โรงงานรองเท้าผลิตไซส์ยังไง ทำไมบางไซส์หายากกว่าที่คิด

ทำไมร้านรองเท้าถึงไม่ได้สั่งไซส์ละเท่าๆ กัน?

หลายคนเคยเดินเข้าร้านรองเท้าแล้วเจอเหตุการณ์เหมือนกันคือ รุ่นที่ชอบมีครบทุกสี แต่ไซส์ตัวเองกลับหมด หรือบางครั้งไซส์เล็กกับไซส์ใหญ่มาแค่ไม่กี่คู่ จนอดสงสัยไม่ได้ว่าโรงงานผลิตรองเท้าเขาจัดการเรื่องไซส์กันยังไง ทำไมไม่ผลิตทุกไซส์ให้เท่ากันไปเลย

คำตอบคือ ธุรกิจรองเท้าไม่ได้คิดจากการผลิตอย่างเดียว แต่คิดจากสถิติของลูกค้า โรงงานและแบรนด์จะมีข้อมูลย้อนหลังหลายปีว่าพื้นที่ไหน คนส่วนใหญ่ใส่ไซส์อะไร เพศไหน อายุเท่าไร และรุ่นแบบไหนขายดีที่สุด ข้อมูลเหล่านี้กลายเป็นตัวกำหนดจำนวนการผลิตตั้งแต่ก่อนรองเท้าจะเริ่มเข้ากระบวนการผลิตเสียอีก

ไม่ได้ผลิตไซส์ละ 100 คู่เท่ากัน

สมมติรองเท้ารุ่นหนึ่งต้องผลิตทั้งหมด 1,000 คู่ หลายคนอาจคิดว่าแบ่งเป็นไซส์ 38-45 อย่างละเท่าๆ กัน แต่ความจริงจะเป็นการกระจายตามสัดส่วน เช่น ไซส์กลางซึ่งมีคนใส่มากที่สุดจะได้จำนวนมากกว่า ส่วนไซส์ที่มีคนใช้น้อยจะผลิตน้อยลงเพื่อลดความเสี่ยงของสินค้าค้างสต็อก

• ไซส์ยอดนิยม ผลิตจำนวนมาก

• ไซส์เล็กมากหรือใหญ่มาก ผลิตน้อยกว่า

• บางรุ่นอาจไม่มีบางไซส์เลย หากข้อมูลบอกว่าความต้องการต่ำมาก

แนวคิดนี้เรียกว่า Size Run หรือการกำหนดสัดส่วนไซส์ในการผลิต ซึ่งแทบทุกแบรนด์ทั่วโลกใช้เหมือนกัน เพียงแต่สัดส่วนของแต่ละประเทศไม่เหมือนกัน

แต่ละประเทศใช้ไซส์ไม่เหมือนกัน

รองเท้ารุ่นเดียวกันที่ขายในไทย ญี่ปุ่น ยุโรป หรือสหรัฐฯ อาจผลิตจำนวนไซส์ไม่เท่ากัน เพราะโครงสร้างร่างกายของผู้บริโภคแตกต่างกัน ประเทศที่คนตัวสูงอาจใช้ไซส์ใหญ่เป็นหลัก ขณะที่บางประเทศไซส์กลางกลับขายดีที่สุด โรงงานจึงต้องแยกแผนการผลิตตามตลาดปลายทาง ไม่ใช่ผลิตแบบเดียวส่งทั่วโลก

บางแบรนด์ยังแบ่งข้อมูลละเอียดถึงระดับเมืองหรือภูมิภาคอีกด้วย เช่น สาขาในย่านมหาวิทยาลัยอาจสั่งไซส์ต่างจากสาขาในย่านครอบครัว หรือบางจังหวัดอาจมีสัดส่วนไซส์ขายดีไม่เหมือนเมืองใหญ่เลย

ทำไมไซส์ยอดนิยมถึงหมดก่อนเสมอ

ถึงแม้โรงงานจะผลิตไซส์ยอดนิยมมากกว่า แต่ลูกค้าก็ซื้อไซส์เหล่านี้เร็วกว่าเช่นกัน ทำให้สุดท้ายไซส์กลางมักหมดก่อน ขณะที่ไซส์เล็กหรือไซส์ใหญ่ยังเหลืออยู่บนชั้นวาง หลายคนจึงเข้าใจว่าร้านสั่งของผิด ทั้งที่จริงร้านสั่งตามข้อมูลการขายมาแล้ว

เมื่อสินค้าขายไปเรื่อยๆ ระบบของแบรนด์จะเก็บข้อมูลว่ารุ่นไหน ไซส์ไหน หมดเร็วที่สุด เพื่อนำไปปรับแผนการผลิตล็อตถัดไป แต่ก็ไม่สามารถเพิ่มได้มากเกินไป เพราะหากคาดการณ์ผิด จะกลายเป็นต้นทุนสต็อกที่ต้องนำไปลดราคาในภายหลัง

ต้นทุนซ่อนอยู่ที่การมีไซส์เยอะ

การเพิ่มไซส์ไม่ได้หมายถึงใช้วัสดุเพิ่มอย่างเดียว แต่ยังต้องทำแม่พิมพ์สำหรับพื้นรองเท้า ปรับแบบรองเท้า ทดสอบคุณภาพ และบริหารคลังสินค้าเพิ่มขึ้นทุกไซส์ ยิ่งมีไซส์มาก ความซับซ้อนของการผลิตก็ยิ่งสูงขึ้น ทำให้หลายแบรนด์เลือกตัดไซส์ที่มีความต้องการต่ำออกไปในบางรุ่น

สำหรับรองเท้ากีฬา ความละเอียดจะมากขึ้นอีก เพราะบางรุ่นมีทั้งความกว้างของหน้าเท้า ความยาว และเวอร์ชันสำหรับผู้หญิงกับผู้ชาย ทำให้จำนวนรหัสสินค้าที่ต้องบริหารเพิ่มขึ้นหลายเท่าตัว

ข้อมูลขายจริงสำคัญกว่าความรู้สึก

ธุรกิจรองเท้าในปัจจุบันใช้ข้อมูลจากระบบหน้าร้าน เว็บไซต์ และแอปพลิเคชันมาวิเคราะห์ตลอดเวลา หากพบว่าไซส์ 42 ขายหมดภายในไม่กี่วัน ขณะที่ไซส์ 38 ยังเหลืออีกหลายเดือน รอบการผลิตครั้งต่อไปก็จะปรับสัดส่วนใหม่ทันที การตัดสินใจจึงอาศัยตัวเลขมากกว่าการคาดเดา

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมรองเท้าหนึ่งรุ่นถึงไม่ได้ผลิตทุกไซส์เท่ากัน และทำไมไซส์บางเบอร์ถึงหาซื้อยากอยู่เสมอ เบื้องหลังรองเท้าหนึ่งคู่ไม่ได้มีแค่การออกแบบหรือการผลิต แต่ยังเต็มไปด้วยการวิเคราะห์ข้อมูล การคาดการณ์ยอดขาย และการบริหารสต็อกที่ซับซ้อนกว่าที่หลายคนคิด