คดีชายปริศนาแห่งซอมเมอร์ตัน ศพไร้ชื่อกับรหัสลับที่โลกยังไขไม่ออก

ศพชายคนหนึ่งนอนอยู่ริมชายหาด แต่สิ่งที่น่ากลัวกว่าความตาย คือไม่มีใครรู้เลยว่าเขาเป็นใคร

เช้าวันที่ 1 ธันวาคม ปี 1948 ชายคนหนึ่งถูกพบเป็นศพบนหาดซอมเมอร์ตัน เมืองแอดิเลด ประเทศออสเตรเลีย เขาแต่งตัวเรียบร้อยเหมือนเพิ่งออกจากเมือง เสื้อเชิ้ต ผูกเนกไท สวมเสื้อสูท แต่ไม่มีร่องรอยการต่อสู้ ไม่มีบาดแผลที่อธิบายสาเหตุการเสียชีวิตได้ สิ่งที่ทำให้ตำรวจประหลาดใจยิ่งกว่าคือ ป้ายชื่อบนเสื้อผ้าทุกชิ้นถูกตัดออกอย่างตั้งใจ ราวกับมีใครบางคนพยายามลบตัวตนของเขาให้หายไปจากโลก

ไม่มีเอกสาร ไม่มีชื่อ ไม่มีประวัติ

เมื่อค้นตัว ตำรวจไม่พบบัตรประชาชน หนังสือเดินทาง หรือเอกสารใดที่บอกได้ว่าเขาเป็นใคร เงินในกระเป๋ายังคงอยู่ บุหรี่ หมากฝรั่ง และของใช้ส่วนตัวดูเป็นของธรรมดา แต่ไม่มีสิ่งใดเชื่อมโยงไปถึงตัวตนของชายคนนี้ได้เลย แม้แต่ลายนิ้วมือก็ไม่สามารถระบุตัวจากฐานข้อมูลในเวลานั้น

คดีเริ่มแปลกขึ้นอีกขั้น เมื่อพบกระเป๋าลับเล็กๆ ที่เย็บซ่อนอยู่ภายในกางเกง ภายในมีเศษกระดาษชิ้นจิ๋วที่ถูกฉีกออกมาจากหนังสือเล่มหนึ่ง บนกระดาษมีเพียงคำว่า 'Tamam Shud' ซึ่งเป็นภาษาเปอร์เซีย มีความหมายว่า "จบสิ้นแล้ว" หรือ "สิ้นสุดแล้ว" เป็นคำที่อยู่ท้ายหนังสือบทกวีชื่อ Rubaiyat of Omar Khayyam หลายคนจึงเริ่มตั้งข้อสงสัยว่า นี่อาจเป็นข้อความสุดท้ายที่ผู้ตายตั้งใจพกติดตัว

จากเศษกระดาษเพียงชิ้นเดียว คดีธรรมดากลับกลายเป็นปริศนาระดับโลก

หนังสือที่หายไป กับรหัสที่ไม่มีใครอ่านออก

หลังตำรวจประกาศตามหา ในที่สุดมีชายคนหนึ่งแจ้งว่าเขาพบหนังสือ Rubaiyat วางอยู่ในรถของตัวเองอย่างไม่ทราบที่มา เมื่อตรวจสอบพบว่า หน้าสุดท้ายของหนังสือถูกฉีกออกไปพอดี ตรงกับเศษกระดาษที่พบในตัวผู้เสียชีวิต

แต่เรื่องยังไม่จบ เพราะด้านหลังปกหนังสือมีตัวอักษรหลายบรรทัดเขียนด้วยดินสอ ลักษณะคล้ายรหัสลับ เป็นชุดตัวอักษรที่ไม่มีความหมายตรงตัว นักถอดรหัส นักภาษาศาสตร์ ผู้เชี่ยวชาญด้านข่าวกรอง และนักคณิตศาสตร์จากหลายประเทศพยายามวิเคราะห์มาตลอดหลายสิบปี มีทั้งทฤษฎีว่าเป็นรหัสสายลับ เป็นข้อความเข้ารหัสแบบ One-Time Pad เป็นอักษรย่อของบทกวี หรือเป็นเพียงตัวอักษรที่ไม่มีความหมาย แต่จนถึงทุกวันนี้ก็ยังไม่มีคำอธิบายที่ได้รับการยอมรับร่วมกัน

คดีสายลับหรือเรื่องบังเอิญ?

ช่วงเวลาที่เกิดเหตุอยู่ในยุคสงครามเย็น ทำให้หลายคนเชื่อว่าชายคนนี้อาจเกี่ยวข้องกับหน่วยข่าวกรอง เพราะการลบป้ายชื่อออกจากเสื้อผ้า การไม่พบเอกสารระบุตัวตน และข้อความปริศนาล้วนชวนให้นึกถึงปฏิบัติการลับ บางทฤษฎีเชื่อว่าเขาอาจถูกวางยาพิษด้วยสารที่ตรวจไม่พบในยุคนั้น ขณะที่อีกฝ่ายมองว่าเป็นการเสียชีวิตตามธรรมชาติที่ถูกแต่งเติมด้วยเหตุบังเอิญหลายอย่างจนดูเหนือจริง

มีการตามหาญาติ ตรวจดีเอ็นเอ ศึกษาเส้นผม วิเคราะห์โครงสร้างใบหน้า และย้อนรอยหลักฐานใหม่อยู่หลายครั้ง แม้เทคโนโลยีจะก้าวหน้าไปมาก แต่คำถามสำคัญที่สุดก็ยังเหมือนเดิม เขาเป็นใคร และทำไมถึงเสียชีวิตเพียงลำพังบนชายหาดแห่งนั้น

บางครั้ง ปริศนาที่น่ากลัวที่สุด ไม่ใช่การหาคนร้าย แต่คือการไม่รู้แม้แต่ชื่อของผู้ตาย

คดี Taman Shud จึงยังถูกยกให้เป็นหนึ่งในคดีลึกลับที่สุดของศตวรรษที่ 20 เพราะแทบทุกชิ้นส่วนของเรื่องราวเหมือนกำลังพาผู้สืบสวนเข้าใกล้คำตอบ แต่ทุกครั้งกลับจบลงด้วยกำแพงอีกชั้นหนึ่ง ไม่ว่าจะเป็นชายไร้ชื่อ หนังสือปริศนา หรือรหัสที่ยังไม่มีใครถอดได้สำเร็จ จนเวลาผ่านมากว่าเจ็ดทศวรรษ เรื่องนี้ก็ยังถูกพูดถึงไม่ต่างจากตำนานที่รอใครสักคนมาไขความจริงให้กระจ่างเสียที