อเมริกา - ซาอุฯ บรรลุข้อตกลงร่วมมือพัฒนาพลังงานนิวเคลียร์

อเมริกา - ซาอุฯ บรรลุข้อตกลงร่วมมือพัฒนาพลังงานนิวเคลียร์

สหรัฐอเมริกาและซาอุดีอาระเบียได้บรรลุข้อตกลงครั้งประวัติศาสตร์ในการร่วมมือพัฒนาโครงการพลังงานนิวเคลียร์เพื่อพลเรือนอย่างเป็นทางการแล้ว โดยกระทรวงพลังงานสหรัฐฯ ภายใต้รัฐบาลของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ได้ลงนามในข้อตกลงร่วมกับทางการซาอุดีอาระเบีย ซึ่งประกอบด้วยสัญญาสำคัญ 2 ฉบับ คือ "ข้อตกลงความร่วมมือด้านนิวเคลียร์เพื่อสันติ" และ "ข้อตกลงพิทักษ์ความปลอดภัยทวิภาคี" 

รายละเอียดและเงื่อนไขสำคัญของความร่วมมือในครั้งนี้ มีดังนี้

ข้อตกลงทางกฎหมายนี้เป็นไปตามข้อกำหนดของกระทรวงพลังงานสหรัฐฯ ภายใต้มาตรา 123 ของพระราชบัญญัติพลังงานปรมาณูแห่งสหรัฐฯ โดยมีเงื่อนไขสำคัญ ได้แก่ ความร่วมมือด้านนิวเคลียร์อย่างสันติ การถ่ายโอนวัสดุและเทคโนโลยี และมาตรฐานการไม่แพร่กระจายอาวุธนิวเคลียร์

กรอบเวลา เป็นข้อตกลงระยะยาวที่มีอายุสัญญา 30 ปี

เป้าหมายทางเศรษฐกิจ มีมูลค่าโครงการสูงถึงหลายหมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ

การสนับสนุนจากสหรัฐฯ เปิดทางให้บริษัทเอกชนของสหรัฐฯ เช่น Westinghouse (https://www.westinghousenuclear.com/) เข้ามาจัดสร้างเตาปฏิกรณ์นิวเคลียร์รุ่น AP1000 สนับสนุนด้านเทคโนโลยี ความเชี่ยวชาญ และการส่งมอบเชื้อเพลิง 

เงื่อนไขการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม

ข้อจำกัด 10 ปีแรก: ซาอุดีอาระเบียจะถูกห้ามพัฒนาเทคโนโลยีหรือจัดซื้อเทคโนโลยีการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมด้วยตนเองจากประเทศอื่นเป็นเวลาอย่างน้อย 10 ปี 

การควบคุมโดยสหรัฐฯ: ฝั่งสหรัฐฯ จะเป็นผู้รับหน้าที่ก่อสร้างโรงงานเสริมสมรรถนะยูเรเนียมด้วยตนเอง โดยจะไม่มีการถ่ายโอนเทคโนโลยีขั้นสูงให้แก่ซาอุดีอาระเบียโดยตรง

การประเมินร่วม: ก่อนจะเริ่มกระบวนการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมจริง คณะทำงานร่วมของทั้งสองประเทศจะต้องศึกษาความจำเป็นและความคุ้มค่าในเชิงพาณิชย์ก่อน

เหตุผลและนัยยะสำคัญทางการเมือง

สหรัฐฯ มองว่าหากไม่ยอมร่วมมือในครั้งนี้ ซาอุดีอาระเบียอาจหันไปพึ่งพาเทคโนโลยีและสร้างพันธมิตรกับประเทศจีนหรือรัสเซียแทน

คานอำนาจอิหร่าน มกุฎราชกุมาร โมฮัมเหม็ด บิน ซัลมาน แห่งซาอุดีอาระเบีย เคยประกาศไว้ชัดเจนว่าซาอุฯ ไม่ได้ต้องการอาวุธนิวเคลียร์ แต่พร้อมจะพัฒนาทันทีหากอิหร่านก้าวขึ้นมาครอบครองอาวุธนิวเคลียร์ เพื่อความมั่นคงของประเทศ

ข้อกังวลจากหลายฝ่าย

การขยายตัวของอาวุธ: สมาชิกสภาคองเกรสจากพรรคเดโมแครตและผู้เชี่ยวชาญด้านนิวเคลียร์บางส่วนแสดงความกังวลว่า ดีลนี้อาจจุดชนวนการแข่งขันสะสมอาวุธนิวเคลียร์ในภูมิภาคตะวันออกกลางที่ตึงเครียดอยู่แล้วให้ทวีความรุนแรงยิ่งขึ้น

ความมั่นคงของอิสราเอล: ฝ่ายความมั่นคงและนักการเมืองในอิสราเอลบางส่วนมองว่าโครงการนี้อาจส่งผลกระทบต่อผลประโยชน์และความมั่นคงในระยะยาวของอิสราเอล 

ขั้นตอนต่อไปหลังจากลงนามร่วมกันแล้ว รัฐบาลสหรัฐฯ จะต้องส่งข้อตกลงนี้ให้สภาคองเกรสพิจารณาตรวจสอบ หากไม่มีสมาชิกลงมติคัดค้านภายใน 90 วัน ข้อตกลงนี้จะมีผลบังคับใช้อย่างเป็นทางการ อย่างไรก็ตาม แหล่งข่าวระบุว่าการศึกษาความเป็นไปได้และการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานจริงยังคงต้องใช้เวลาอีกหลายปีกว่าจะเสร็จสมบูรณ์