ทำไมบางคนถึงรู้สึกไม่ชอบเสียงเด็กร้องไห้ ทั้งที่ไม่ได้เกลียดเด็กเลย

แค่ได้ยินเสียงเด็กร้องไห้ไม่กี่วินาที ก็รู้สึกหงุดหงิดจนอยากเดินหนีทันที แบบนี้ถือว่าแปลกไหม?

หลายคนเคยเจอสถานการณ์ที่นั่งอยู่ในร้านอาหาร บนเครื่องบิน หรือห้างสรรพสินค้า แล้วมีเสียงเด็กร้องไห้ดังขึ้นมา ความรู้สึกที่เกิดขึ้นกลับไม่ใช่ความสงสาร แต่เป็นความอึดอัด หงุดหงิด หรือเหมือนสมาธิถูกดึงออกไปทั้งหมด จนบางครั้งยังรู้สึกผิดกับตัวเอง เพราะไม่ได้เกลียดเด็ก แต่กลับทนเสียงร้องไม่ค่อยได้

สมองของเราถูกออกแบบให้สนใจเสียงแบบนี้

เสียงเด็กร้องไห้มีลักษณะเฉพาะ ทั้งความถี่ที่ค่อนข้างสูง การเปลี่ยนระดับเสียงอย่างรวดเร็ว และความต่อเนื่อง จึงเป็นเสียงที่สมองมนุษย์ตรวจจับได้ไวเป็นพิเศษ นักวิจัยอธิบายว่าเสียงลักษณะนี้ทำหน้าที่เหมือนสัญญาณเตือน เพื่อให้ผู้ใหญ่รีบหันมาสนใจเด็กที่กำลังต้องการความช่วยเหลือ แม้คนที่ไม่ใช่พ่อแม่ก็ยังตอบสนองต่อเสียงนี้ได้

นั่นจึงอธิบายได้ว่าทำไมหลายครั้งเพียงได้ยินเสียงร้องไม่กี่วินาที หัวใจก็เต้นเร็วขึ้น รู้สึกตึงเครียด หรือเริ่มเสียสมาธิโดยไม่ทันรู้ตัว เพราะร่างกายกำลังตอบสนองต่อสัญญาณที่ถูกออกแบบมาให้ละเลยได้ยาก

การไม่ชอบเสียงเด็กร้องไห้ ไม่ได้แปลว่าเป็นคนใจร้ายเสมอไป

ความแตกต่างของแต่ละคนก็มีส่วนสำคัญ บางคนไวต่อเสียงมากกว่าปกติ โดยเฉพาะผู้ที่ทำงานใช้สมาธิ คนที่พักผ่อนไม่เพียงพอ หรือผู้ที่มีความไวต่อสิ่งเร้าทางประสาทสัมผัส เสียงที่คนอื่นพอทนได้ อาจกลายเป็นความเครียดอย่างมากสำหรับอีกคนหนึ่ง

อีกปัจจัยคือประสบการณ์ที่ผ่านมา หากเคยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เต็มไปด้วยเสียงรบกวน หรือเคยดูแลเด็กเล็กจนเหนื่อยล้า สมองอาจเชื่อมโยงเสียงร้องเข้ากับความเครียดโดยอัตโนมัติ เมื่อได้ยินอีกครั้ง ความรู้สึกหงุดหงิดจึงเกิดขึ้นเร็วกว่าปกติ แม้สถานการณ์จริงจะไม่ได้เกี่ยวข้องกับตัวเองเลย

แล้วถ้าเป็นพ่อแม่ ทำไมยังรำคาญเสียงลูกตัวเอง?

เรื่องนี้เกิดขึ้นได้จริง พ่อแม่จำนวนไม่น้อยยอมรับว่าบางช่วงก็รู้สึกเหนื่อยกับเสียงร้องของลูก โดยเฉพาะเมื่ออดนอน ทำงานหนัก หรือรับมือกับการร้องต่อเนื่องเป็นเวลานาน ความรู้สึกนั้นไม่ได้หมายความว่ารักลูกน้อยลง แต่เป็นสัญญาณว่าร่างกายและจิตใจกำลังต้องการการพักผ่อน

• ความเครียดสะสมทำให้ทนเสียงดังได้น้อยลง

• การอดนอนทำให้สมองตอบสนองต่อสิ่งเร้าแรงกว่าปกติ

• สภาพแวดล้อมที่มีเสียงหลายอย่างพร้อมกันเพิ่มความหงุดหงิดได้ง่าย

• บุคลิกของแต่ละคนมีผลต่อความไวต่อเสียง

ถ้ารู้ตัวว่าไม่ชอบเสียงเด็กร้องไห้ สิ่งสำคัญคือแยกให้ออกระหว่างการไม่ชอบ 'เสียง' กับการไม่ชอบ 'เด็ก' เพราะสองเรื่องนี้ไม่ใช่สิ่งเดียวกัน หลายคนเอ็นดูเด็ก ช่วยเหลือเด็กได้ตามปกติ แต่เพียงแค่ระบบประสาทตอบสนองต่อเสียงประเภทนี้แรงกว่าคนอื่นเท่านั้น

ความรู้สึกหงุดหงิดเมื่อได้ยินเด็กร้องไห้ จึงอาจเป็นปฏิกิริยาทางชีววิทยา มากกว่าจะเป็นตัวตัดสินว่าเราเป็นคนแบบไหน