ชายผู้รอดจากลำแสงโปรตอน แต่ใบหน้าครึ่งซีกกลับแทบไม่แก่ตามกาลเวลา

ถ้ามีคนบอกว่าลำแสงที่เคลื่อนที่เกือบเร็วเท่าแสงยิงทะลุหัวคนได้ แต่เจ้าตัวยังมีชีวิตอยู่ คุณจะเชื่อไหม?

เรื่องนี้ไม่ใช่นิยายไซไฟ แต่เป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นจริงกับ อนาโตลี บูโกร์สกี (Anatoli Bugorski) นักฟิสิกส์ชาวรัสเซีย ผู้ซึ่งกลายเป็นเจ้าของอุบัติเหตุทางวิทยาศาสตร์ที่แปลกที่สุดครั้งหนึ่งของโลก เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 1978 ภายในศูนย์วิจัยของสหภาพโซเวียต ขณะกำลังตรวจสอบเครื่องเร่งอนุภาคขนาดใหญ่ เขาเข้าใจว่าระบบหยุดทำงานแล้ว จึงก้มศีรษะเข้าไปดูภายในโดยไม่รู้ว่าลำแสงโปรตอนยังคงทำงานอยู่

ลำแสงที่มองไม่เห็น แต่ทรงพลังเกินจินตนาการ

โปรตอนไม่ใช่แสงที่เรามองเห็นด้วยตาเปล่า แต่เป็นอนุภาคที่ถูกเร่งให้มีพลังงานมหาศาลในเครื่องเร่งอนุภาค ความเร็วของมันใกล้เคียงกับความเร็วแสงมากจนแทบไม่มีเวลาที่ร่างกายจะตอบสนอง บูโกร์สกีเล่าว่า ในเสี้ยววินาทีนั้นเขาเห็นแสงสว่างจ้าราวกับมีดวงอาทิตย์อยู่ตรงหน้า แม้จะไม่รู้สึกเจ็บ แต่ลำแสงได้พุ่งทะลุศีรษะของเขา ตั้งแต่ด้านหลังใบหูผ่านสมองไปออกอีกด้านหนึ่ง

แพทย์แทบทุกคนเชื่อว่าเขาไม่น่าจะรอดชีวิต

เมื่อได้รับรังสีในระดับที่สูงขนาดนั้น ความคาดหวังของทีมแพทย์แทบเป็นศูนย์ หลายคนคิดว่าเขาคงเสียชีวิตในเวลาไม่นาน แต่สิ่งที่เกิดขึ้นกลับตรงกันข้าม เขายังมีสติ พูดคุยได้ และสามารถใช้ชีวิตต่อไปได้ แม้ว่าจะต้องเผชิญผลกระทบจำนวนมาก ทั้งการสูญเสียการได้ยินหูซ้าย เส้นประสาทบนใบหน้าซีกซ้ายเสียหาย กล้ามเนื้อบางส่วนเป็นอัมพาต และมีอาการชักเป็นระยะในเวลาต่อมา

ข่าวลือเรื่องใบหน้าที่ไม่แก่ มีจริงแค่ไหน?

เรื่องที่ถูกแชร์กันมากที่สุดคือ ใบหน้าด้านซ้ายของเขาซึ่งเป็นด้านที่ได้รับรังสี ดูเต่งตึงกว่าด้านขวา ริ้วรอยเกิดขึ้นน้อยกว่า และแทบไม่มีอาการหย่อนคล้อยเหมือนอีกฝั่ง จนหลายคนเรียกกันว่าเป็นใบหน้าที่ 'หยุดแก่' ความจริงแล้ว นักวิทยาศาสตร์ไม่ได้สรุปว่ารังสีทำให้ย้อนวัยหรือหยุดความชรา แต่เชื่อว่าความเสียหายของเส้นประสาทและกล้ามเนื้อ ทำให้การเปลี่ยนแปลงของผิวหนังและกล้ามเนื้อบนใบหน้าซีกนั้นแตกต่างจากปกติ จึงดูเหมือนยังคงตึงอยู่ แม้จะไม่ได้หมายความว่าเซลล์หยุดเสื่อมสภาพจริงก็ตาม

นั่นทำให้เรื่องของเขามักถูกเล่าต่อแบบเกินจริงอยู่เสมอ หลายบทความใช้คำว่า 'ไม่แก่เลย' หรือ 'อมตะครึ่งหน้า' ทั้งที่ในความเป็นจริง เขายังคงมีผลกระทบจากรังสีอย่างต่อเนื่อง และต้องใช้ชีวิตร่วมกับอาการแทรกซ้อนตลอดหลายสิบปี

ทำไมเหตุการณ์นี้ถึงสำคัญในวงการวิทยาศาสตร์

สมัยนั้นสหภาพโซเวียตปิดข้อมูลเกี่ยวกับอุบัติเหตุทางวิทยาศาสตร์ไว้จำนวนมาก เรื่องของบูโกร์สกีจึงแทบไม่มีใครรู้จักนอกประเทศเป็นเวลานาน แพทย์และนักวิจัยใช้ข้อมูลจากร่างกายของเขาเพื่อศึกษาผลของรังสีพลังงานสูงต่อสมองมนุษย์ เพราะแทบไม่มีกรณีศึกษาแบบนี้มาก่อน ผู้ป่วยส่วนใหญ่ที่ได้รับรังสีระดับใกล้เคียงกันมักเสียชีวิตก่อนที่จะสามารถติดตามผลระยะยาวได้

ที่น่าทึ่งอีกอย่างคือ เขายังสามารถทำงานด้านวิทยาศาสตร์ต่อได้อีกหลายปี แม้จะต้องเผชิญข้อจำกัดด้านสุขภาพ แต่ก็ยังใช้ชีวิตได้ใกล้เคียงปกติ จนกลายเป็นหนึ่งในตัวอย่างที่นักวิทยาศาสตร์ทั่วโลกพูดถึงเมื่ออธิบายว่า ร่างกายมนุษย์ยังมีความสามารถในการเอาชีวิตรอดที่เหนือความคาดหมายเพียงใด

อุบัติเหตุครั้งเดียว เปลี่ยนชีวิตทั้งชีวิต และกลายเป็นหน้าประวัติศาสตร์ของวงการฟิสิกส์

ทุกวันนี้ ชื่อของอนาโตลี บูโกร์สกี ยังคงถูกหยิบยกขึ้นมาในบทความด้านวิทยาศาสตร์ การแพทย์ และเรื่องราวชวนอึ้งจากทั่วโลก ไม่ใช่เพราะเขาได้รับพลังวิเศษจากรังสี แต่เพราะเขาเป็นหนึ่งในไม่กี่คนที่รอดชีวิตจากลำแสงโปรตอนของเครื่องเร่งอนุภาค และช่วยให้โลกเข้าใจผลของรังสีพลังงานสูงต่อมนุษย์ได้มากขึ้น ส่วนเรื่องใบหน้าที่เหมือนหยุดแก่ แม้จะมีเค้าความจริงอยู่บ้าง แต่ก็ไม่ใช่การย้อนวัยอย่างที่หลายคนเล่าต่อกัน สิ่งที่เกิดขึ้นเป็นผลจากความเสียหายของเนื้อเยื่อและเส้นประสาทมากกว่าจะเป็นปาฏิหาริย์แห่งความอ่อนเยาว์