หลังคาแดง: จุดกำเนิดโรงพยาบาลคนเสียจริต จากกรงขังในอดีตสู่สถาบันจิตเวชระดับประเทศ
ในยุคสมัยที่ความเจ็บป่วยทางจิตยังถูกมองว่าเป็นเรื่องของผีเข้าสิง ผลกรรม หรือการทำผิดจารีตประเพณี ผู้มีอาการวิปลาสหรือไร้สติมักถูกสังคมจับมัดโซ่ตรวนไว้กับเสาเรือน หรือถูกขับไล่ให้อยู่ตามยถากรรม ท่ามกลางยุคที่ความรู้ทางการแพทย์ยังเข้าไม่ถึง ความเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในสยามได้เริ่มต้นขึ้นเมื่อมีการจัดตั้งสถานบำบัดผู้ป่วยจิตเวชแห่งแรก ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของวิวัฒนาการยาวนานจาก "กรงขังหลังคาแดง" สู่สถาบันการแพทย์ชั้นนำในปัจจุบัน
เรื่องราวความเป็นมาและวิวัฒนาการอันน่าทึ่ง มีรายละเอียดดังนี้:
-
จุดกำเนิดโรงพยาบาลคนเสียจริต: เมื่อวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2432 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้จัดตั้ง "โรงพยาบาลคนเสียจริต" ขึ้น ณ บริเวณปากคลองสาน ฝั่งธนบุรี โดยดัดแปลงอาคารไม้เก่าริมแม่น้ำเจ้าพระยาให้เป็นสถานที่ควบคุมและรักษาในแห่งเดียวกัน
-
ที่มาของชื่อ "หลังคาแดง": อาคารต่างๆ ภายในโรงพยาบาลมุงด้วยสังกะสีเพื่อป้องกันสนิม จึงจำเป็นต้องทาเคลือบด้วยสีน้ำมัน ซึ่งในสมัยนั้นเลือกใช้สีแดงตามแบบอย่างอาคารทำงานของอังกฤษ เมื่อมองจากระยะไกลจะเห็นหลังคาเป็นสีแดงสดตัดกับต้นไม้ แต่เนื่องจากภาพลักษณ์ภายในเต็มไปด้วยความทุกข์ระทม สังคมทั่วไปจึงเรียกสถานที่แห่งนี้อย่างเหน็บแนมและหยอกล้อว่า "หลังคาแดง" จนกลายเป็นคำติดปากที่หมายถึงสถานบำบัดโรคจิตนับแต่นั้น
-
ความอลหม่านในการรักษายุคแรก: ในช่วงแรก ความรู้จิตเวชแบบตะวันตกยังเป็นเรื่องใหม่ การรักษาจึงผสมผสานระหว่างการต้มยาสมุนไพรหม้อใหญ่ให้ดื่มเพื่อไล่พิษ การให้แช่น้ำนิ่ง (วารีบำบัด) รวมถึงการใช้โซ่ตรวนและปลอกคอเหล็กพันธนาการไว้กับขื่อคานสำหรับผู้ป่วยที่อาละวาด เนื่องจากผู้ดูแลยังขาดการฝึกอบรมที่ถูกต้อง
-
วิวัฒนาการสู่การเป็นสถาบันชั้นนำ: ต่อมาได้มีความพยายามยกระดับสถานที่แห่งนี้ให้มีมนุษยธรรมและเป็นสากลมากขึ้นตามลำดับ:
-
พ.ศ. 2475: ศาสตราจารย์ หลวงวิเชียรแพทยาคม เปลี่ยนชื่อเป็น "โรงพยาบาลโรคจิตธนบุรี" เพื่อลดความรังเกียจของสังคม
-
