ทำไมพอฟังเสียงที่อัดไว้ ถึงรู้สึกว่า “นี่ไม่ใช่เสียงเรา”?

เคยเป็นไหมครับ...ตอนพูดตามปกติ เราก็รู้สึกว่าเสียงตัวเองฟังดูธรรมดา ไม่ได้แปลกอะไร

แต่พอลองอัดเสียงส่งในแชต หรือเปิดคลิปที่ตัวเองพูดเท่านั้นแหละ ความรู้สึกแรกกลับกลายเป็นว่า

“เดี๋ยวนะ...นี่เสียงเราจริงเหรอ?”

ผมเองก็เคยคิดว่าไมโครโฟนมือถือคงอัดเสียงเพี้ยน หรือเครื่องอาจลดคุณภาพเสียงลง แต่จริง ๆ แล้ว โทรศัพท์ไม่ได้เป็นตัวการหลักครับ

สาเหตุสำคัญคือ ตอนเราพูด เราได้ยินเสียงตัวเองพร้อมกันถึง 2 ทาง

ทางที่ 1 เสียงเดินทางผ่านอากาศ

เสียงจากปากเดินทางผ่านอากาศ แล้วเข้าสู่ช่องหูเหมือนเสียงทั่วไป ทางนี้คือเสียงแบบเดียวกับที่คนรอบข้างได้ยินจากเรา

ทางที่ 2 เสียงสั่นผ่านกระดูกของเราเอง

ระหว่างที่เราพูด การสั่นจากเส้นเสียงไม่ได้ออกจากปากอย่างเดียว แต่ยังส่งผ่านเนื้อเยื่อและกระดูกบริเวณศีรษะไปถึงหูชั้นในด้วย

การสั่นที่เดินทางผ่านร่างกายนี้ทำให้เราได้ยินเสียงตัวเองมีน้ำหนัก แน่น และมักรู้สึกว่าทุ้มกว่าที่คนอื่นได้ยิน

ลองนึกภาพง่าย ๆ ว่า ทุกครั้งที่เราพูด เราไม่ได้ฟังเสียงจาก “ลำโพงข้างนอก” เพียงอย่างเดียว แต่ยังมีแรงสั่นจาก “ลำโพงภายในศีรษะ” ช่วยเสริมอยู่ด้วย

แต่ไมโครโฟนมือถือรับเสียงที่เดินทางออกมาทางอากาศเป็นหลัก มันไม่ได้บันทึกแรงสั่นผ่านกะโหลกแบบเดียวกับที่เรารับรู้ขณะพูด

พอเปิดฟังเสียงที่อัดไว้ เสียงส่วนที่เราคุ้นเคยจึงหายไป เหลือเพียงเวอร์ชันที่ใกล้กับสิ่งที่คนอื่นได้ยิน เราเลยรู้สึกว่าเสียงสูงขึ้น บางลง หรือแปลกกว่าปกติ

พูดง่าย ๆ คือ เสียงในไฟล์ไม่ได้ปลอมครับ แต่เป็นเสียงของเราในมุมที่ตัวเราเองไม่ค่อยได้ยิน

แล้วเสียงไหนคือ “เสียงจริง” ของเรา?

ถ้าถามว่าเสียงที่เราได้ยินตอนพูดกับเสียงในไฟล์ แบบไหนคือของจริง คำตอบคือ จริงทั้งคู่ แต่เป็นการรับฟังคนละทาง

เสียงขณะพูดคือเวอร์ชันที่เรารับรู้ผ่านทั้งอากาศและกระดูก ส่วนเสียงบันทึกคือเวอร์ชันที่ใกล้กับเสียงที่คนอื่นได้ยินมากกว่า แม้คุณภาพไมโครโฟน ระยะห่าง และสภาพห้องจะทำให้เสียงเปลี่ยนได้อีกเล็กน้อยก็ตาม

ฟังบ่อย ๆ แล้วจะหายแปลกไหม?

ส่วนใหญ่หายครับ เพราะสมองของเราคุ้นกับเสียงแบบที่ได้ยินจากภายในมาตลอด พอได้ยินเวอร์ชันจากภายนอกครั้งแรกจึงรู้สึกไม่คุ้น แต่เมื่ออัดเสียงหรือทำคลิปบ่อยขึ้น สมองจะเริ่มจดจำและยอมรับเสียงเวอร์ชันนี้มากขึ้น

อ่านมาถึงตรงนี้ ผมถึงบางอ้อเลยครับว่า ที่ผ่านมาเราไม่ได้มีเสียงสองเสียง แต่เรากำลังฟังเสียงเดียวกันผ่านคนละเส้นทาง

สรุปสั้น ๆ
คนอื่นได้ยินเสียงเราผ่านอากาศ
แต่เราได้ยินทั้งผ่านอากาศและผ่านกระดูก
จึงรู้สึกว่าเสียงในหัวกับเสียงในคลิปไม่เหมือนกัน

แล้วคุณล่ะครับ ครั้งแรกที่ได้ฟังเสียงตัวเองจากคลิป รู้สึกเหมือนผมไหมว่า “ใครกำลังพูดอยู่เนี่ย?”