ร่องลึกมาเรียนาลึกแค่ไหน? ลึกจนยอดเขาเอเวอเรสต์ยังจมหายใต้น้ำอีกกว่า 2 กิโลเมตร

มหาสมุทรมีหลุมที่ลึกเสียจนภูเขาที่สูงที่สุดในโลกยังโผล่ไม่พ้นน้ำ

ลองนึกภาพว่าคุณยกยอดเขาเอเวอเรสต์ทั้งลูกไปวางไว้ที่ก้นมหาสมุทร หลายคนอาจคิดว่าปลายยอดน่าจะโผล่พ้นผิวน้ำขึ้นมาได้ แต่ความจริงกลับตรงกันข้าม เพราะร่องลึกมาเรียนา (Mariana Trench) ลึกมากเสียจนแม้จะวางภูเขาที่สูงที่สุดในโลกลงไป ยอดเขาก็ยังจมอยู่ใต้น้ำอีกกว่า 2 กิโลเมตร เป็นตัวเลขที่ทำให้เห็นว่าพื้นมหาสมุทรบางแห่งลึกเกินกว่าที่เราจะจินตนาการได้

ร่องลึกที่ใหญ่ที่สุดของโลกอยู่ตรงไหน?

ร่องลึกมาเรียนาตั้งอยู่ทางตะวันตกของมหาสมุทรแปซิฟิก ใกล้หมู่เกาะมาเรียนา เกิดจากการที่แผ่นเปลือกโลกสองแผ่นเคลื่อนตัวเข้าหากัน แผ่นหนึ่งมุดลงใต้แผ่นอีกแผ่นเป็นเวลาหลายล้านปี จนเกิดเป็นร่องลึกขนาดมหึมา พื้นที่นี้ถือเป็นส่วนที่ลึกที่สุดของมหาสมุทรบนโลก โดยจุดที่ลึกที่สุดมีชื่อว่า Challenger Deep

ความลึกสูงสุดประมาณ 10,900 เมตร

เมื่อเทียบกับยอดเขาเอเวอเรสต์ที่สูงประมาณ 8,849 เมตร จะเห็นได้ว่าความลึกของร่องลึกมาเรียนามากกว่าความสูงของภูเขาลูกนี้อยู่ราว 2 กิโลเมตร นั่นหมายความว่าหากย้ายภูเขาทั้งลูกไปตั้งไว้ที่ก้นร่องลึก ยอดเขาก็ยังไม่สามารถแตะผิวน้ำได้เลย

โลกใต้ทะเลที่มืดสนิทและแรงดันมหาศาล

สิ่งที่น่าทึ่งไม่ใช่แค่ความลึก แต่คือสภาพแวดล้อมของที่นั่นด้วย เมื่อความลึกเพิ่มขึ้น แสงอาทิตย์จะค่อย ๆ หายไปจนมืดสนิท อุณหภูมิต่ำมาก และแรงดันน้ำเพิ่มขึ้นอย่างมหาศาล ที่ก้นร่องลึกมาเรียนา แรงดันมีค่ามากกว่าบริเวณระดับน้ำทะเลกว่าพันเท่า ถ้าใช้เรือดำน้ำทั่วไปลงไป โครงสร้างแทบจะรับแรงอัดไม่ไหว จึงต้องใช้ยานสำรวจที่ออกแบบมาเป็นพิเศษเท่านั้น

แม้จะเป็นสภาพแวดล้อมสุดโหด นักวิทยาศาสตร์กลับค้นพบสิ่งมีชีวิตหลายชนิดที่สามารถอาศัยอยู่ได้ ทั้งสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง แบคทีเรีย และสัตว์ทะเลขนาดเล็กที่วิวัฒนาการให้ทนต่อแรงดันมหาศาลได้อย่างน่าเหลือเชื่อ ทำให้ร่องลึกแห่งนี้ยังเป็นพื้นที่สำคัญสำหรับการศึกษาวิวัฒนาการและความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต

ทำไมเรารู้จักพื้นผิวดวงจันทร์มากกว่าพื้นมหาสมุทร?

หลายคนอาจแปลกใจ แต่การสำรวจมหาสมุทรลึกมีความยากไม่แพ้การสำรวจอวกาศ ยิ่งลึก แรงดันก็ยิ่งสูง อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ กล้อง และระบบสื่อสารต้องถูกออกแบบให้ทนต่อสภาพสุดขั้ว ทำให้การสำรวจแต่ละครั้งมีค่าใช้จ่ายสูงและใช้เวลานาน พื้นที่จำนวนมากของก้นมหาสมุทรจึงยังไม่ถูกทำแผนที่อย่างละเอียด

มหาสมุทรไม่ได้มีแค่ผืนน้ำกว้างใหญ่ แต่ยังซ่อน "หุบเหว" ที่ลึกเกินกว่าภูเขาที่สูงที่สุดในโลกจะเติมเต็มได้

เรื่องนี้จึงเป็นเครื่องเตือนใจว่าบนโลกของเรา ยังมีพื้นที่อีกมากที่มนุษย์รู้จักเพียงผิวเผิน ร่องลึกมาเรียนาเป็นหนึ่งในสถานที่ที่แสดงให้เห็นว่าธรรมชาติยังเต็มไปด้วยความลึกลับ และบางครั้งสิ่งที่น่าอัศจรรย์ที่สุดก็ไม่ได้อยู่บนยอดเขา แต่อยู่ลึกลงไปใต้มหาสมุทรที่แทบไม่มีใครได้เห็นด้วยตาตัวเอง