ทำไมมนุษย์ถึงไม่กินหญ้า ทั้งที่สัตว์หลายชนิดกินแล้วอยู่ได้

เคยสงสัยไหมว่า หญ้ามีอยู่เต็มโลก แต่ทำไมไม่มีใครเด็ดมากินเป็นมื้ออาหาร?

เวลาเห็นวัว ควาย หรือม้าก้มหน้ากินหญ้าอยู่ทั้งวัน หลายคนอาจเคยนึกเล่นๆ ว่า ถ้าหญ้ามีเยอะขนาดนี้ ทำไมมนุษย์ไม่เอามากินบ้าง จะได้ไม่ต้องปลูกพืชหรือซื้ออาหารราคาแพง ความจริงแล้วคำตอบไม่ได้อยู่ที่รสชาติ แต่เป็นเรื่องของระบบย่อยอาหารที่ต่างกันอย่างสิ้นเชิง

หญ้ามีสารอาหาร แต่ร่างกายคนเอาออกมาใช้ไม่ได้

หญ้ามีคาร์โบไฮเดรตอยู่มากในรูปของเซลลูโลส ซึ่งเป็นสารที่สร้างผนังเซลล์ของพืช ปัญหาคือร่างกายมนุษย์ไม่มีเอนไซม์ที่เรียกว่าเซลลูเลส จึงไม่สามารถย่อยเซลลูโลสให้กลายเป็นพลังงานได้ แม้จะเคี้ยวหญ้าละเอียดแค่ไหน สุดท้ายก็แทบไม่ได้คุณค่าทางอาหารกลับมา

หญ้าไม่ได้เป็นพิษสำหรับคน แต่คนย่อยหญ้าไม่เป็น

สัตว์กินหญ้าไม่ได้เก่งเพราะตัวมันเองเท่านั้น แต่มีผู้ช่วยตัวจิ๋วอยู่ในร่างกาย แบคทีเรียและจุลินทรีย์จำนวนมหาศาลอาศัยอยู่ในกระเพาะหรือทางเดินอาหาร ทำหน้าที่ย่อยเซลลูโลสแทนสัตว์ แล้วเปลี่ยนให้เป็นสารอาหารที่ร่างกายสัตว์นำไปใช้ต่อได้

วัวมีระบบย่อยอาหารที่ต่างจากคนมาก

วัวเป็นสัตว์เคี้ยวเอื้อง มีกระเพาะหลายห้อง อาหารจะถูกหมักอยู่เป็นเวลานาน จุลินทรีย์จะช่วยย่อยก่อน จากนั้นวัวยังสำรอกอาหารกลับมาเคี้ยวซ้ำอีกหลายรอบ กระบวนการนี้ทำให้สามารถดึงพลังงานจากหญ้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ ส่วนมนุษย์มีกระเพาะเพียงห้องเดียวและอาหารผ่านทางเดินอาหารค่อนข้างเร็ว จึงไม่มีเวลาหมักเพื่อย่อยเซลลูโลสแบบเดียวกัน

ม้ากับกระต่ายก็ไม่ได้มีกระเพาะหลายห้องเหมือนวัว แต่ทั้งคู่มีลำไส้ใหญ่และซีคัมที่พัฒนาเป็นพิเศษ ทำหน้าที่หมักเส้นใยด้วยจุลินทรีย์เช่นกัน นั่นหมายความว่าสัตว์กินหญ้าแต่ละชนิดก็มีวิธีแก้ปัญหาแตกต่างกัน แต่ทุกแบบล้วนมีระบบที่มนุษย์ไม่มี

แล้วทำไมเรากินผักได้?

ผักหลายชนิดมีเซลลูโลสเหมือนกัน แต่ส่วนที่มนุษย์นิยมกินไม่ได้มีแต่เส้นใยเพียงอย่างเดียว ยังมีแป้ง น้ำตาล วิตามิน และสารอาหารอื่นที่ร่างกายย่อยและดูดซึมได้ เส้นใยในผักยังมีประโยชน์ต่อระบบขับถ่ายและจุลินทรีย์ในลำไส้ แม้เราจะไม่ได้ย่อยมันจนกลายเป็นพลังงานก็ตาม

หญ้าส่วนใหญ่กลับมีเส้นใยแข็งมาก มีแป้งและน้ำตาลน้อยกว่าพืชที่มนุษย์ปลูกเพื่อรับประทาน การเคี้ยวก็ใช้แรงมาก และเมื่อกลืนเข้าไปก็แทบไม่ให้พลังงานเพียงพอต่อความต้องการของร่างกาย

ถ้าฝืนกินหญ้าจะเกิดอะไรขึ้น?

การลองเคี้ยวหญ้าเล็กน้อยไม่ได้หมายความว่าจะอันตรายทันที หากหญ้าสะอาดและไม่มีสารเคมี แต่คนส่วนใหญ่จะรู้สึกเหนียว เคี้ยวยาก และย่อยแทบไม่ได้ หากกินในปริมาณมากก็อาจทำให้ท้องอืด แน่นท้อง หรือเกิดปัญหาในระบบทางเดินอาหาร เพราะร่างกายไม่สามารถดึงสารอาหารออกมาได้คุ้มกับพลังงานที่ใช้ในการย่อย

ธรรมชาติไม่ได้สร้างอาหารชนิดเดียวให้เหมาะกับทุกสิ่งมีชีวิต

มนุษย์วิวัฒนาการมาให้กินอาหารได้หลากหลาย ทั้งผลไม้ ธัญพืช เนื้อสัตว์ ถั่ว และผัก ส่วนสัตว์บางชนิดวิวัฒนาการให้ใช้ประโยชน์จากหญ้าที่มีอยู่มหาศาลในธรรมชาติได้เต็มที่ จึงไม่ใช่ว่าหญ้าไม่มีคุณค่า แต่เป็นเพราะคุณค่านั้นถูกล็อกไว้ด้วยเซลลูโลส ซึ่งต้องอาศัยระบบย่อยอาหารแบบเฉพาะทางในการปลดล็อกออกมา นั่นจึงเป็นเหตุผลที่เราเห็นวัวกินหญ้าแล้วแข็งแรง แต่ถ้ามนุษย์ทำแบบเดียวกัน ก็คงอิ่มปากมากกว่าอิ่มท้อง