ฟีโรโมนมนุษย์มีจริงไหม? วิทยาศาสตร์ยังไม่พบหลักฐานว่ามันดึงดูดเพศตรงข้ามได้อย่างที่โฆษณาอ้าง

“น้ำหอมฟีโรโมน” อาจขายความหวังได้ แต่หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ยังไม่ยืนยันว่ามนุษย์มีฟีโรโมนแบบที่หลายคนเชื่อ

เวลาพูดถึงการดึงดูดทางเพศ หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า ฟีโรโมน จนรู้สึกว่าเป็นเรื่องที่พิสูจน์แล้ว ทั้งจากโฆษณาน้ำหอม คลิปในโซเชียล หรือบทความที่อ้างว่าสามารถทำให้อีกฝ่ายตกหลุมรักได้เพียงแค่กลิ่น แต่เมื่อย้อนกลับไปดูงานวิจัยจริง ภาพที่ได้กลับต่างออกไปพอสมควร

ฟีโรโมนคืออะไร?

ฟีโรโมนเป็นสารเคมีที่สิ่งมีชีวิตปล่อยออกมาเพื่อส่งสัญญาณให้สมาชิกชนิดเดียวกันรับรู้และตอบสนองแบบค่อนข้างแน่นอน ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือแมลงที่ใช้ฟีโรโมนในการหาคู่ ผีเสื้อกลางคืนตัวผู้สามารถบินตามกลิ่นของตัวเมียจากระยะไกล หรือสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมบางชนิดที่เปลี่ยนพฤติกรรมการสืบพันธุ์เมื่อได้รับฟีโรโมนของอีกฝ่าย

สิ่งสำคัญคือ ฟีโรโมนในสัตว์เหล่านี้ให้ผลที่ค่อนข้างชัดเจนและทำซ้ำได้ในการทดลอง ซึ่งแตกต่างจากสิ่งที่มีการอ้างถึงในมนุษย์

จนถึงปัจจุบัน ยังไม่มีการค้นพบฟีโรโมนของมนุษย์ที่ได้รับการยอมรับจากวงการวิทยาศาสตร์

แม้จะมีการศึกษาสารหลายชนิดที่พบในเหงื่อหรือสารคัดหลั่งของมนุษย์ แต่ยังไม่มีตัวใดที่สามารถพิสูจน์ได้ว่าทำหน้าที่เป็นฟีโรโมนอย่างแท้จริง กล่าวคือ ยังไม่พบสารเคมีไร้กลิ่นที่เมื่อปล่อยออกมาแล้วสามารถกระตุ้นความต้องการทางเพศหรือควบคุมพฤติกรรมของอีกฝ่ายได้แบบเดียวกับในสัตว์

งานวิจัยบางชิ้นพบว่ากลิ่นกายอาจมีผลต่อความรู้สึกชอบหรือไม่ชอบในระดับหนึ่ง แต่ผลลัพธ์มักมีความแตกต่างกันมากในแต่ละการศึกษา บางงานพบผลเล็กน้อย ขณะที่อีกหลายงานไม่สามารถทำซ้ำผลเดิมได้ ทำให้นักวิทยาศาสตร์ยังไม่ถือว่านั่นคือหลักฐานของฟีโรโมนมนุษย์

แล้วทำไมบางคนถึงรู้สึกว่ากลิ่นกายมีเสน่ห์?

คำตอบอาจซับซ้อนกว่าคำว่าฟีโรโมนมาก ความชอบในกลิ่นของแต่ละคนได้รับอิทธิพลจากพันธุกรรม สุขอนามัย อาหาร ฮอร์โมน ความทรงจำ และประสบการณ์ที่ผ่านมา สมองของมนุษย์ยังเชื่อมโยงกลิ่นกับอารมณ์ได้อย่างทรงพลัง จึงทำให้บางกลิ่นสร้างความรู้สึกดีหรือทำให้นึกถึงใครบางคนได้โดยไม่จำเป็นต้องเป็นฟีโรโมน

นอกจากนี้ บุคลิก การสบตา น้ำเสียง ภาษากาย และความมั่นใจ ยังมีผลต่อแรงดึงดูดระหว่างคนมากกว่าสารเคมีลึกลับเพียงชนิดเดียว

แล้วน้ำหอมฟีโรโมนล่ะ?

ผลิตภัณฑ์จำนวนมากใช้คำว่า “ฟีโรโมน” เป็นจุดขาย แต่หลักฐานที่สนับสนุนว่าช่วยเพิ่มเสน่ห์หรือทำให้คนอื่นเกิดความต้องการทางเพศนั้นยังไม่หนักแน่น ผลลัพธ์ที่ผู้ใช้บางคนรู้สึกว่าได้ผล อาจเกิดจากปัจจัยอื่น เช่น ความมั่นใจที่เพิ่มขึ้นเมื่อใช้น้ำหอม กลิ่นหอมที่ถูกใจ หรืออิทธิพลของความคาดหวังทางจิตวิทยา

สรุป

แนวคิดเรื่องฟีโรโมนมนุษย์ยังเป็นประเด็นที่มีการศึกษาต่อเนื่อง แต่ในเวลานี้ยังไม่มีหลักฐานที่ยืนยันว่ามนุษย์มีฟีโรโมนซึ่งสามารถควบคุมหรือดึงดูดอารมณ์ทางเพศของอีกฝ่ายได้เหมือนในสัตว์หลายชนิด ดังนั้น หากมีผลิตภัณฑ์ใดอ้างว่าสามารถทำให้คนหลงใหลเพียงเพราะมีฟีโรโมน ก็ควรมองด้วยความระมัดระวัง เพราะสิ่งที่สร้างแรงดึงดูดระหว่างคน อาจเป็นผลรวมของบุคลิก การสื่อสาร และความสัมพันธ์ มากกว่าจะเป็นสารเคมีชนิดเดียวที่ยังไม่เคยถูกค้นพบ