กรดในกระเพาะแรงแค่ไหน? จนร่างกายต้องสร้างเยื่อบุกระเพาะใหม่ทุก 3-4 วัน เพื่อไม่ให้ย่อยตัวเอง

ลองนึกภาพว่าคุณพกกรดที่มีความสามารถละลายอาหารแทบทุกมื้อเอาไว้ในร่างกายตลอดเวลา

หลายคนรู้ว่ากระเพาะอาหารมีกรดอยู่ แต่สิ่งที่น่าทึ่งกว่าคือ กรดในกระเพาะมีความเป็นกรดสูงมาก ค่า pH โดยทั่วไปอยู่ราว 1.5-3.5 ซึ่งแรงพอจะช่วยย่อยโปรตีนและกำจัดเชื้อโรคจำนวนมากที่ปนมากับอาหารได้

แล้วทำไมกระเพาะถึงไม่ถูกกรดย่อยเสียเอง?

คำตอบอยู่ที่ระบบป้องกันของร่างกาย กระเพาะอาหารไม่ได้ปล่อยให้ผิวด้านในสัมผัสกรดโดยตรง แต่จะมีชั้นเมือกและไบคาร์บอเนตเคลือบอยู่ตลอดเวลา ทำหน้าที่เหมือนเกราะป้องกันไม่ให้กรดกัดเซลล์ด้านใน อีกทั้งเซลล์ของเยื่อบุกระเพาะยังเชื่อมติดกันแน่น ลดโอกาสที่กรดจะแทรกผ่านลงไปทำอันตรายเนื้อเยื่อ

จุดที่น่าสนใจคือ เยื่อบุกระเพาะมีการผลัดเซลล์อย่างรวดเร็ว โดยเซลล์จำนวนมากจะถูกสร้างขึ้นใหม่ภายในประมาณ 3-4 วัน

การผลัดเซลล์อย่างต่อเนื่องช่วยซ่อมแซมความเสียหายจากกรดและเอนไซม์ย่อยอาหารที่เกิดขึ้นทุกวัน หากระบบนี้ทำงานผิดปกติ หรือชั้นเมือกถูกทำลายจากปัจจัยต่างๆ เช่น การติดเชื้อแบคทีเรีย Helicobacter pylori การใช้ยาแก้อักเสบกลุ่ม NSAIDs เป็นเวลานาน หรือการสูบบุหรี่และดื่มแอลกอฮอล์มากเกินไป กรดก็สามารถกัดเซลล์จนเกิดแผลในกระเพาะอาหารได้

มีความเชื่อที่ว่า หากเยื่อบุกระเพาะไม่ถูกสร้างใหม่ กระเพาะจะถูกย่อยจนทะลุทันที ความจริงคือการผลัดเซลล์เป็นเพียงหนึ่งในหลายกลไกป้องกัน กระเพาะไม่ได้อาศัยการสร้างเซลล์ใหม่เพียงอย่างเดียว แต่ยังต้องพึ่งชั้นเมือก ไบคาร์บอเนต การไหลเวียนเลือดที่ดี และการซ่อมแซมเซลล์ร่วมกัน หากระบบป้องกันทั้งหมดล้มเหลว จึงมีโอกาสเกิดแผลลึกหรือทะลุได้

สรุปสั้นๆ กรดในกระเพาะอาหารของมนุษย์รุนแรงจริง และเยื่อบุกระเพาะมีการผลัดเซลล์ใหม่อย่างรวดเร็วทุกไม่กี่วัน แต่สาเหตุที่กระเพาะไม่ย่อยตัวเอง ไม่ได้เกิดจากการสร้างเยื่อบุใหม่เพียงอย่างเดียว หากเกิดจากระบบป้องกันหลายชั้นที่ทำงานประสานกันตลอด 24 ชั่วโมง