Let Them Fight !!! กรมประมง ปล่อยปลาอีกง สู้ศึกปลาหมอคางดำระบาด

กรมประมงส่ง “ปลาอีกง” ลงสนาม สู้ศึกปลาหมอคางดำ

การปล่อยพันธุ์สัตว์น้ำในแหล่งน้ำธรรมชาติ อาจดูเหมือนเป็นเพียงกิจกรรมทำบุญหรือเพิ่มจำนวนปลาให้กลับมาอุดมสมบูรณ์ แต่เบื้องหลังการเลือกปลาที่นำมาปล่อยนั้น มีรายละเอียดมากกว่าที่หลายคนคิด เพราะไม่ใช่ว่ามีปลาชนิดใดอยู่ในมือ แล้วจะสามารถนำไปปล่อยที่ไหนก็ได้

โดยเฉพาะในจังหวัดสมุทรสาคร ซึ่งเป็นหนึ่งในพื้นที่ที่เคยเผชิญปัญหาการแพร่ระบาดของ “ปลาหมอคางดำ” ปลาต่างถิ่นรุกรานที่ขยายพันธุ์ได้รวดเร็ว แย่งอาหาร และส่งผลกระทบต่อสัตว์น้ำพื้นถิ่น รวมถึงอาชีพของเกษตรกรและชาวประมงในหลายพื้นที่

เมื่อไม่นานมานี้ ชาวสมุทรสาครและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ร่วมกันปล่อยพันธุ์สัตว์น้ำกว่า 1,025,000 ตัว ลงในคลองบริเวณหน้าวัดวิสุทธิวราวาส หรือวัดกลางคลอง อำเภอเมืองสมุทรสาคร เพื่อถวายเป็นพระราชกุศล เนื่องในโอกาสวันเฉลิมพระชนมพรรษา 28 กรกฎาคม พร้อมทั้งช่วยฟื้นฟูความหลากหลายของสัตว์น้ำในแหล่งน้ำธรรมชาติ

แต่ท่ามกลางพันธุ์สัตว์น้ำจำนวนมหาศาล มีปลาชนิดหนึ่งที่น่าสนใจเป็นพิเศษ นั่นคือ “ปลาอีกง”

ทำไมจึงต้องเป็นปลาอีกง และปลาชนิดนี้เกี่ยวข้องอะไรกับปลาหมอคางดำ?

คำตอบอยู่ที่การเลือกใช้ “ปลาพื้นถิ่น” ให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อม ปลาอีกงเป็นปลาหนังพื้นบ้านที่อาศัยอยู่ได้ในแหล่งน้ำกร่อย หรือที่ชาวบ้านเรียกกันว่า “ปลาสองน้ำ” สามารถปรับตัวได้ทั้งในน้ำจืดและน้ำกร่อย จึงเหมาะกับระบบนิเวศบริเวณปากแม่น้ำและลำคลองของจังหวัดสมุทรสาคร

นอกจากจะเป็นปลาพื้นถิ่นที่มีเนื้อรสชาติดี เลี้ยงง่าย และมีศักยภาพพัฒนาเป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจทางเลือกแล้ว ปลาอีกงยังมีบทบาทที่น่าสนใจในฐานะ “ปลาผู้ล่า”

นายเผดิม รอดอินทร์ ประมงจังหวัดสมุทรสาคร ให้ข้อมูลว่า ปลาอีกงสามารถกินลูกปลา ไข่ และตัวอ่อนของปลาหมอคางดำได้ อีกทั้งยังมีเงี่ยงแหลมสำหรับป้องกันตัว จึงมีโอกาสเอาตัวรอดและปรับตัวอยู่ในแหล่งน้ำธรรมชาติได้ดี

นี่จึงทำให้ปลาอีกงไม่ได้ถูกปล่อยลงน้ำเพียงเพื่อเพิ่มจำนวนสัตว์น้ำเท่านั้น แต่อาจมีส่วนช่วยควบคุมประชากรปลาหมอคางดำในช่วงวัยอ่อน พร้อมกับช่วยนำสัตว์น้ำพื้นถิ่นกลับคืนสู่ระบบนิเวศ

ก่อนหน้านี้ กรมประมงเคยใช้ “ปลากะพงขาว” ซึ่งเป็นปลาผู้ล่าในแหล่งน้ำกร่อย เพื่อช่วยกินลูกปลาหมอคางดำและปลาขนาดเล็กในพื้นที่ระบาดมาแล้ว โดยกรมประมงระบุว่า ปลาผู้ล่าขนาดที่เหมาะสมสามารถกินลูกปลาหมอคางดำได้ แต่การปล่อยปลาผู้ล่าเป็นเพียงหนึ่งในหลายมาตรการ และยังต้องดำเนินการควบคู่กับการจับออกจากแหล่งน้ำ การป้องกันการแพร่กระจาย และการนำปลาที่จับได้ไปใช้ประโยชน์อย่างต่อเนื่อง

การปล่อยปลาอีกงจึงไม่ใช่การส่ง “คู่ชกตัวใหม่” ลงไปแล้วหวังว่าจะสามารถกำจัดปลาหมอคางดำได้ทั้งหมดในทันที แต่เป็นส่วนหนึ่งของแนวทางฟื้นฟูระบบนิเวศ โดยอาศัยสัตว์น้ำเจ้าถิ่นเข้ามาช่วยสร้างสมดุลตามธรรมชาติ

เรื่องนี้ยังสะท้อนให้เห็นว่า การปล่อยปลาเพื่อทำบุญควรคำนึงถึงชนิดของสัตว์น้ำและความเหมาะสมของพื้นที่ด้วย เพราะปลาทุกชนิดมีถิ่นอาศัย อาหาร และบทบาทในระบบนิเวศแตกต่างกัน การปล่อยสัตว์น้ำผิดชนิดหรือปลาต่างถิ่นลงในธรรมชาติ อาจเปลี่ยนจากความตั้งใจดีให้กลายเป็นปัญหาในระยะยาวได้

ปลาพื้นถิ่นบางชนิดช่วยกินตะไคร่น้ำ บางชนิดช่วยกำจัดซากสิ่งมีชีวิต ขณะที่บางชนิดทำหน้าที่เป็นผู้ล่า ควบคุมไม่ให้สัตว์น้ำชนิดใดชนิดหนึ่งเพิ่มจำนวนมากจนเสียสมดุล

ศึกระหว่าง “เจ้าถิ่น” กับ “ผู้รุกราน” ครั้งนี้จะช่วยลดจำนวนปลาหมอคางดำได้มากเพียงใด และปลาอีกงจะกลายเป็นกำลังสำคัญในการฟื้นฟูแหล่งน้ำของสมุทรสาครได้หรือไม่ คงต้องติดตามผลกันต่อไป

แต่สิ่งหนึ่งที่ชัดเจนคือ การรักษาธรรมชาติไม่ได้หมายถึงการเพิ่มจำนวนปลาให้มากที่สุดเพียงอย่างเดียว หากหมายถึงการช่วยให้ “เจ้าของบ้านตัวจริง” ยังคงมีพื้นที่และสามารถทำหน้าที่ของตัวเองในระบบนิเวศต่อไปได้