เมื่อโรงหนังไม่ได้แข่งกับโรงหนังอีกต่อไป แล้วคู่แข่งตัวจริงคือใคร

คืนวันศุกร์ของเมื่อหลายปีก่อนเมื่อมีภาพยนตร์ฟอร์มยักษ์เข้าฉาย ผู้คนจำนวนมากคงรีบจองตั๋วล่วงหน้าหรือเดินทางไปยังโรงภาพยนตร์ทันที เพราะกลัวที่นั่งเต็ม หรือไม่อยากตกกระแส

แต่ปัจจุบัน หากมีเพื่อนชวนไปดูหนังส่วนใหญ่คงตอบสั้น ๆ ว่า

"เดี๋ยวรอดูที่บ้านก็ได้"

เพียงประโยคเดียวนี้ สะท้อนการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ของอุตสาหกรรมภาพยนตร์ไทย

คำถามที่น่าสนใจจึงไม่ใช่ว่า "คนไทยเลิกดูหนังหรือยัง"

แต่คือ...

โรงภาพยนตร์กำลังแข่งขันกับใครกันแน่

หากย้อนกลับไปเมื่อ 20 ปีก่อน คำตอบคงง่ายมาก

โรงหนังก็แข่งกับโรงหนัง

ห้างหนึ่งสร้างโรงภาพยนตร์ อีกห้างก็สร้างตาม

ต่างฝ่ายต่างจัดโปรโมชั่น ลดราคาตั๋ว เพิ่มจำนวนโรง เพิ่มระบบเสียง เพิ่มที่นั่ง เพื่อดึงผู้ชมเข้ามา

แต่วันนี้ เกมการแข่งขันเปลี่ยนไปโดยสิ้นเชิง

คู่แข่งของโรงหนัง ไม่ได้อยู่ฝั่งตรงข้ามถนนอีกแล้ว

ทุกวันนี้ คู่แข่งของโรงภาพยนตร์ไม่ได้มีเพียง Major หรือ SF

แต่เป็นทุกแพลตฟอร์มที่อยู่ติดตัวของทุกคน และสามารถดึงเวลาว่างของผู้ชมไปได้ ไม่ว่าจะเป็น

Netflix

Disney+

HBO

Prime Video

Monomax

iQIYI

WeTV

YouTube

TikTok

Facebook Reels

Instagram Reels

เกมออนไลน์

หรือแม้แต่การเลือกซื้อของผ่านช่องทางออนไลน์

รวมไปถึงการไถหน้าจอโซเชียลมีเดีย

ทั้งหมดกำลังแข่งขันกันเพื่อแย่งทรัพยากรที่มีค่าที่สุดของผู้บริโภค

นั่นคือ "เวลา"

ในอดีต หากอยากดูหนังใหม่ คนแทบไม่มีทางเลือกนอกจากโรงภาพยนตร์

แต่วันนี้ เวลาสองชั่วโมงที่เคยใช้ดูหนังหนึ่งเรื่อง อาจถูกแบ่งเป็น

ดูซีรีส์หนึ่งตอน

ดูคลิปสั้นหลายร้อยคลิป

เล่นเกมกับเพื่อน

หรือดูไลฟ์สดของครีเอเตอร์คนโปรด

คนไทยไม่ได้ใช้เวลาหน้าจอน้อยลง

แต่ใช้เวลากับ "คอนเทนต์" ที่หลากหลายกว่าเดิม

คนไม่ได้เลิกดูหนัง แต่มีทางเลือกในการดูมากขึ้น

หลายคนเข้าใจว่า คนเข้าโรงหนังน้อยลงเพราะหนังไม่สนุก

แต่ความจริงอาจไม่ใช่

ทุกวันนี้ ผู้ชมเริ่มเลือกว่า

หนังเรื่องไหน "ต้องดูในโรง"

และเรื่องไหน "รอดูที่บ้านก็ได้"

หากเป็นหนังฟอร์มยักษ์ หนังสยองขวัญ หรือหนังที่กำลังเป็นกระแส หลายคนยังยอมซื้อตั๋ว

แต่หากเป็นหนังดราม่า หนังรัก หรือหนังที่ไม่ได้เร่งรีบ ผู้ชมจำนวนไม่น้อยเลือกที่จะรอ

เพราะรู้ว่าอีกไม่นานก็จะเข้าสู่แพลตฟอร์มสตรีมมิง

นี่คือพฤติกรรมใหม่ที่ต่างจากอดีตอย่างชัดเจน

ช่วงการระบาดของโควิด-19 โรงภาพยนตร์หลายแห่งต้องหยุดให้บริการ

ผู้ชมจึงหันไปสมัครบริการสตรีมมิง

หลายบ้านซื้อสมาร์ตทีวี

ติดตั้งระบบเสียง

สร้างมุมดูหนังภายในบ้าน

เมื่อผู้คนค้นพบว่าการดูหนังจากบ้านก็สะดวกไม่แพ้กัน

พฤติกรรมใหม่จึงเกิดขึ้น

และเมื่อความเคยชินเปลี่ยน

การกลับไปใช้ชีวิตแบบเดิมก็ไม่ใช่เรื่องง่าย

ธุรกิจโรงหนัง ไม่ได้ขายตั๋วเป็นหลักอย่างที่หลายคนคิด

หลายคนเชื่อว่าโรงภาพยนตร์หารายได้จากการขายตั๋วหนัง

แต่ในความเป็นจริง รายได้จากตั๋วต้องแบ่งให้ผู้จัดจำหน่ายและเจ้าของลิขสิทธิ์ภาพยนตร์ตามข้อตกลง

