หลายคนตอบว่าซาฮารา แต่ทะเลทรายที่ใหญ่ที่สุดในโลกกลับอยู่ในแอนตาร์กติกา

คำตอบที่หลายคนจำมาตลอด อาจไม่ใช่คำตอบที่ถูกต้อง

ถ้าถามว่า ทะเลทรายที่ใหญ่ที่สุดในโลกอยู่ที่ไหน คนส่วนใหญ่มักตอบว่า ทะเลทรายซาฮารา เพราะภาพจำของทะเลทรายคือเนินทรายสีทอง อากาศร้อนจัด และแทบไม่มีฝนตก แต่ความจริงแล้ว คำว่า 'ทะเลทราย' ไม่ได้หมายถึงสถานที่ที่ร้อนเท่านั้น สิ่งที่ใช้ตัดสินคือปริมาณน้ำฝนที่ตกในแต่ละปี หากพื้นที่แห่งหนึ่งได้รับฝนน้อยมากจนแห้งแล้งตลอดปี พื้นที่นั้นก็ถือเป็นทะเลทรายได้เช่นกัน

นิยามที่เปลี่ยนคำตอบทั้งโลก

นักภูมิศาสตร์จัดให้พื้นที่ที่มีฝนตกน้อยกว่าโดยเฉลี่ยประมาณ 250 มิลลิเมตรต่อปีเป็นพื้นที่ทะเลทราย ไม่ว่าจะมีอุณหภูมิร้อนจัดหรือหนาวจัดก็ตาม เพราะสิ่งสำคัญคือความแห้งแล้ง ไม่ใช่ความร้อน เมื่อใช้เกณฑ์นี้เข้าวัด พื้นที่ที่ใหญ่ที่สุดกลับไม่ใช่ซาฮารา แต่คือทวีปแอนตาร์กติกา ซึ่งมีอากาศหนาวเย็นสุดขั้วและมีความชื้นในอากาศต่ำมาก

แอนตาร์กติกา = ทะเลทรายขั้วโลกที่ใหญ่ที่สุดของโลก

แม้จะเต็มไปด้วยน้ำแข็งหนาหลายกิโลเมตร แต่แอนตาร์กติกากลับได้รับหิมะและฝนน้อยกว่าที่หลายคนคิด บางพื้นที่แทบไม่มีหิมะใหม่ตกเลยเป็นเวลานานหลายปี ลมแรงและอากาศที่แห้งมากทำให้ไอน้ำในบรรยากาศมีน้อย จึงเข้าเกณฑ์การเป็นทะเลทรายอย่างสมบูรณ์

เมื่อจัดอันดับตามพื้นที่ ทะเลทรายแอนตาร์กติกามีขนาดประมาณ 14 ล้านตารางกิโลเมตร ขณะที่ทะเลทรายซาฮารามีพื้นที่ราว 9 ล้านตารางกิโลเมตร นั่นหมายความว่าทะเลทรายที่หลายคนคุ้นเคยเป็นเพียงอันดับสองของโลกเท่านั้น

แล้วทำไมเราถึงนึกถึงแต่ซาฮารา?

เหตุผลหลักคือภาพที่สื่อ หนังสือ และสารคดีนำเสนอมาโดยตลอด เนินทรายขนาดมหึมา อูฐ และอากาศร้อนจัด กลายเป็นภาพแทนของคำว่า 'ทะเลทราย' จนทำให้หลายคนลืมไปว่าทะเลทรายมีหลายประเภท ทั้งทะเลทรายร้อน ทะเลทรายกึ่งแห้งแล้ง และทะเลทรายขั้วโลก

• ทะเลทรายร้อน เช่น ซาฮารา อาหรับ และคาลาฮารี

• ทะเลทรายเย็น เช่น โกบี ซึ่งมีหิมะตกในบางฤดู

• ทะเลทรายขั้วโลก เช่น แอนตาร์กติกา และบางส่วนของอาร์กติก

ความรู้เล็ก ๆ ข้อนี้จึงเป็นตัวอย่างที่ดีว่า ภาพจำไม่ได้ตรงกับข้อเท็จจริงเสมอไป แค่เปลี่ยนนิยามจากคำว่า 'ร้อน' มาเป็น 'แห้งแล้ง' คำตอบก็เปลี่ยนทันที และทำให้แอนตาร์กติกากลายเป็นเจ้าของตำแหน่งทะเลทรายที่ใหญ่ที่สุดในโลกอย่างไม่มีข้อโต้แย้ง

ครั้งหน้าถ้ามีคนถามว่าทะเลทรายที่ใหญ่ที่สุดอยู่ที่ไหน ลองตอบว่า 'แอนตาร์กติกา' แล้วดูปฏิกิริยาของคนรอบตัว เพราะคำตอบนี้ถูกต้องตามหลักภูมิศาสตร์จริง ๆ