ไฟไหม้กระทะต้องทำอย่างไร? วิธีรับมือให้ปลอดภัยโดยไม่ใช้น้ำ

ไฟไหม้กระทะต้องทำอย่างไร? วิธีรับมือให้ปลอดภัยโดยไม่ใช้น้ำ

เหตุการณ์ไฟลุกไหม้กระทะขณะทำอาหารเป็นอุบัติเหตุในครัวที่เกิดขึ้นได้รวดเร็วกว่าที่คิด โดยเฉพาะเมื่อปล่อยน้ำมันร้อนจัดไว้โดยไม่มีคนดูแล หากเกิดเหตุขึ้น สิ่งสำคัญที่สุดคืออย่าตกใจ อย่าเคลื่อนย้ายกระทะ และห้ามใช้น้ำดับไฟเด็ดขาด

สำหรับไฟขนาดเล็กที่ยังจำกัดอยู่ภายในกระทะ หากสามารถเข้าใกล้ได้อย่างปลอดภัย ให้ปิดแหล่งความร้อนแล้วใช้ฝาโลหะหรือถาดอบปิดครอบเพื่อตัดอากาศ แต่หากเปลวไฟลุกลาม ควันหนา หรือไม่มั่นใจว่าจะควบคุมได้ ต้องออกจากพื้นที่ ปิดประตู และโทรแจ้งเหตุฉุกเฉินทันที

ทำไมไฟจึงลุกไหม้น้ำมันในกระทะ?

ไฟไหม้กระทะมักเกิดเมื่อน้ำมันประกอบอาหารได้รับความร้อนสูงเกินไป จนไอระเหยเหนือผิวน้ำมันติดไฟ น้ำมันที่เริ่มมีควันจึงเป็นสัญญาณเตือนว่าร้อนเกินควร ควรปิดเตาและปล่อยให้เย็นลง ไม่ควรใส่อาหารหรือเติมน้ำลงไปในขณะนั้น

ไฟที่เกิดจากน้ำมันและไขมันประกอบอาหารจัดอยู่ในกลุ่มไฟประเภท K ตามระบบการแบ่งประเภทที่ใช้ในประเทศไทย จึงต้องใช้วิธีและอุปกรณ์ที่เหมาะกับไฟจากน้ำมันโดยเฉพาะ ไม่ควรรับมือเหมือนไฟจากกระดาษหรือวัสดุทั่วไป

3 สิ่งที่ห้ามทำเด็ดขาดเมื่อไฟไหม้กระทะ

ความผิดพลาดเพียงเล็กน้อยจากความตกใจอาจทำให้ไฟขนาดเล็กลุกลาม หรือทำให้ผู้ที่อยู่ใกล้เคียงถูกน้ำมันร้อนลวกได้ จึงควรจำข้อห้ามเหล่านี้ให้ขึ้นใจ

1. ห้ามสาดน้ำใส่กระทะ

น้ำจะจมลงไปใต้ชั้นน้ำมันที่มีอุณหภูมิสูง ก่อนเปลี่ยนเป็นไอน้ำอย่างรวดเร็วและดันน้ำมันที่กำลังไหม้ให้กระเด็นออกจากกระทะ เปลวไฟจึงอาจพุ่งขึ้นและลุกลามไปยังตู้ดูดควัน ผ้าม่าน ฝ้าเพดาน หรือผู้ที่ยืนอยู่ใกล้ ๆ ได้

ไม่ว่าจะเป็นน้ำหนึ่งแก้ว น้ำจากก๊อก หรือผ้าเปียกชุ่มน้ำ ก็ไม่ควรนำมาใช้กับน้ำมันที่กำลังลุกไหม้

2. ห้ามยกกระทะวิ่งออกไปนอกบ้าน

กระทะและน้ำมันในขณะเกิดไฟมีอุณหภูมิสูงมาก การยกหรือเคลื่อนย้ายอาจทำให้น้ำมันแกว่ง สาดใส่ร่างกาย หรือหกลงบนพื้นจนไฟลุกลามไปยังพื้นที่อื่น

ควรวางกระทะไว้บนเตาตามเดิมและหลีกเลี่ยงการจับด้ามกระทะโดยไม่จำเป็น

3. ห้ามใช้ผ้าธรรมดาหรือวัสดุติดไฟง่ายคลุม

ผ้าเช็ดมือ ผ้าเช็ดตัว กระดาษ หรือวัสดุที่ไม่ได้ออกแบบมาสำหรับดับเพลิงอาจติดไฟและทำให้สถานการณ์รุนแรงขึ้น รวมถึงไม่ควรใช้ผ้าเปียกหรือผ้าชุบน้ำคลุมกระทะ เพราะน้ำที่สัมผัสน้ำมันร้อนอาจทำให้น้ำมันกระเด็นและเกิดลูกไฟได้

หากต้องใช้อุปกรณ์คลุมไฟ ควรใช้ฝาโลหะที่ปิดกระทะได้สนิท หรือผ้าดับเพลิงที่ได้มาตรฐานและใช้งานตามคำแนะนำของผู้ผลิต

