ทำไม "หูฟัง" ถึงต้องมีตัวอักษร L กับ R?

เชื่อว่าหลายคนน่าจะเคยหยิบหูฟังขึ้นมา แล้วก็แอบคิดอยู่ในใจว่า...

"จะใส่ข้างไหนก็เหมือนกันมั้ง?"

ผมเองก็เคยเป็นแบบนั้นครับ โดยเฉพาะเวลาหยิบมาใช้รีบ ๆ เห็นตัว L กับ R แล้วก็ไม่ได้สนใจนัก ขอแค่มีเสียงออกก็พอ

แต่พอลองหาข้อมูลจริง ๆ ถึงได้รู้ว่า ตัวอักษรเล็ก ๆ สองตัวนี้ ไม่ได้มีไว้ให้ดูเท่ หรือเอาไว้กันคนใส่งงเท่านั้น แต่เป็นรายละเอียดที่ผู้ออกแบบตั้งใจใส่มา เพราะ "หูของคนเราไม่ได้เหมือนกันทั้งสองข้าง"

ใช่ครับ...แม้จะดูคล้ายกัน แต่ทั้งรูปทรงใบหูและมุมของช่องหูซ้ายกับขวา มีความแตกต่างกันเล็กน้อย หูฟังแบบ In-Ear หลายรุ่นจึงออกแบบองศาของตัวหูฟังให้รับกับหูแต่ละด้าน เพื่อให้ใส่ได้กระชับ สบาย และซีลเสียงได้ดีที่สุด

ผลที่ตามมาก็คือ เสียงภายนอกเข้ามารบกวนน้อยลง เสียงเบสแน่นขึ้น และหูฟังหลุดได้ยากกว่าเดิม แม้จะเป็นความต่างเพียงเล็กน้อย แต่เวลาใช้งานจริงก็สัมผัสได้พอสมควร

แล้วถ้าเอามาใส่ "สลับด้าน" ล่ะ?

พอรู้แบบนี้ ผมก็อดสงสัยไม่ได้ เลยลองหยิบหูฟังมาใส่สลับกันดู...

เอาข้างซ้าย (L) ไปใส่หูขวา และเอาข้างขวา (R) ไปใส่หูซ้าย

ตอนแรกก็ยังมีเสียงออกตามปกติ เลยคิดว่าไม่น่าจะต่างอะไร

แต่พอฟังเพลงไปสักพัก หรือเปิดหนังกับเล่นเกม ความรู้สึกกลับเริ่มแปลก ๆ แบบอธิบายไม่ถูก

เสียงที่ควรอยู่ทางซ้ายกลับเหมือนลอยมาทางขวา เสียงเครื่องดนตรีบางชิ้นเหมือนสลับตำแหน่ง เวลาคนเดินผ่านในหนัง หรือรถวิ่งจากซ้ายไปขวา สมองกลับรับรู้ทิศทางผิดไปหมด

ถ้าเป็นเกมยิ่งเห็นผลชัด เพราะเสียงฝีเท้าที่ควรอยู่ด้านซ้าย อาจกลับไปดังอยู่ด้านขวา ทำให้แยกทิศทางได้ยากกว่าเดิม

นอกจากเรื่องมิติเสียงแล้ว การใส่สลับด้านยังทำให้หูฟังไม่แนบกับช่องหูเหมือนเดิม บางคนจะรู้สึกว่าใส่ไม่ค่อยสบาย เบสลดลง หรือเสียงภายนอกเล็ดลอดเข้ามามากขึ้น เพราะตัวหูฟังไม่ได้วางอยู่ในมุมที่ถูกออกแบบไว้

แน่นอนว่าไม่ได้อันตราย และหูฟังก็ไม่ได้เสีย แต่ประสบการณ์ในการฟังจะลดลง โดยเฉพาะคนที่ฟังเพลง ดูหนัง เล่นเกม หรือใช้หูฟังเป็นประจำ

สรุปสั้น ๆ

• ตัวอักษร L และ R ไม่ได้มีไว้แค่บอกซ้าย-ขวา
• หูฟังหลายรุ่นถูกออกแบบให้เข้ากับรูปทรงและมุมของหูแต่ละข้าง
• ใส่ถูกด้านจะกระชับกว่า ซีลเสียงดีกว่า และได้คุณภาพเสียงเต็มประสิทธิภาพ
• ถ้าใส่สลับด้าน ยังฟังได้ แต่ตำแหน่งเสียง Stereo จะกลับด้าน และความกระชับอาจลดลง

ผมยอมรับเลยว่า ก่อนหน้านี้ไม่เคยสนใจตัว L กับ R เลย คิดว่าเป็นแค่สัญลักษณ์ธรรมดา

แต่พอรู้เบื้องหลังแล้ว เวลาใส่หูฟังก็อดมองหาตัวอักษรสองตัวนี้ไม่ได้จริง ๆ เพราะของเล็ก ๆ ที่หลายคนมองข้าม กลับส่งผลกับประสบการณ์การฟังมากกว่าที่คิดครับ