เคยสงสัยไหม ทำไมกลิ่นสีเทียนถึงจำได้ไม่เคยลืม ที่แท้มีส่วนผสมจากไขมันวัวซ่อนอยู่

แค่เปิดกล่องสีเทียน กลิ่นนั้นก็พาเราย้อนกลับไปเป็นเด็กได้ทันที

มีของอยู่ไม่กี่อย่างที่แค่ได้กลิ่นก็ทำให้ภาพในวัยเด็กผุดขึ้นมาเอง สีเทียนเป็นหนึ่งในนั้น หลายคนจำกลิ่นเฉพาะตัวได้แม่น ทั้งที่ไม่ได้จับมานานเป็นสิบปี กลิ่นหวานอ่อนๆ ปนความมันและกลิ่นคล้ายขี้ผึ้ง กลายเป็นความทรงจำที่ติดอยู่ในหัวแบบไม่รู้ตัว

แล้วกลิ่นนั้นมาจากไหน?

หลายคนเดาว่าคงเป็นกลิ่นของเม็ดสีหรือสารแต่งกลิ่น แต่ความจริงแล้ว ส่วนสำคัญของกลิ่นสีเทียนแบบดั้งเดิมมาจาก กรดสเตียริก (Stearic acid) ซึ่งเป็นกรดไขมันที่สามารถผลิตได้จากไขมันสัตว์ โดยเฉพาะไขมันวัว หรือผลิตจากน้ำมันพืชก็ได้ ผู้ผลิตนิยมเติมสารชนิดนี้ลงไปเพื่อช่วยให้สีเทียนคงรูป แข็งแรง ไม่ละลายง่าย และทำให้เวลาระบายรู้สึกลื่นมือมากขึ้น

กลิ่นที่เราคุ้นเคย จึงไม่ได้เกิดจากการตั้งใจแต่งกลิ่นให้หอม แต่เป็นกลิ่นของวัตถุดิบที่ใช้ผลิตนั่นเอง

ในอดีต โรงงานจำนวนไม่น้อยเลือกใช้กรดสเตียริกที่ได้จากไขมันวัว เพราะหาได้ง่ายและมีคุณสมบัติเหมาะกับการผลิตสีเทียน จึงทำให้สีเทียนหลายยี่ห้อมีกลิ่นคล้ายกันจนกลายเป็นภาพจำของเด็กหลายรุ่น แม้ปัจจุบันผู้ผลิตบางรายจะเปลี่ยนไปใช้กรดสเตียริกที่สกัดจากพืชเพื่อรองรับผู้บริโภคที่มีข้อจำกัดด้านศาสนาหรือวิถีการใช้ชีวิต แต่กลิ่นโดยรวมก็ยังใกล้เคียงเดิม

ไม่ได้มีไว้เพื่อความหอม แต่มีหน้าที่สำคัญ

• ช่วยให้สีเทียนแข็งตัวและไม่แตกหักง่าย

• ทำให้เนื้อสีลื่นเวลาระบายบนกระดาษ

• ช่วยให้เม็ดสีกระจายตัวสม่ำเสมอ

• เพิ่มความทนทานต่อการเก็บรักษา

แน่นอนว่า สีเทียนไม่ได้ทำจากไขมันวัวล้วนๆ วัตถุดิบหลักยังเป็นแวกซ์ชนิดต่างๆ เช่น พาราฟินแวกซ์ ร่วมกับเม็ดสีและสารเติมแต่งอีกหลายชนิด โดยกรดสเตียริกเป็นเพียงส่วนประกอบหนึ่งที่ช่วยปรับคุณสมบัติของผลิตภัณฑ์เท่านั้น

สิ่งที่น่าสนใจคือ สมองของเรามักเชื่อมโยงกลิ่นกับความทรงจำได้แน่นกว่าประสาทสัมผัสอื่น จึงไม่แปลกที่แค่เปิดกล่องสีเทียน กลิ่นเพียงไม่กี่วินาทีก็ทำให้หลายคนนึกถึงห้องเรียน โต๊ะไม้ กล่องดินสอ และวันที่ไม่ต้องกังวลอะไรนอกจากการระบายสีให้สวยที่สุด

บางครั้ง สิ่งที่คิดว่าเป็นแค่กลิ่นของสีเทียน อาจเป็นกลิ่นของความทรงจำในวัยเด็กที่เราเก็บไว้โดยไม่รู้ตัว