ยุงได้กลิ่นอะไรจากคน

หลายคนเคยสงสัยว่า ยุงบินมาหาเราเพราะได้กลิ่นเลือดหรือไม่ โดยเฉพาะเวลาถูกยุงกัดทั้งที่ยังไม่มีแผลให้เลือดไหล ความจริงแล้ว ยุงไม่ได้ดมกลิ่นเลือดจากภายนอก แต่ใช้สัญญาณหลายอย่างจากร่างกายมนุษย์ในการค้นหาเหยื่อ

สิ่งสำคัญที่สุดคือก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่เราหายใจออก ทุกครั้งที่หายใจ เราจะปล่อยก๊าซชนิดนี้ออกมา ยุงตัวเมียสามารถตรวจจับได้จากระยะหลายสิบเมตร เมื่อมันพบว่ามีแหล่งกำเนิดคาร์บอนไดออกไซด์ ก็จะบินเข้ามาใกล้เพื่อหาสัญญาณอื่นเพิ่มเติม

เมื่อเข้าใกล้มากขึ้น ยุงจะอาศัยกลิ่นที่ออกมาจากผิวหนังของเรา ร่างกายมนุษย์ปล่อยสารเคมีหลายชนิดออกมาพร้อมเหงื่อและไขมันบนผิว เช่น กรดแลกติก แอมโมเนีย และสารอินทรีย์อื่น ๆ กลิ่นเหล่านี้แตกต่างกันไปในแต่ละคน เพราะได้รับอิทธิพลจากพันธุกรรม ฮอร์โมน อาหาร แบคทีเรียที่อาศัยบนผิวหนัง รวมถึงสุขภาพโดยรวม

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมบางคนถูกยุงกัดบ่อย ขณะที่คนที่นั่งอยู่ข้างกันแทบไม่โดนเลย ไม่ใช่เพราะเลือดหวานอย่างที่หลายคนพูดกัน แต่เป็นเพราะกลิ่นสารเคมีบนผิวและปริมาณคาร์บอนไดออกไซด์ที่ปล่อยออกมาแตกต่างกัน

อุณหภูมิของร่างกายก็มีส่วนเช่นกัน ยุงสามารถรับรู้ความร้อนจากผิวหนัง เมื่อบินเข้ามาใกล้ มันจะมุ่งไปยังบริเวณที่มีเลือดไหลเวียนดี เช่น ข้อเท้า น่อง แขน หรือบริเวณที่ผิวหนังบาง เพราะดูดเลือดได้ง่ายกว่า

ไอน้ำจากลมหายใจและเหงื่อก็เป็นอีกสัญญาณหนึ่ง ยุงใช้ความชื้นร่วมกับความร้อนและกลิ่นในการระบุตำแหน่งของเหยื่อ ทำให้คนที่ออกกำลังกายหรือมีเหงื่อออกมากมักดึงดูดยุงได้มากกว่าปกติ

ส่วนเรื่องกรุ๊ปเลือด มีงานวิจัยบางชิ้นพบว่ายุงบางชนิดมีแนวโน้มชอบคนที่มีหมู่เลือด O มากกว่าหมู่เลือดอื่น แต่ผลการศึกษายังไม่เหมือนกันทั้งหมด และปัจจัยเรื่องกลิ่นผิว คาร์บอนไดออกไซด์ และอุณหภูมิร่างกายยังถือว่ามีอิทธิพลมากกว่า

ยุงไม่ได้กัดทุกคนเหมือนกัน เพราะมันเลือกเหยื่อจากข้อมูลหลายอย่างพร้อมกัน คนตัวใหญ่หรือผู้ใหญ่ที่หายใจแรงกว่ามักปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์มากกว่าเด็ก หญิงตั้งครรภ์ก็มีแนวโน้มถูกยุงกัดมากขึ้น เนื่องจากหายใจถี่ขึ้นและมีอุณหภูมิร่างกายสูงขึ้นเล็กน้อย

เมื่อยุงลงเกาะ มันจะใช้ปากที่มีลักษณะคล้ายเข็มขนาดเล็กแทงผ่านผิวหนัง แล้วค้นหาเส้นเลือดฝอย ไม่ได้มองเห็นเลือดจากภายนอก แต่ใช้การรับรู้ทางกายภาพและการเคลื่อนไหวของเลือดใต้ผิวหนังช่วยในการหาเป้าหมาย ระหว่างดูดเลือด มันจะปล่อยน้ำลายที่มีสารป้องกันเลือดแข็งตัวเข้าไป ทำให้ร่างกายตอบสนองด้วยอาการคันและบวมในเวลาต่อมา

สรุปแล้ว ยุงไม่ได้บินมาตามกลิ่นเลือด แต่ถูกดึงดูดจากคาร์บอนไดออกไซด์ในลมหายใจ กลิ่นสารเคมีจากผิวหนัง ความร้อน และความชื้นของร่างกาย เมื่อตามมาจนถึงตัวเราแล้ว มันจึงใช้ปากเจาะผิวเพื่อค้นหาเส้นเลือดและดูดเลือดเป็นอาหาร การเข้าใจพฤติกรรมนี้ช่วยอธิบายได้ว่าทำไมบางคนจึงถูกยุงรุมกัดมากกว่าคนอื่น แม้อยู่ในสถานที่เดียวกันก็ตาม