คนบางคนไม่ได้แค่ได้ยินหรือมองเห็น แต่สมองของพวกเขาทำให้คำพูดมีรสชาติ ตัวเลขมีสี และภาพที่เงียบกลับมีเสียง

ลองนึกภาพว่าคำว่า 'มะม่วง' มีรสหวานติดลิ้นทุกครั้งที่ได้ยิน หรือเลข 7 เป็นสีเหลืองสดมาตั้งแต่จำความได้

ฟังดูเหมือนพล็อตในนิยายวิทยาศาสตร์ แต่สำหรับคนจำนวนหนึ่งบนโลก นี่คือชีวิตประจำวันของพวกเขา ภาวะนี้มีชื่อว่า ซินเนสทีเซีย (Synesthesia) เป็นลักษณะการรับรู้ที่สมองเชื่อมโยงข้อมูลจากประสาทสัมผัสหลายด้านเข้าด้วยกันโดยอัตโนมัติ คนที่มีภาวะนี้ไม่ได้จินตนาการหรือแกล้งทำ แต่สมองของพวกเขาประมวลผลโลกแตกต่างจากคนส่วนใหญ่จริงๆ

เมื่อประสาทสัมผัสคุยกันเอง

โดยปกติ เวลาตาเห็นภาพ หูได้ยินเสียง หรือจมูกรับกลิ่น สมองจะส่งข้อมูลไปยังพื้นที่ที่ทำหน้าที่เฉพาะของมัน แต่ในผู้ที่มีซินเนสทีเซีย บางบริเวณของสมองมีการเชื่อมโยงข้ามกันมากกว่าปกติ จึงเกิดการรับรู้สองอย่างพร้อมกัน เช่น เห็นตัวอักษรแล้วมีสีลอยขึ้นมาในความรู้สึก หรือได้ยินชื่อคนแล้วรับรู้รสชาติบางอย่างทันที ทั้งหมดเกิดขึ้นเองโดยไม่สามารถสั่งให้เปิดหรือปิดได้

สำหรับพวกเขา มันไม่ใช่เรื่องแปลก แต่มันคือโลกที่เป็นมาตั้งแต่เกิด

รูปแบบของซินเนสทีเซียมีอยู่หลายสิบแบบ แบบที่พบได้บ่อยคือการเห็นตัวอักษรหรือตัวเลขเป็นสีประจำ เช่น A เป็นสีแดง B เป็นสีน้ำเงิน หรือเลข 5 เป็นสีเขียวเสมอ ไม่ว่าจะเขียนด้วยหมึกสีอะไรก็ตาม บางคนเมื่อได้ยินดนตรีจะเห็นรูปร่างและสีเคลื่อนไหวลอยอยู่ในใจ ขณะที่บางคนได้ยินคำบางคำแล้วรู้สึกถึงรสหวาน เปรี้ยว หรือขมอย่างชัดเจน

ยังมีรูปแบบที่น่าสนใจอีก เช่น การสัมผัสกระจกแล้วรู้สึกว่ามีเสียง หรือเห็นภาพเคลื่อนไหวที่ไม่มีเสียงแต่กลับรับรู้เหมือนได้ยินเสียงประกอบ แม้จะพบไม่บ่อย แต่ก็มีการบันทึกไว้ในงานวิจัยหลายชิ้น ทำให้นักประสาทวิทยาสนใจศึกษาว่าสมองสร้างประสบการณ์เหล่านี้ขึ้นมาได้อย่างไร

เป็นโรคหรือเปล่า?

คำตอบคือ ส่วนใหญ่ไม่ถือว่าเป็นโรค คนที่มีซินเนสทีเซียมักใช้ชีวิตได้ตามปกติ หลายคนเพิ่งรู้ว่าตัวเองแตกต่างก็ตอนโต เพราะคิดว่าทุกคนมองโลกแบบเดียวกันเสียอีก นักวิจัยยังพบว่าภาวะนี้อาจพบในสมาชิกหลายคนของครอบครัวเดียวกัน จึงมีความเป็นไปได้ว่าปัจจัยทางพันธุกรรมมีส่วนเกี่ยวข้อง

ที่น่าสนใจคือ บางคนใช้ความสามารถนี้เป็นข้อได้เปรียบ นักดนตรี ศิลปิน นักเขียน และนักออกแบบจำนวนไม่น้อยเคยเล่าว่าการเห็นเสียงเป็นสีหรือเห็นตัวอักษรเป็นภาพ ช่วยให้พวกเขาจดจำข้อมูล สร้างผลงาน และเชื่อมโยงความคิดได้อย่างสร้างสรรค์ แม้ไม่ใช่ทุกคนที่มีซินเนสทีเซียจะเป็นอัจฉริยะ แต่ประสบการณ์การรับรู้ที่ไม่เหมือนใครก็กลายเป็นแรงบันดาลใจให้กับงานศิลปะและวิทยาศาสตร์มาโดยตลอด

โลกใบเดียวกัน แต่สมองของแต่ละคนอาจกำลังสร้างโลกคนละแบบอยู่ก็ได้

เรื่องนี้ทำให้เห็นว่าความเป็นจริงที่เรารับรู้ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับสิ่งที่อยู่ตรงหน้าเพียงอย่างเดียว แต่ยังขึ้นอยู่กับวิธีที่สมองตีความข้อมูลเหล่านั้นอีกด้วย สำหรับคนส่วนใหญ่ ตัวเลขก็เป็นแค่ตัวเลข แต่สำหรับใครบางคน มันอาจเป็นสายรุ้งที่เรียงตัวอย่างสวยงามมาตลอดชีวิตโดยที่ไม่เคยเปลี่ยนเลยแม้แต่ครั้งเดียว