โดยเฉพาะในช่วงแรกของการเข้าฉาย เจ้าของหนังมักได้รับสัดส่วนรายได้มากกว่า

นั่นทำให้โรงภาพยนตร์ต้องหารายได้จากส่วนอื่น

อาหารและเครื่องดื่มจึงกลายเป็นหัวใจสำคัญของธุรกิจ

ป๊อปคอร์น

น้ำอัดลม

ของว่าง

ชุดคอมโบ

รวมถึงโฆษณาบนจอภาพยนตร์

พื้นที่เช่า

และกิจกรรมส่งเสริมการขาย

ทั้งหมดล้วนเป็นรายได้ที่ช่วยให้โรงภาพยนตร์ดำเนินธุรกิจต่อไปได้

ธุรกิจโรงหนังไทย ก็ต้องปรับตัว

หากมองไปที่ผู้ประกอบการรายใหญ่ของไทยอย่าง Major Cineplex จะเห็นว่าปัจจุบันบริษัทไม่ได้พึ่งพารายได้จากโรงภาพยนตร์เพียงอย่างเดียว

ยังมีธุรกิจโบว์ลิง

คาราโอเกะ

พื้นที่โฆษณา

การให้เช่าพื้นที่

อาหารและเครื่องดื่ม

รวมถึงการลงทุนในธุรกิจที่เกี่ยวข้องกับคอนเทนต์และการจัดจำหน่ายภาพยนตร์

เพราะการขายตั๋วเพียงอย่างเดียว ไม่สามารถรับมือกับพฤติกรรมผู้บริโภคที่เปลี่ยนไปได้อีกแล้ว

ในอีกมุมของธุรกิจนี้ บริษัทผลิตภาพยนตร์อย่าง GDH 559 ก็ไม่ได้หวังรายได้จากโรงภาพยนตร์เพียงช่องทางเดียว

ภาพยนตร์หนึ่งเรื่องยังสามารถสร้างรายได้จากการขายลิขสิทธิ์ให้แพลตฟอร์มสตรีมมิง การออกอากาศทางโทรทัศน์ การจำหน่ายในต่างประเทศ และการต่อยอดทรัพย์สินทางปัญญาในรูปแบบอื่น

นั่นหมายความว่า วันนี้ ธุรกิจภาพยนตร์ไม่ได้จบลงเมื่อหนังออกจากโรง

แต่มันเพิ่งเริ่มต้นการสร้างรายได้ในช่องทางใหม่

โรงหนังจึงต้องขาย "ประสบการณ์"

ในเมื่อบ้านดูหนังได้

โทรศัพท์ก็ดูหนังได้

แท็บเล็ตก็ดูหนังได้

คำถามคือ...

โรงหนังจะขายอะไร

คำตอบของหลายผู้ประกอบการ คือ ขายประสบการณ์

จอที่ใหญ่กว่า

เสียงที่สมจริงกว่า

ระบบ IMAX

4DX

ScreenX

ที่นั่งระดับพรีเมียม

รวมถึงกิจกรรมพิเศษ เช่น การถ่ายทอดสดคอนเสิร์ต การฉายอนิเมะรอบพิเศษ หรือกิจกรรมพบปะแฟนภาพยนตร์

เพราะสิ่งเหล่านี้ คือประสบการณ์ที่การนั่งดูอยู่บ้านยังทดแทนไม่ได้

แล้วอนาคตของโรงหนังจะเป็นอย่างไร

โรงภาพยนตร์อาจไม่ได้หายไป

แต่กำลังเปลี่ยนบทบาท

จากสถานที่สำหรับดูหนังทุกเรื่อง

กลายเป็นสถานที่สำหรับ "หนังที่ควรดูในโรง"

ในขณะที่การรับชมทั่วไป จะย้ายไปอยู่บนสตรีมมิงมากขึ้น

ทั้งสองรูปแบบอาจไม่ได้เป็นศัตรูกัน

แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศเดียวกัน

โรงภาพยนตร์สร้างกระแส

สตรีมมิงต่ออายุการรับชม

และลิขสิทธิ์ช่วยสร้างรายได้ระยะยาวให้กับผู้ผลิต

เมื่อก่อน...

โรงหนังแข่งกับโรงหนัง

วันนี้...

โรงหนังแข่งกับทุกสิ่งที่อยู่บนหน้าจอของเรา

ทุกครั้งที่ผู้ชมเลือกเปิด TikTok

กดดู YouTube

เปิด Netflix

หรือเล่นเกมอีกหนึ่งตา

นั่นคือเวลาที่โรงภาพยนตร์ไม่มีโอกาสได้ต้อนรับผู้ชม

การแข่งขันในยุคนี้จึงไม่ใช่การแข่งขันด้านสถานที่

แต่คือการแข่งขันเพื่อแย่ง "ความสนใจ" ของผู้คน

และนั่นอาจเป็นโจทย์ที่ยากที่สุดของธุรกิจโรงภาพยนตร์

เพราะการสร้างโรงหนังแห่งใหม่อาจใช้เวลาเพียงไม่กี่ปี

แต่การทำให้ผู้คนยอมวางโทรศัพท์ ลุกออกจากบ้าน และซื้อตั๋วหนังอีกครั้ง

อาจเป็นความท้าทายที่ใหญ่ที่สุดของอุตสาหกรรมภาพยนตร์ไทยในยุคดิจิทัล