ขั้นตอนรับมือไฟไหม้กระทะอย่างปลอดภัย

1. ประเมินก่อนว่าไฟยังมีขนาดเล็กหรือไม่

ควรพยายามควบคุมไฟด้วยตนเองเฉพาะเมื่อเปลวไฟยังอยู่ภายในกระทะ ไม่มีไฟลุกถึงเครื่องดูดควัน ผนัง หรือตู้ครัว และยังมีทางออกอยู่ด้านหลังตัวเราเสมอ

หากไฟลุกสูง ควันหนา หรือรู้สึกไม่มั่นใจ อย่าเสี่ยงเข้าใกล้ ให้ออกจากห้องครัวทันที แจ้งคนในบ้าน ปิดประตูเพื่อช่วยชะลอไฟ และโทรแจ้งสายด่วนดับเพลิง 199 จากบริเวณที่ปลอดภัย

2. ปิดแหล่งความร้อน หากทำได้อย่างปลอดภัย

ปิดเตาแก๊สหรือเตาไฟฟ้าเพื่อหยุดการส่งความร้อนไปยังน้ำมัน แต่ห้ามเอื้อมแขนข้ามเปลวไฟเพื่อไปหมุนสวิตช์หรือวาล์ว

หากต้องผ่านเปลวไฟหรือควันเพื่อเข้าถึงปุ่มควบคุม ให้ละทิ้งการปิดเตาและออกจากพื้นที่แทน

3. ใช้ฝาโลหะหรือถาดอบเลื่อนปิดกระทะ

หากไฟยังเล็กและมีฝาโลหะอยู่ใกล้มือ ให้จับฝาอย่างมั่นคงแล้วค่อย ๆ เลื่อนจากด้านหน้าเข้าหากระทะจนปิดสนิท วิธีนี้ช่วยตัดออกซิเจนที่หล่อเลี้ยงเปลวไฟ

ไม่ควรยกฝาสูงแล้ววางลงตรง ๆ เหนือกระทะ เพราะมือและแขนอาจอยู่เหนือเปลวไฟโดยตรง และห้ามใช้ฝาแก้วที่ไม่แน่ใจว่าสามารถทนความร้อนฉับพลันได้

4. ปล่อยให้กระทะเย็นสนิท

เมื่อปิดฝาแล้ว อย่าเปิดดูทันที แม้จะมองไม่เห็นเปลวไฟ เพราะน้ำมันภายในอาจยังร้อนพอที่จะติดไฟขึ้นใหม่เมื่อได้รับอากาศ

ควรปล่อยฝาปิดอยู่กับที่จนกระทะเย็นสนิท และอย่าสัมผัสหรือเคลื่อนย้ายกระทะระหว่างนั้น

5. ใช้ผ้าดับเพลิงหรือถังดับเพลิงเฉพาะเมื่อรู้วิธีใช้

ผ้าดับเพลิงสามารถใช้คลุมไฟขนาดเล็กได้เมื่อเป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้มาตรฐาน ติดตั้งไว้ในตำแหน่งที่หยิบได้โดยไม่ต้องเดินเข้าใกล้เปลวไฟ และผู้ใช้ทราบวิธีกางและวางผ้าอย่างถูกต้อง

สำหรับห้องครัวที่มีการทอดน้ำมันเป็นประจำ ควรเลือกถังดับเพลิงที่ผู้ผลิตระบุชัดเจนว่าสามารถใช้กับไฟประเภท K หรือไฟจากน้ำมันประกอบอาหารได้ และควรเรียนรู้วิธีใช้ล่วงหน้า ไม่ควรใช้ถังดับเพลิงชนิดใดชนิดหนึ่งเพียงเพราะมีอยู่ใกล้มือ เพราะแรงฉีดหรือสารดับเพลิงที่ไม่เหมาะสมอาจทำให้น้ำมันกระเด็นและไฟลุกลาม

ป้องกันก่อนเกิดไฟไหม้กระทะ

วิธีป้องกันที่สำคัญที่สุดคือไม่ปล่อยกระทะที่กำลังทอดหรือให้ความร้อนทิ้งไว้โดยไม่มีคนดูแล หากจำเป็นต้องออกจากห้องครัว แม้เพียงชั่วครู่ ก็ควรปิดเตาก่อน

ขณะปรุงอาหารควรวางฝาโลหะที่มีขนาดพอดีกับกระทะไว้ใกล้มือ หันด้ามกระทะเข้าด้านใน และเก็บผ้า กระดาษ บรรจุภัณฑ์ รวมถึงวัสดุติดไฟอื่น ๆ ให้ห่างจากเตา

หากน้ำมันเริ่มมีควัน ให้ปิดความร้อนทันทีและปล่อยให้เย็นลง อย่ารีบใส่อาหารลงไป โดยเฉพาะอาหารที่ยังมีน้ำหรือความชื้นมาก เพราะอาจทำให้น้ำมันร้อนกระเด็นได้

สิ่งที่ควรจำให้ขึ้นใจคือ ไม่ใช้น้ำ ไม่ยกกระทะ และไม่เสี่ยงดับไฟเมื่อไฟเริ่มลุกลาม หากยังเป็นไฟขนาดเล็ก ให้ปิดเตาและเลื่อนฝาโลหะครอบไว้ แต่เมื่อสถานการณ์เกินควบคุม การออกจากพื้นที่และโทรแจ้งเจ้าหน้าที่คือทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุด