ทำไมอวกาศถึงมีกลิ่น? คำบอกเล่าจากนักบินอวกาศที่บอกว่าเหมือนได้กลิ่นโลหะไหม้ ดินปืน และสเต็กย่างเกรียม

อวกาศอาจไม่มีอากาศให้สูด แต่ไม่ได้แปลว่าไม่มี “กลิ่น” ให้รับรู้

ฟังครั้งแรกหลายคนอาจงง เพราะในอวกาศเป็นสุญญากาศ ไม่มีอากาศให้โมเลกุลของกลิ่นลอยเข้าสู่จมูกเหมือนบนโลก ดังนั้นนักบินอวกาศจึงไม่มีทางยืนอยู่กลางอวกาศแล้วสูดกลิ่นได้โดยตรง แต่เรื่องน่าสนใจก็คือ หลังจากเสร็จสิ้นภารกิจนอกยานและกลับเข้ามาปิดประตูห้องปรับความดัน หลายคนกลับเล่าตรงกันว่า ชุดอวกาศ ถุงมือ และอุปกรณ์ที่เพิ่งกลับมาจากด้านนอก มีกลิ่นแปลกติดมาด้วย

กลิ่นที่บรรยายคล้ายกันอย่างน่าประหลาด

แม้นักบินอวกาศแต่ละคนจะใช้คำอธิบายไม่เหมือนกันทั้งหมด แต่มีคำที่ถูกพูดถึงซ้ำอยู่บ่อยครั้ง เช่น กลิ่นโลหะไหม้ กลิ่นดินปืน กลิ่นควันเชื่อมเหล็ก หรือแม้แต่กลิ่นสเต็กที่ย่างจนเกรียม หลายคนบอกว่าเป็นกลิ่นที่แรงพอจะสังเกตได้ทันทีเมื่อถอดหมวกหรือถอดถุงมือหลังกลับเข้ายาน

ไม่ได้เป็นกลิ่นของอวกาศที่ลอยอยู่รอบตัว แต่เป็นกลิ่นที่ติดมากับพื้นผิวของชุดและอุปกรณ์

แล้วกลิ่นนี้มาจากไหน?

นักวิทยาศาสตร์ยังไม่มีคำตอบที่ยืนยันได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่มีสมมติฐานที่ได้รับการพูดถึงมากที่สุดคือ ระหว่างที่ชุดอวกาศสัมผัสกับสภาพแวดล้อมนอกยาน อนุภาคพลังงานสูงและรังสีจากดวงอาทิตย์อาจทำให้เกิดปฏิกิริยาทางเคมีกับพื้นผิวของวัสดุ เมื่ออุปกรณ์กลับเข้าสู่ยานและสัมผัสกับอากาศภายใน โมเลกุลบางชนิดจึงปล่อยกลิ่นออกมาให้รับรู้ได้

อีกแนวคิดหนึ่งอธิบายว่า อาจเกี่ยวข้องกับสารประกอบที่เกิดจากอะตอมออกซิเจนพลังงานสูง ซึ่งพบในวงโคจรต่ำของโลก สารเหล่านี้สามารถทำปฏิกิริยากับวัสดุภายนอกยานได้ และอาจเป็นต้นเหตุของกลิ่นที่นักบินอวกาศรับรู้เมื่อกลับเข้ามาภายใน

กลิ่นที่ไม่มีใครตั้งใจสร้าง แต่กลายเป็นเอกลักษณ์ของการเดินอวกาศ

เรื่องนี้กลายเป็นหัวข้อที่ถูกพูดถึงในวงการอวกาศมาหลายสิบปี เพราะนักบินอวกาศจากหลายประเทศให้คำบรรยายที่ใกล้เคียงกันอย่างน่าทึ่ง แม้จะอยู่คนละยุค ใช้อุปกรณ์ต่างกัน และปฏิบัติภารกิจคนละช่วงเวลา

ความจริงแล้วเราอาจไม่มีวันได้สูดกลิ่นอวกาศด้วยตัวเอง แต่คำบอกเล่าจากผู้ที่เคยออกไปเดินนอกยานทำให้ภาพของอวกาศดูมีมิติขึ้นอีกมาก จากสถานที่ที่เคยคิดว่าเงียบ ว่างเปล่า และไร้ความรู้สึก กลับมีรายละเอียดเล็ก ๆ อย่างกลิ่นโลหะไหม้หรือสเต็กย่างเกรียม ที่ทำให้เรื่องราวการสำรวจจักรวาลดูจับต้องได้กว่าที่หลายคนเคยจินตนาการ