เกาหลีใต้เคยนับว่าทารกอายุ 1 ขวบตั้งแต่เกิด จริงหรือไม่ แล้วทำไมถึงเปลี่ยนกฎใหม่

เด็กเพิ่งลืมตาดูโลก แต่เคยถูกนับว่าอายุ 1 ขวบทันที

หลายคนอาจเคยได้ยินว่าเด็กที่เกิดในเกาหลีใต้จะมีอายุ 1 ขวบตั้งแต่ยังอยู่ในท้องแม่ ฟังดูเหมือนเป็นเรื่องแปลก แต่ความจริงมีรายละเอียดมากกว่านั้น เพราะสิ่งที่ชาวเกาหลีใช้กันมายาวนานเรียกว่า ระบบอายุแบบเกาหลี ซึ่งถือว่าทารกมีอายุ 1 ปีตั้งแต่วันเกิด โดยมีแนวคิดว่าช่วงเวลาที่อยู่ในครรภ์เป็นส่วนหนึ่งของชีวิต จึงไม่ได้เริ่มนับจากเลขศูนย์เหมือนหลายประเทศ

ความพิเศษยังไม่หมดแค่นั้น เพราะเมื่อเข้าสู่วันที่ 1 มกราคม ไม่ว่าจะเกิดเดือนอะไร ทุกคนจะอายุเพิ่มพร้อมกันอีก 1 ปี เด็กที่เกิดวันที่ 31 ธันวาคมจึงอาจถูกนับว่าอายุ 2 ขวบในวันรุ่งขึ้น แม้จะลืมตาดูโลกมาเพียงวันเดียวก็ตาม นั่นทำให้ชาวต่างชาติที่เพิ่งรู้จักระบบนี้มักรู้สึกสับสนอยู่เสมอ

อายุในชีวิตจริง กับอายุแบบเกาหลี เคยไม่เท่ากัน

ตลอดหลายสิบปีที่ผ่านมา คนเกาหลีจำนวนมากต้องใช้อายุหลายแบบควบคู่กัน ทั้งอายุแบบสากลสำหรับเอกสารราชการและกฎหมายบางเรื่อง รวมถึงอายุแบบดั้งเดิมที่ใช้ในชีวิตประจำวัน ส่งผลให้เวลากรอกเอกสาร ติดต่อหน่วยงาน หรือแม้แต่แนะนำตัวกับชาวต่างชาติ ต้องอธิบายกันอยู่บ่อยครั้งว่าเป็นอายุแบบไหน

ระบบนี้ยังสะท้อนวัฒนธรรมของเกาหลีที่ให้ความสำคัญกับลำดับอาวุโส เพราะอายุมีผลต่อการใช้ภาษาสุภาพ การเรียกพี่เรียกน้อง และมารยาททางสังคม การรู้ว่าใครเกิดก่อนหรือหลังจึงเป็นเรื่องสำคัญกว่าหลายประเทศ

แล้วปัจจุบันยังใช้อยู่หรือไม่?

คำตอบคือ เกาหลีใต้ได้ยกเลิกการใช้อายุแบบเกาหลีในทางกฎหมายแล้ว ตั้งแต่ปี 2023 โดยเปลี่ยนมาใช้อายุแบบสากลอย่างเป็นทางการ เด็กแรกเกิดจึงเริ่มต้นที่อายุ 0 ปีเหมือนประเทศส่วนใหญ่ และจะมีอายุครบ 1 ปีเมื่อถึงวันเกิดปีแรก การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ช่วยลดความสับสนในการติดต่อราชการ การทำสัญญา และการตีความกฎหมายต่าง ๆ

แม้กฎหมายจะเปลี่ยนแล้ว แต่ในบทสนทนาทั่วไปหรือในหมู่คนรุ่นเก่า ก็ยังมีบางคนที่คุ้นเคยกับการใช้อายุแบบดั้งเดิมอยู่ ทำให้บางครั้งเราอาจเห็นศิลปิน นักแสดง หรือผู้สูงอายุพูดถึงอายุที่ดูมากกว่าความเป็นจริงอยู่ 1-2 ปี ซึ่งเป็นผลมาจากความเคยชินทางวัฒนธรรมมากกว่ากฎระเบียบในปัจจุบัน

เรื่องเล็ก ๆ ที่สะท้อนประวัติศาสตร์และวัฒนธรรม

ระบบนับอายุของเกาหลีใต้เป็นตัวอย่างที่น่าสนใจว่าการนับเวลาไม่ได้มีมาตรฐานเดียวทั่วโลก สิ่งที่ดูแปลกในสายตาคนต่างชาติ อาจเป็นธรรมเนียมที่สืบทอดกันมาหลายร้อยปี และแม้วันนี้ประเทศจะหันมาใช้อายุแบบสากลแล้ว เรื่องราวของ "เด็กเกิดมาก็อายุ 1 ขวบ" ก็ยังเป็นเกร็ดความรู้ที่ทำให้หลายคนรู้จักวัฒนธรรมเกาหลีในอีกมุมหนึ่งได้เป็นอย่างดี