พ.ศ. 2485–2500: ศาสตราจารย์ นายแพทย์ฝน แสงสิงแก้ว (บิดาแห่งจิตเวชศาสตร์ไทย) ปฏิวัติการรักษาครั้งใหญ่ โดยสั่งรื้อลูกกรงเหล็กออก เปลี่ยนชื่ออาคารที่พักเป็นชื่อดอกไม้ และใช้ความรักความเข้าใจในการดูแลผู้ป่วย
-
พ.ศ. 2497: เปลี่ยนชื่อเป็น "โรงพยาบาลสมเด็จเจ้าพระยา" ตามชื่อถนนเพื่อลดความกระดากใจของผู้มาใช้บริการ
-
พ.ศ. 2545: ยกระดับขึ้นเป็น "สถาบันจิตเวชศาสตร์สมเด็จเจ้าพระยา" ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ วิจัย และยกย่องจิตเวชศาสตร์ให้เป็นวิทยาศาสตร์เต็มรูปแบบ
-
ตำนาน "หลังคาแดง" และโรงพยาบาลคนเสียจริตแห่งแรก จึงไม่เป็นเพียงเรื่องราวหดหู่ในอดีต แต่คือบันทึกวิวัฒนาการสำคัญของสาธารณสุขไทย ที่สะท้อนการเปลี่ยนผ่านของสังคมมนุษย์จากการมองผู้ป่วยจิตเวชด้วยความหวาดกลัว สู่งานสาธารณสุขที่เต็มไปด้วยความเข้าใจ การยอมรับ และการคืนอิสรภาพทางจิตวิญญาณให้แก่เพื่อนมนุษย์อย่างแท้จริง
เขียนโดย แด๊ดดี้จอแดน โค้ดชีวิตพลิกชะตา
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
มหาทักษา เปิดตารางเลขมงคล งวด 1 ธ.ค. 69 ส่องเลข 5 ตัว จับสลับจัดชุด 2 ตัวท้าย–3 ตัวท้าย
ตารางหวย ปกเขียว งวด 1 ธันวาคม 69
หวยล็อต งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่น 3-4-8 พร้อมตารางทีเด็ด เลขน่าสนใจรับงวดต้นเดือน
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
นอสตราดามุสทำนายปี 2027 ? เปิด 5 ปริศนาคำทำนาย ไฟป่า วิกฤตการเงิน และสมบัติต้องคำสาป
ทำไมเรื่องน่าอายในอดีตถึงผุดขึ้นมาตอนก่อนนอน
สารหนูและแคดเมียมจากน้ำและดินเข้าสู่อาหารได้อย่างไร
สิทธิผู้ซื้อออนไลน์เมื่อได้รับสินค้าไม่ตรงปก
ไทยตอนบนอากาศเย็นลง ลมแรงต่อเนื่อง ขณะที่ "ภาคใต้" เผชิญฝนถล่มหนักถึงหนักมาก 9 จังหวัดเสี่ยงภัยน้ำท่วมฉับพลัน ช่วงวันที่ 19–22 พ.ย. 69
ฤกษ์เปลี่ยนกระเป๋าสตางค์เดือนธันวาคมรับปี 2570
แยกอาการภูมิแพ้ ไข้หวัดใหญ่ และสัญญาณปอดอักเสบเบื้องต้น
ไขปริศนา "น้ำชา 5 ถ้วย" หน้าตี่จู่เอี๊ยะ และเหตุผลที่เจ้าที่ไทย-จีนวางตำแหน่งต่างกันสุดขั้ว
ถอดรหัส "เลขอัปมงคล" จากทั่วทุกมุมโลก เมื่อเลขศาสตร์ ความเชื่อ และคติชนวิทยา หล่อหลอมตัวเลขต้องห้าม
เคล็ดลับเสริมเสน่ห์ของชาว 12 ราศี ตามหลักโหราศาสตร์จิตวิทยาและอิทธิพลดวงดาว
ย้อนรอย 120 ปี จากยุคไพร่ที่จ่ายเงินเดือนละ 6 บาทแทนการเข้าเวร สู่การจับสลากใบดำ-ใบแดง



