จาเมวู (Jamais vu) เมื่อสมองทำให้สิ่งที่คุ้นเคย กลายเป็นเหมือนไม่เคยเห็นมาก่อน
เคยไหม... จ้องคำเดิมซ้ำๆ จนเริ่มรู้สึกว่าคำนั้นสะกดแปลก ทั้งที่เมื่อกี้ยังอ่านได้ปกติ?
หลายคนเคยได้ยินคำว่า เดจาวู (Dj vu) ซึ่งเป็นความรู้สึกเหมือนเคยเจอเหตุการณ์ตรงหน้ามาก่อน ทั้งที่ความจริงไม่เคยเกิดขึ้น แต่มีอีกภาวะหนึ่งที่น่าสนใจไม่แพ้กัน และถือเป็นเหมือนขั้วตรงข้ามของเดจาวู นั่นคือ จาเมวู (Jamais vu) ภาวะที่สิ่งซึ่งเราคุ้นเคยเป็นอย่างดี กลับดูแปลกประหลาดเหมือนไม่เคยพบเห็นมาก่อน
ไม่ได้ลืม... แต่สมองรับรู้ผิดจังหวะ
จาเมวูไม่ได้หมายความว่าคุณสูญเสียความทรงจำ แต่เป็นช่วงเวลาสั้นๆ ที่สมองเหมือนหยุดเชื่อมโยงความคุ้นเคยกับสิ่งที่กำลังเห็นอยู่ ทำให้เกิดความรู้สึกแปลกแยก ทั้งที่รู้อยู่เต็มอกว่าสิ่งนั้นเป็นเรื่องปกติ
ตัวอย่างที่หลายคนเคยเจอคือ การเขียนคำเดิมซ้ำๆ หลายสิบครั้ง เช่น ชื่อของตัวเอง หรือคำง่ายๆ อย่าง 'บ้าน' หรือ 'เวลา' แล้วจู่ๆ ก็เริ่มรู้สึกว่าคำนั้นดูสะกดผิด ดูไม่มีความหมาย หรือไม่แน่ใจว่ามันควรเขียนแบบนี้จริงหรือเปล่า ทั้งที่สะกดถูกทุกตัวอักษร
ความคุ้นเคยที่มากเกินไป บางครั้งก็ทำให้สมองรู้สึกเหมือนกำลังเจอสิ่งใหม่
ทำไมถึงเกิดขึ้น?
นักวิจัยเชื่อว่าจาเมวูอาจเกิดจากการที่สมองประมวลผลข้อมูลซ้ำต่อเนื่องเป็นเวลาหนึ่ง จนวงจรที่ใช้ตรวจจับ 'ความคุ้นเคย' ทำงานผิดจังหวะ เมื่อสัญญาณความคุ้นเคยลดลงชั่วคราว สมองจึงตีความว่าสิ่งนั้นไม่คุ้นเคย ทั้งที่ความทรงจำยังอยู่ครบ
ภาวะนี้พบได้ในคนทั่วไป โดยเฉพาะเวลาที่ใช้สมาธิกับสิ่งเดิมนานเกินไป ไม่ว่าจะเป็นการอ่านคำเดิม การพูดคำเดิมซ้ำๆ หรือแม้แต่การจ้องใบหน้าของตัวเองในกระจกเป็นเวลานาน บางคนก็อาจรู้สึกว่าหน้าตัวเองดูไม่เหมือนเดิมชั่วครู่
จาเมวูอันตรายไหม?
สำหรับคนส่วนใหญ่ จาเมวูเป็นเพียงปรากฏการณ์ชั่วคราวที่เกิดขึ้นได้ตามธรรมชาติ และมักหายไปเองเมื่อเปลี่ยนกิจกรรมหรือพักสายตา แต่หากเกิดขึ้นบ่อยผิดปกติ ร่วมกับอาการหลงลืมรุนแรง หรือมีอาการทางระบบประสาทอื่นๆ ก็ควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุเพิ่มเติม
สมองของมนุษย์ยังมีเรื่องให้ค้นหาอีกมาก เดจาวูทำให้สิ่งใหม่ดูเหมือนเคยเกิดขึ้น ส่วนจาเมวูกลับทำให้สิ่งที่คุ้นเคยมาตลอดชีวิต ดูเหมือนเพิ่งได้พบเป็นครั้งแรก ทั้งสองภาวะสะท้อนให้เห็นว่าการรับรู้ของเราไม่ได้แม่นยำตลอดเวลา และบางครั้งสมองก็สามารถหลอกเราได้อย่างน่าทึ่ง
เปิดเลขธูป 3 ตัวตรง "ท้าวเวสสุวรรณ" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
3 สำนักดังปล่อยแนวทางงวด 1 ธันวาคม 2569 ขนมไทย อ.น๊อตตี้ ใต้ฟ้า และเจ๊เขียว มีชุดเลขให้จับตา
เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
หุ้น Anthropic พุ่งขึ้น 34% ในวันแรกของการซื้อขาย ระดมทุนได้ 81.3 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ และสร้างสถิติใหม่ของการเสนอขายหุ้น IPO ทั่วโลก
เผยปริศนา "ป้ายราคามีกากบาท " ในร้าน "เซเว่น อีเลฟเว่น"..ใครเห็นก็สงสัย!
ปรากฏการณ์ก้อนหิมะกลิ้งเองตามธรรมชาติ (Snow Rollers) เมื่อสายลมกลายเป็นช่างปั้นหิมะ สร้างก้อนหิมะทรงกระบอกโดยไม่ต้องใช้มือมนุษย์
วิกฤตน้ำปนเปื้อนสารพิษ! พบสารหนูในแม่น้ำกก–แม่น้ำสาย กระทบความปลอดภัยประชาชน เร่งหาทางแก้ไข
มีภาพหลุดทรัมป์ระหว่างที่สี จิ้นผิงกล่าวสุนทรพจน์ในการประชุมเอเปค!
ดาราดัง "แลร์รี พอยน์เด็กซ์เตอร์" จากเรื่อง "S.W.A.T." เสียชีวิตแล้ว
หุ่นยนต์ทำงาน 2 ตัว ถูกไล่ออกจากร้านสะดวกซื้อ
ฮอนด้าเตรียมเปิดตัวรถ SUV ขนาดใหญ่ ในฤดูใบไม้ผลิปีหน้า
ปรากฏการณ์ก้อนหิมะกลิ้งเองตามธรรมชาติ (Snow Rollers) เมื่อสายลมกลายเป็นช่างปั้นหิมะ สร้างก้อนหิมะทรงกระบอกโดยไม่ต้องใช้มือมนุษย์
10 ชื่อผู้ชายไทยยอดนิยม สมชายแชมป์ 479,924 คน พร้อมความหมายและเทรนด์ชื่อแต่ละยุค
อิฐโปร่งแสงและคอนกรีตส่งผ่านแสง นวัตกรรมก่อสร้างที่ทำให้กำแพงปูนมองเห็นแสงได้
เจอช้างป่าประจันหน้า อย่าเพิ่งวิ่งหนี สิ่งที่ควรทำอาจช่วยให้รอดชีวิต