โปเวเกลียไม่ได้มีแค่เรื่องผี ประวัติจริงของเกาะร้างกลางลากูนเวนิ

เกาะโปเวเกลีย: ประวัติสถานีกักกันโรคที่กลายเป็นตำนานผีสิง

เมื่อพูดถึง “เกาะที่น่ากลัวที่สุดในโลก” ชื่อของ เกาะโปเวเกลีย (Poveglia Island) มักปรากฏอยู่ในบทความและรายการเกี่ยวกับเรื่องเหนือธรรมชาติ หลายเรื่องอ้างว่าที่นี่เต็มไปด้วยวิญญาณของผู้เสียชีวิตจากโรคระบาด หรือเคยเป็นโรงพยาบาลจิตเวชที่เกิดการทดลองอันโหดร้าย

แต่เมื่อแยกข้อมูลทางประวัติศาสตร์ออกจากเรื่องเล่าสมัยใหม่ ภาพของโปเวเกลียกลับต่างออกไป เกาะแห่งนี้มีอดีตเกี่ยวข้องกับการเดินเรือ การกักกันโรค และสถานดูแลผู้สูงอายุ ขณะที่ตำนานเรื่องผี โรงพยาบาลจิตเวช และแพทย์ผู้ทำการทดลอง ยังไม่มีหลักฐานร่วมสมัยที่น่าเชื่อถือรองรับอย่างชัดเจน

จากชุมชนเก่าแก่สู่เกาะที่ถูกทิ้งร้าง

โปเวเกลียเป็นเกาะขนาดเล็กใน ลากูนเวนิส ทางตอนเหนือของอิตาลี ประวัติของเกาะย้อนกลับไปได้หลายศตวรรษ ครั้งหนึ่งเคยเป็นชุมชนที่มีผู้คนอาศัยอยู่ ประกอบอาชีพประมง ผลิตเกลือ และให้บริการเรือที่เดินทางผ่านบริเวณปากน้ำมาลามอกโก

ในปี 1379 ระหว่างสงครามคิอ็อกจาระหว่างสาธารณรัฐเวนิสกับเจนัว ชาวเกาะถูกย้ายออกไปด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัย หลังจากนั้นโปเวเกลียไม่สามารถกลับมารุ่งเรืองเหมือนเดิมได้ แม้จะมีความพยายามนำผู้คนกลับมาตั้งถิ่นฐานหลายครั้งก็ตาม

เมื่อโปเวเกลียกลายเป็นสถานีกักกันโรค

บทบาทสำคัญของเกาะเริ่มชัดเจนขึ้นในปี 1782 เมื่อหน่วยงานสาธารณสุขของสาธารณรัฐเวนิสนำโปเวเกลียมาใช้เป็นสถานีตรวจและกักกันเรือ ลูกเรือ ผู้โดยสาร และสินค้าที่เดินทางมาจากพื้นที่เสี่ยงโรคระบาด เกาะจึงได้รับชื่อว่า Lazzaretto Nuovissimo หรือสถานีกักกันโรคแห่งใหม่ล่าสุดของเวนิส

ในปี 1793 และ 1799 มีการใช้เกาะเป็นสถานพยาบาลกักกันชั่วคราว หลังพบผู้ป่วยโรคระบาดบนเรือที่เดินทางเข้ามา ต่อมาในคริสต์ศตวรรษที่ 19 โปเวเกลียยังมีบทบาทสำคัญในการควบคุมโรคอหิวาตกโรค เรือและสิ่งของที่อาจนำเชื้อโรคเข้ามาจะถูกแยกไว้ ตรวจสอบ และผ่านกระบวนการฆ่าเชื้อก่อนเข้าสู่เมือง

เอกสารเก่าแสดงให้เห็นว่าบนเกาะเคยมีพื้นที่สำหรับดูแลผู้ป่วยและสุสานสำหรับผู้ที่เสียชีวิตระหว่างการกักกัน อย่างไรก็ตาม คำกล่าวอ้างที่ว่ามีผู้เสียชีวิตหรือถูกฝังบนเกาะนับแสนคน รวมถึงเรื่องที่ว่าดินจำนวนมากบนเกาะประกอบด้วยเถ้ากระดูกมนุษย์ ยังไม่มีหลักฐานประวัติศาสตร์ที่น่าเชื่อถือเพียงพอรองรับ

โรงพยาบาลจิตเวชหรือสถานดูแลผู้สูงอายุ?

