่สุดของวงการประสาทวิทยา เพราะหากวันหนึ่งนักวิทยาศาสตร์ค้นพบกลไกที่อยู่เบื้องหลังได้จริง ความรู้นั้นอาจนำไปสู่แนวทางใหม่ในการป้องกันหรือรักษาโรคจิตเภทในอนาคต ซึ่งอาจเป็นประโยชน์กับผู้คนอีกนับล้านทั่วโลก

บางครั้ง สิ่งที่เราไม่พบ ก็อาจสำคัญไม่แพ้สิ่งที่เราพบ และปริศนานี้ก็ยังรอคำตอบจากวิทยาศาสตร์ต่อไป