ปัจจุบันกาลอาจไม่มีอยู่จริง เพราะสิ่งที่สมองรับรู้ล้วนเป็นอดีตที่เพิ่งผ่านไปเสี้ยววินาที

"สิ่งที่คุณกำลังเห็นในตอนนี้ อาจไม่ใช่ปัจจุบันอย่างที่คิด"

หลายคนเชื่อว่าเรากำลังใช้ชีวิตอยู่กับ "ปัจจุบัน" ทุกวินาที แต่เมื่อมองจากมุมของประสาทวิทยา คำว่า "ตอนนี้" อาจไม่มีอยู่จริงอย่างที่เรารู้สึก เพราะสมองของมนุษย์ไม่ได้รับรู้เหตุการณ์ทันทีที่มันเกิดขึ้น

หลังจากแสงตกกระทบจอประสาทตา คลื่นเสียงเดินทางเข้าสู่หู หรือปลายประสาทรับสัมผัสตรวจจับแรงกด ข้อมูลทั้งหมดจะต้องถูกส่งผ่านเครือข่ายเซลล์ประสาทไปยังสมอง ก่อนถูกแปลความหมายให้กลายเป็นภาพ เสียง กลิ่น รส หรือความรู้สึกที่เรารับรู้ กระบวนการทั้งหมดนี้กินเวลาประมาณ 80 มิลลิวินาที โดยเฉลี่ย แม้จะเป็นเวลาเพียงเสี้ยววินาที แต่ก็หมายความว่าสิ่งที่เรารู้สึกว่าเป็น "ตอนนี้" นั้น แท้จริงแล้วคือข้อมูลจากอดีตที่เพิ่งเกิดขึ้นไม่นาน

สมองไม่ได้ถ่ายทอดโลกแบบสดๆ แต่กำลังสร้างภาพของโลกขึ้นมาอย่างต่อเนื่อง

นักวิทยาศาสตร์อธิบายว่าสมองไม่ได้ประมวลผลข้อมูลทีละชิ้นแบบเรียลไทม์ แต่จะรวบรวมข้อมูลจำนวนมากภายในช่วงเวลาสั้นๆ แล้วประกอบให้เป็นภาพเดียวที่ต่อเนื่อง วิธีนี้ช่วยให้เรามองเห็นโลกอย่างลื่นไหล ไม่กระตุก และสามารถตอบสนองต่อสิ่งรอบตัวได้อย่างมีประสิทธิภาพ

นั่นจึงเป็นเหตุผลว่าทำไมเราจึงไม่รู้สึกถึงความล่าช้า แม้ว่าสมองจะใช้เวลาในการประมวลผลอยู่ตลอด เพราะมันชดเชยช่องว่างดังกล่าวด้วยการคาดการณ์สิ่งที่กำลังจะเกิดขึ้น ทำให้การรับรู้ของเราดูต่อเนื่องราวกับไม่มีความหน่วงเลย

แล้วปัจจุบันกาลหายไปไหน?

หากนิยามว่า "ปัจจุบัน" คือเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในวินาทีเดียวกันกับที่เรารับรู้ นักวิทยาศาสตร์หลายคนมองว่ามนุษย์ไม่เคยเข้าถึงช่วงเวลานั้นได้โดยตรง เพราะเมื่อสมองตีความข้อมูลเสร็จ เหตุการณ์จริงก็ได้ผ่านพ้นไปแล้ว

อย่างไรก็ตาม นั่นไม่ได้หมายความว่าเรามีชีวิตอยู่ในอดีตนานหลายวินาที แต่เป็นอดีตที่สั้นมาก ระดับเพียงไม่กี่สิบมิลลิวินาที ซึ่งน้อยเกินกว่าที่เราจะสังเกตได้ด้วยตัวเอง

แนวคิดนี้ยังสะท้อนให้เห็นว่าความเป็นจริงที่เรารับรู้อาจไม่ใช่ภาพตรงจากโลกภายนอก แต่เป็นเวอร์ชันที่สมองสร้างขึ้นหลังจากผ่านการคัดกรอง ประมวลผล และเชื่อมโยงกับประสบการณ์เดิมของเรา

ดังนั้นทุกครั้งที่คุณมองเห็นโลก สิ่งที่กำลังรับรู้อยู่อาจเป็นอดีตที่เพิ่งผ่านไปเพียงเสี้ยววินาที แต่ก็เป็นอดีตที่สมองทำให้เรารู้สึกเหมือนกำลังเกิดขึ้น "เดี๋ยวนี้" เสมอ