ลุกนั่งเร็วเกินไป อาจไม่ใช่แค่มึนหัว แต่อาจเป็นสัญญาณที่ร่างกายกำลังเตือน

เคยไหม... แค่ลุกจากเก้าอี้หรือเตียงไม่กี่วินาที แต่ภาพตรงหน้ากลับมืดวูบจนต้องรีบจับอะไรไว้?

หลายคนเคยเจออาการนี้แล้วคิดว่าเป็นเรื่องปกติ เดี๋ยวก็หาย แต่ความจริงแล้วการลุกหรือนั่งเร็วเกินไปจนเกิดอาการหน้ามืด เวียนศีรษะ หรือเหมือนจะเป็นลม เป็นผลจากการที่ร่างกายปรับความดันโลหิตไม่ทัน เลือดไปเลี้ยงสมองลดลงชั่วคราว แม้อาการจะเกิดเพียงไม่กี่วินาที แต่ก็ไม่ควรมองข้าม โดยเฉพาะถ้าเกิดขึ้นบ่อยหรือรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ

ทำไมแค่ลุกเร็วถึงหน้ามืดได้?

เวลานั่งหรือนอน เลือดจะกระจายตัวอยู่ในร่างกายค่อนข้างสมดุล แต่เมื่อเปลี่ยนท่าอย่างรวดเร็ว แรงโน้มถ่วงจะดึงเลือดลงไปที่ขา หากหัวใจและหลอดเลือดปรับตัวไม่ทัน ความดันโลหิตจะลดลงชั่วคราว ทำให้เลือดและออกซิเจนไปเลี้ยงสมองลดลง จึงเกิดอาการมึน งง ตาลาย หรือเห็นภาพดำวูบได้

อาการส่วนใหญ่หายได้เองภายในไม่กี่วินาที แต่ช่วงเวลาสั้นๆ นั้นก็อาจทำให้เกิดอุบัติเหตุได้

หลายคนล้มเพราะหน้ามืดขณะลุกจากเตียง เดินลงบันได หรือรีบลุกไปเปิดประตู บางรายได้รับบาดเจ็บที่ศีรษะหรือกระดูกหัก โดยเฉพาะผู้สูงอายุ ความเสี่ยงจะยิ่งมากกว่าคนวัยหนุ่มสาว เพราะร่างกายตอบสนองต่อการเปลี่ยนท่าได้ช้าลง

ใครบ้างที่มีโอกาสเป็นมากกว่าคนทั่วไป?

• ผู้สูงอายุ

• คนที่ดื่มน้ำน้อยหรือร่างกายขาดน้ำ

• ผู้ที่อดอาหารเป็นเวลานาน

• ผู้ที่พักผ่อนไม่เพียงพอ

• ผู้ที่ใช้ยาลดความดันหรือยาบางชนิด

• ผู้ป่วยโรคหัวใจ เบาหวาน หรือโรคที่เกี่ยวกับระบบประสาทอัตโนมัติ

แม้แต่คนสุขภาพดีก็สามารถเกิดอาการนี้ได้ หากรีบลุกทันทีหลังนอนนานๆ ออกกำลังกายหนัก หรืออยู่ในอากาศร้อนจัด

ลุกอย่างไรให้ปลอดภัยกว่าเดิม

วิธีง่ายที่สุดคืออย่ารีบเปลี่ยนท่าทางในทันที หากนอนอยู่ให้ค่อยๆ ลุกมานั่งบนขอบเตียงก่อนประมาณครึ่งนาทีถึงหนึ่งนาที ขยับข้อเท้าและปลายเท้าเล็กน้อย จากนั้นจึงค่อยยืนขึ้นช้าๆ หากรู้สึกมึนให้หยุดนิ่งไว้ก่อน ไม่ควรฝืนเดินต่อทันที นอกจากนี้การดื่มน้ำให้เพียงพอ รับประทานอาหารตรงเวลา และพักผ่อนให้เหมาะสม ก็ช่วยลดโอกาสเกิดอาการได้เช่นกัน

เมื่อไรที่ควรพบแพทย์?

หากอาการหน้ามืดเกิดขึ้นเป็นประจำ เป็นนานกว่าปกติ มีอาการหมดสติ เจ็บหน้าอก ใจสั่น หายใจลำบาก แขนขาอ่อนแรง หรือเกิดขึ้นพร้อมอาการทางระบบประสาทอื่นๆ ควรรีบไปพบแพทย์ เพราะอาจเกี่ยวข้องกับโรคหัวใจ ความผิดปกติของความดันโลหิต หรือโรคทางสมองที่ต้องได้รับการตรวจเพิ่มเติม

การลุกนั่งช้าๆ อาจเสียเวลาเพียงไม่กี่วินาที แต่ช่วยลดความเสี่ยงจากการล้มและอุบัติเหตุได้มากกว่าที่คิด

อาการหน้ามืดหลังลุกเร็วไม่ใช่เรื่องที่ต้องตื่นตระหนกทุกครั้ง แต่ก็ไม่ควรปล่อยผ่านจนกลายเป็นความเคยชิน หากร่างกายกำลังส่งสัญญาณเตือน การสังเกตตัวเองและปรับพฤติกรรมเล็กๆ น้อยๆ ในชีวิตประจำวัน อาจช่วยป้องกันปัญหาที่ใหญ่กว่าตามมาได้