คนคนเดียว แต่มีดีเอ็นเอ 2 ชุด! ภาวะคิเมร่า ความจริงสุดเหลือเชื่อที่เกิดขึ้นได้ในมนุษย์

ผลตรวจเลือดบอกว่าเป็นคนหนึ่ง แต่ผลตรวจจากเนื้อเยื่อกลับบอกว่าเป็นอีกคน!

ฟังดูเหมือนพล็อตหนังสืบสวนหรือหนังไซไฟ แต่เรื่องแบบนี้เกิดขึ้นกับมนุษย์จริง ๆ และมีชื่อเรียกว่า ภาวะคิเมร่า (Chimerism) เป็นภาวะที่คนคนหนึ่งมีเซลล์ซึ่งประกอบด้วยดีเอ็นเอมากกว่าหนึ่งชุดอยู่ในร่างกายเดียวกัน ทำให้ร่างกายเหมือนเป็นการรวมตัวของพันธุกรรมจากคนมากกว่าหนึ่งคน

เรื่องเริ่มตั้งแต่ยังเป็นตัวอ่อน

กรณีที่พบได้บ่อยที่สุดเกิดขึ้นตั้งแต่ช่วงแรกของการตั้งครรภ์ เมื่อเดิมทีมีตัวอ่อนฝาแฝดสองตัว แต่ในช่วงที่กำลังพัฒนา ตัวอ่อนตัวหนึ่งหลอมรวมเข้ากับอีกตัว แทนที่จะแยกกันเติบโตต่อไป ผลลัพธ์คือเด็กที่เกิดมามีเซลล์บางส่วนเป็นของตัวเอง ส่วนอีกบางส่วนเป็นของแฝดที่ไม่เคยได้ลืมตาดูโลก

คนคนเดียว จึงอาจมีเซลล์ที่ถือกำเนิดมาจากตัวอ่อนคนละตัวอยู่ร่วมกันตลอดชีวิต

สิ่งที่น่าสนใจก็คือ เซลล์แต่ละชนิดในร่างกายไม่ได้กระจายแบบเท่า ๆ กัน บางคนเลือดอาจเป็นดีเอ็นเอชุดหนึ่ง แต่ผิวหนัง รังไข่ อัณฑะ หรืออวัยวะอื่นกลับเป็นดีเอ็นเออีกชุดหนึ่ง ทำให้การตรวจจากตัวอย่างคนละตำแหน่งอาจให้ผลไม่ตรงกัน

เคยสร้างความสับสนในคดีจริงมาแล้ว

มีหลายกรณีที่ภาวะนี้ทำให้เกิดความเข้าใจผิด เช่น การตรวจพิสูจน์ความเป็นพ่อแม่ ผลออกมาว่าไม่มีความเกี่ยวข้องทางพันธุกรรม ทั้งที่เป็นพ่อหรือแม่แท้ ๆ เพราะตัวอย่างดีเอ็นเอถูกเก็บจากอวัยวะที่ไม่ได้เป็นชุดเดียวกับเซลล์สืบพันธุ์ สุดท้ายต้องตรวจจากเนื้อเยื่อหลายตำแหน่งจึงพบความจริง

ไม่ได้มีแค่แบบดูดกลืนแฝด

ภาวะคิเมร่ายังเกิดได้จากสาเหตุอื่น เช่น การปลูกถ่ายไขกระดูก ซึ่งผู้ป่วยอาจมีเม็ดเลือดที่เป็นดีเอ็นเอของผู้บริจาค ขณะที่เซลล์ส่วนอื่นยังเป็นดีเอ็นเอของตัวเอง หรือการแลกเปลี่ยนเซลล์ระหว่างแม่กับลูกระหว่างตั้งครรภ์ ซึ่งเซลล์บางส่วนสามารถคงอยู่ในร่างกายได้นานหลายปี

คนส่วนใหญ่ที่เป็นคิเมร่าไม่รู้ตัวเลย เพราะไม่มีอาการผิดปกติให้สังเกต หลายคนเพิ่งทราบเมื่อเข้ารับการตรวจทางพันธุกรรม หรือเข้าร่วมการศึกษาทางการแพทย์

เรื่องนี้ทำให้เห็นว่า ดีเอ็นเอซึ่งมักถูกมองว่าเป็นตัวตนที่แน่นอน ก็ยังมีข้อยกเว้นที่ธรรมชาติสร้างขึ้นได้อย่างน่าทึ่ง