ทำไมคนสัญชาติซามัวถึงฉลองวันเกิดช้ากว่าคนอื่น คำตอบอยู่ที่เส้นแบ่งวันของโลก

ถ้าเพื่อนต่างชาติอวยพรวันเกิดคุณไปแล้ว แต่คนซามัวยังไม่ถึงวันเกิด แบบนี้ใครมาก่อนกันแน่?

ฟังดูเหมือนเป็นเรื่องแปลก แต่ถ้าพูดถึงคนที่อยู่ในประเทศซามัว ก็มีโอกาสสูงที่จะฉลองวันเกิดช้ากว่าคนในหลายประเทศอยู่จริง ไม่ใช่เพราะตั้งใจเลื่อนวันเกิด แต่เป็นเพราะตำแหน่งของประเทศที่อยู่ใกล้กับ เส้นแบ่งวันสากล (International Date Line) ซึ่งเป็นเส้นสมมุติที่ใช้กำหนดว่าบนโลกควรเปลี่ยนเป็นวันใหม่ตรงจุดไหน

โลกไม่ได้เปลี่ยนวันพร้อมกันทั้งใบ แม้ทุกคนจะใช้ปฏิทินแบบเดียวกัน แต่เมื่อโลกหมุน แต่ละพื้นที่ก็เข้าสู่วันใหม่ไม่พร้อมกัน ประเทศที่อยู่ใกล้เส้นแบ่งวันบางแห่งจึงก้าวเข้าสู่วันใหม่ก่อน ขณะที่อีกฝั่งยังเป็นวันเดิมอยู่ ส่งผลให้คนสองประเทศสามารถใช้เวลาเดียวกัน แต่วันที่บนปฏิทินกลับไม่ตรงกัน

นั่นจึงทำให้วันเกิดเดียวกัน อาจมาถึงไม่พร้อมกันในแต่ละประเทศ

ซามัวเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจมาก เพราะในอดีตประเทศนี้เคยอยู่คนละฝั่งของเส้นแบ่งวัน ก่อนจะตัดสินใจเปลี่ยนเขตวันในปี 2011 เพื่อให้สอดคล้องกับประเทศคู่ค้าหลักอย่างออสเตรเลียและนิวซีแลนด์ ผลคือซามัวข้ามวันที่ 30 ธันวาคม 2011 ไปเลย วันนั้นไม่มีอยู่ในปฏิทินของประเทศ ถือเป็นหนึ่งในเหตุการณ์ด้านเวลาที่โด่งดังที่สุดของโลก

แม้หลังจากเปลี่ยนเขตวันแล้ว ซามัวจะกลายเป็นประเทศที่เข้าสู่วันใหม่เร็วที่สุดกลุ่มหนึ่งของโลก แต่เมื่อเปรียบเทียบกับหลายประเทศในทวีปอเมริกา คนที่ถือวันเกิดเดียวกันก็ยังต้องรออีกหลายชั่วโมงกว่าคนอีกฝั่งโลกจะเข้าสู่วันเดียวกัน จึงเกิดภาพที่น่าสนใจว่าเพื่อนในต่างประเทศอาจได้รับคำอวยพรไปแล้ว ขณะที่คนในอีกประเทศยังไม่ถึงวันเกิดเลย

นี่เป็นเหตุผลว่าทำไมเวลาติดตามการแข่งขัน ถ่ายทอดสด หรือฉลองปีใหม่ทั่วโลก เราจึงเห็นบางประเทศเริ่มก่อนและบางประเทศตามหลังเป็นเวลาหลายชั่วโมง ทั้งหมดเกิดจากการแบ่งเขตเวลาและตำแหน่งของเส้นแบ่งวัน ไม่ได้เกี่ยวกับการเดินช้าหรือเดินเร็วของนาฬิกาแต่อย่างใด

เรื่องนี้ยังสะท้อนให้เห็นว่า วันและเวลาที่เราใช้ทุกวันเป็นสิ่งที่มนุษย์ร่วมกันกำหนดขึ้นเพื่อให้การใช้ชีวิต การเดินเรือ การบิน และการติดต่อระหว่างประเทศเป็นระบบมากขึ้น หากไม่มีการแบ่งเขตเวลาและเส้นแบ่งวัน โลกคงสับสนไม่น้อยเมื่อต้องนัดหมายหรือบันทึกเหตุการณ์เดียวกันในหลายประเทศ

ดังนั้น หากมีเพื่อนชาวซามัวที่ยังไม่ได้เป่าเค้ก ทั้งที่คุณฉลองวันเกิดไปแล้ว ก็ไม่ใช่เรื่องแปลก เพราะบนโลกใบเดียวกัน วันเดียวกัน อาจเดินทางมาถึงแต่ละคนไม่พร้อมกันเสมอ