อีกหนึ่งเรื่องที่ถูกเล่าซ้ำมากที่สุดคือ โปเวเกลียเคยเป็นโรงพยาบาลจิตเวชที่แพทย์ทำการทดลองอันโหดร้ายกับผู้ป่วย ก่อนจะเสียชีวิตจากการกระโดดลงมาจากหอระฆัง

แต่แหล่งข้อมูลด้านประวัติศาสตร์ท้องถิ่นระบุว่า อาคารบนเกาะถูกใช้เป็น สถานพยาบาลหรือสถานพักฟื้นสำหรับผู้สูงอายุ ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 20 ไม่ใช่โรงพยาบาลจิตเวชตามเรื่องเล่าที่แพร่หลาย สถานดูแลดังกล่าวปิดตัวลงในปี 1968 หลังจากนั้นอาคารต่าง ๆ จึงถูกปล่อยให้ทรุดโทรมลงตามกาลเวลา

ส่วนเรื่องแพทย์ผู้ทำการทดลอง เสียงกรีดร้องในเวลากลางคืน และการฆ่าตัวตายจากหอระฆัง ไม่ปรากฏหลักฐานร่วมสมัยที่ตรวจสอบได้อย่างชัดเจน เรื่องเหล่านี้แพร่หลายมากขึ้นผ่านรายการโทรทัศน์ เว็บไซต์ และสื่อแนวล่าท้าผี จนค่อย ๆ กลายเป็นภาพจำของเกาะ

ปัจจุบันยังเป็น “เกาะต้องห้าม” อยู่หรือไม่?

การเรียกโปเวเกลียว่าเป็นเกาะที่ “ห้ามเข้าโดยเด็ดขาด” ไม่ตรงกับสถานะปัจจุบันทั้งหมด

เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2025 สำนักงานบริหารทรัพย์สินแห่งรัฐอิตาลีประกาศมอบสัมปทานพื้นที่ตอนเหนือของเกาะให้แก่สมาคม Poveglia per tutti เป็นเวลา 6 ปี เพื่อพัฒนาเป็นสวนสาธารณะในลากูนและพื้นที่อนุรักษ์ธรรมชาติ ส่วนที่ได้รับสัมปทานนี้เป็นพื้นที่สีเขียวซึ่งไม่มีอาคารร้าง

อย่างไรก็ตาม บริเวณเกาะส่วนที่มีอาคารเก่ายังคงห้ามขึ้นฝั่งและห้ามเข้า เนื่องจากอยู่ภายใต้การดูแลของรัฐและสิ่งปลูกสร้างมีสภาพเสื่อมโทรม พื้นที่ตอนเหนือไม่มีระบบขนส่งสาธารณะ น้ำประปา ไฟฟ้า หรือบริการสำหรับนักท่องเที่ยว และท่าเทียบเรือชั่วคราวยังไม่ได้มาตรฐานความปลอดภัย ผู้ที่ต้องการเดินทางจึงต้องติดตามเงื่อนไขและประกาศของผู้ดูแลพื้นที่โดยตรง

เหตุใดตำนานผีจึงยังคงอยู่?

ชื่อเสียงด้านความสยองของโปเวเกลียเกิดจากองค์ประกอบหลายอย่างรวมกัน ทั้งประวัติการกักกันโรค อาคารร้างที่ทรุดโทรม หอระฆังที่มองเห็นได้จากระยะไกล และความโดดเดี่ยวกลางผืนน้ำ

เมื่อภาพเหล่านี้ถูกนำไปรวมกับเรื่องเล่าเกี่ยวกับโรคระบาด โรงพยาบาลจิตเวช และการทดลองกับผู้ป่วย เรื่องจริงบางส่วนจึงค่อย ๆ ปะปนกับเรื่องแต่ง จนยากที่ผู้อ่านทั่วไปจะแยกออกว่าอะไรเป็นประวัติศาสตร์ และอะไรเป็นตำนานที่เกิดขึ้นภายหลัง

โปเวเกลียจึงไม่ได้มีคุณค่าเพียงในฐานะ “เกาะผีสิง” แต่ยังเป็นหลักฐานของยุคที่เมืองท่าต้องหาวิธีควบคุมโรคติดต่อ ก่อนที่ความรู้ด้านเชื้อโรคและการแพทย์สมัยใหม่จะพัฒนาอย่างเต็มที่

เรื่องราวของเกาะแห่งนี้ยังเตือนให้เห็นว่า ความหวาดกลัวสามารถสร้างทั้งมาตรการป้องกันโรคที่จำเป็น และตำนานซึ่งถูกเล่าซ้ำจนกลายเป็นความจริงในความรับรู้ของผู้คนได้พร้อมกัน