ทำไมไฟดูดถึงปล่อยมือไม่ได้

เวลามีข่าวคนถูกไฟดูดจนเสียชีวิต หลายคนมักสงสัยว่าทำไมถึงไม่ปล่อยมือออก ทั้งที่รู้ว่ากำลังโดนไฟฟ้าดูดอยู่ ความจริงแล้วสาเหตุไม่ได้เกิดจากคนไม่พยายามปล่อย แต่เกิดจากผลของกระแสไฟฟ้าที่มีต่อระบบประสาทและกล้ามเนื้อโดยตรง

เมื่อร่างกายสัมผัสกับแหล่งจ่ายไฟ กระแสไฟฟ้าจะไหลผ่านเนื้อเยื่อ โดยเฉพาะกล้ามเนื้อและเส้นประสาท ทำให้กล้ามเนื้อหดตัวอย่างรุนแรงและต่อเนื่อง หากมือเป็นจุดที่สัมผัสสายไฟหรืออุปกรณ์ไฟฟ้า กล้ามเนื้อบริเวณนิ้วและแขนอาจเกร็งจนกำวัตถุนั้นแน่นกว่าปกติ ผู้ที่ถูกไฟดูดจึงไม่สามารถสั่งให้มือคลายออกได้ แม้จะพยายามเต็มที่แล้วก็ตาม

ความรุนแรงขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ไม่ว่าจะเป็นแรงดันไฟฟ้า ปริมาณกระแสไฟฟ้าที่ไหลผ่านร่างกาย ระยะเวลาที่สัมผัส เส้นทางที่กระแสไฟไหลผ่าน รวมถึงสภาพผิวหนัง ถ้าผิวเปียกหรือมีเหงื่อ ความต้านทานของร่างกายจะลดลง ทำให้กระแสไฟไหลได้มากกว่าเดิม

กรณีที่กระแสไฟไหลผ่านหน้าอก อันตรายจะเพิ่มขึ้นมาก เพราะอาจรบกวนการทำงานของหัวใจจนเต้นผิดจังหวะหรือหยุดเต้นได้ นอกจากนี้ยังอาจทำให้กล้ามเนื้อที่ใช้หายใจเป็นอัมพาตชั่วคราว ส่งผลให้ผู้ประสบเหตุขาดอากาศหายใจ แม้ภายนอกจะดูเหมือนมีเพียงบาดแผลเล็กน้อยก็ตาม

ไฟฟ้ากระแสสลับที่ใช้ตามบ้านมักทำให้เกิดการเกร็งของกล้ามเนื้ออย่างต่อเนื่อง จึงเป็นสาเหตุที่พบว่าผู้ประสบเหตุปล่อยมือไม่ได้บ่อยกว่า ส่วนไฟฟ้ากระแสตรงอาจทำให้กล้ามเนื้อกระตุกอย่างแรงเพียงครั้งเดียว ซึ่งบางสถานการณ์อาจทำให้ร่างกายถูกดีดออกจากแหล่งกำเนิดไฟ แต่ก็ยังเป็นอันตรายร้ายแรงเช่นกัน

หากพบคนกำลังถูกไฟดูด สิ่งสำคัญที่สุดคือห้ามเข้าไปจับตัวโดยตรง เพราะผู้ช่วยเหลืออาจกลายเป็นส่วนหนึ่งของวงจรไฟฟ้าและถูกไฟดูดตามไปด้วย วิธีที่ปลอดภัยคือรีบตัดกระแสไฟจากสวิตช์หรือเบรกเกอร์ หากทำไม่ได้ ให้ใช้วัสดุที่ไม่เป็นสื่อนำไฟฟ้า เช่น ไม้แห้งหรือพลาสติกแข็ง ผลักสายไฟหรือแยกผู้ประสบเหตุออกจากแหล่งจ่ายไฟ โดยยืนบนพื้นที่แห้งและหลีกเลี่ยงการสัมผัสโลหะ

หลังจากแยกผู้ประสบเหตุออกจากไฟฟ้าแล้ว ควรรีบโทรแจ้งหน่วยแพทย์ฉุกเฉินทันที หากผู้ประสบเหตุไม่หายใจหรือไม่มีชีพจร และผู้ช่วยเหลือผ่านการฝึกมาแล้ว ควรเริ่มทำการช่วยฟื้นคืนชีพตามหลักการที่ถูกต้องจนกว่าทีมแพทย์จะมาถึง

การป้องกันยังคงเป็นวิธีที่ดีที่สุด ไม่ควรใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าที่ชำรุด หลีกเลี่ยงการจับปลั๊กหรือเครื่องใช้ไฟฟ้าด้วยมือเปียก ตรวจสอบระบบสายดินและอุปกรณ์ตัดไฟรั่วให้อยู่ในสภาพพร้อมใช้งานเสมอ เพราะอุปกรณ์เหล่านี้สามารถตัดกระแสไฟได้อย่างรวดเร็วเมื่อเกิดไฟรั่ว ช่วยลดโอกาสที่กระแสไฟจะไหลผ่านร่างกายเป็นเวลานานและลดความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บหรือเสียชีวิตได้อย่างมาก