หุบเขาจารามา (Jarama Valley) มหาอำนาจด้านกีฬา...

จากที่มาของเพลงปลุกใจที่มีชื่อเสียงของสเปน "ยารามา" หรือ หุบเขาจารามา (Jarama Valley) ในประเทศสเปน มันเคยเป็นสมรภูมิรบสำคัญจากสงครามกลางเมืองสเปน (ช่วงทศวรรษ 1930) ตั้งแต่บัดนั้นมา..... และจนถึงตอนนี้

เมื่อฟุตบอลโลกได้ปิดฉากลง......ในที่สุด เฟอร์รัน ตอร์เรส ยิงประตูชัยในนาทีที่ 106 ของช่วงต่อเวลาพิเศษ เอาชนะอาร์เจนตินาในรอบชิงชนะเลิศฟุตบอลโลก ทำให้สเปนคว้าแชมป์โลกครั้งแรกในรอบ 16 ปี และเป็นทีมมีอายุเฉลี่ยเพียง 26 ปี โดยเนื้อแท้แล้ว..สเปนอาจไม่ใช่ทีมมหาอำนาจเหรียญทองโอลิมปิก แต่เป็นมหาอำนาจด้านกีฬาอย่างแท้จริง

 สเปนมีพื้นที่ทั้งหมดประมาณ 505,992 ตารางกิโลเมตร ซึ่งมีขนาดใกล้เคียงกับประเทศไทย (ประมาณ 513,120 ตารางกิโลเมตร) โดยสเปนจะมีขนาดเล็กกว่าไทยเพียงเล็กน้อยและยังมีขนาดใกล้เคียงกับประเทศเติร์กเมนิสถานอีกด้วย มีจำนวนประชากรเทียบเท่ากับประชากรของแคนาดา 

อย่างไรก็ตาม สเปนประสบความสำเร็จอย่างน่าทึ่งในกีฬาที่มีการค้าและมีการแข่งขันสูงที่สุดในระดับโลกในศตวรรษนี้  

ถูกต้องแล้วครับ.... สเปนได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่าเป็นหนึ่งในมหาอำนาจด้านกีฬาที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของโลก โดยมีความโดดเด่นและสร้างประวัติศาสตร์หน้าใหม่ในวงการกีฬาหลากหลายชนิดทั้งในระดับทีมและบุคคล ยกตัวอย่าง เช่น....

ความสำเร็จในกีฬาประเภททีมฟุตบอล (Football) สเปนเป็นชาติแรกในประวัติศาสตร์ที่ครองความยิ่งใหญ่ระดับโลกอย่างสมบูรณ์แบบ โดยทีมชาติชุดใหญ่สามารถคว้าแชมป์ฟุตบอลโลก 2026, แชมป์ฟุตบอลยูโร 2024 

และทีมหญิงคว้าแชมป์ฟุตบอลโลก 2023 รวมถึงสโมสรฟุตบอลในลีกอย่าง La Liga ยังเป็นศูนย์รวมทีมชั้นนำระดับโลกอย่าง เรอัล มาดริด และ บาร์เซโลนา อีกด้วย. 

 ความสำเร็จในกีฬาประเภทบาสเกตบอล (Basketball) ทีมชาติสเปนก็เป็นทีมระดับหัวแถวของโลก โดยคว้าแชมป์บาสเกตบอลชิงแชมป์โลก (FIBA World Cup) ได้หลายสมัย และเป็นคู่ปรับคนสำคัญของทีมชาติสหรัฐอเมริกา

เทนนิส (Tennis) ก็เป็นความสำเร็จในกีฬาประเภทบุคคล สเปนผลิตนักเทนนิสระดับตำนานที่ครองมือหนึ่งของโลกมาอย่างยาวนาน เช่น ราฟาเอล นาดาล (Rafael Nadal) เจ้าของแชมป์แกรนด์สแลมจำนวนมากและรวมถึงการก้าวขึ้นมาเป็นซูเปอร์สตาร์ดวงใหม่ของ คาร์ลอส อัลการาซ (Carlos Alcaraz) 

 ทางด้าน มอเตอร์สปอร์ต (Motorsport) สเปนเป็นชาติที่ผลิตนักแข่งระดับแชมป์โลกทั้งในการแข่งขันรถจักรยานยนต์ทางเรียบระดับโลก (MotoGP) เช่น มาร์ก มาร์เกซ (Marc Márquez) และการแข่งขันรถยนต์สูตรหนึ่ง (Formula 1) อย่าง เฟอร์นันโด อลอนโซ (Fernando Alonso) และ....อื่นๆ อย่าง การปั่นจักรยานทางไกล, ฟอร์มูล่าวัน, ยิมนาสติกลีลา, แฮนด์บอล, โปโลน้ำ และคาราเต้ ล้วนอยู่ในระดับสูงสุดของโลก

• คอนทาดอร์ ผู้ชนะรางวัล Laureus Award ของสเปน ก็เป็นหนึ่งในนักปั่นจักรยานเพียงไม่กี่คนในศตวรรษนี้ที่คว้าแชมป์ได้อย่างน้อยสองรายการในแต่ละรายการแข่งขันหลักทั้งสามรายการ

• เฟอร์นันโด อลองโซ ดาวเด่นแห่งฟอร์มูล่าวันชาวสเปน ได้ยุติการครองแชมป์ของไมเคิล ชูมาเคอร์ในปี 2005 โดยกลายเป็นแชมป์โลกที่อายุน้อยที่สุดและป้องกันตำแหน่งได้ในปีถัดมา แน่นอนครับ เขาเป็นบุคคลเดียวในประวัติศาสตร์ที่ได้รับการแต่งตั้งเข้าสู่หอเกียรติยศ FIA ​​ทั้งในฐานะนักขับฟอร์มูล่าวันและนักแข่งรถทางไกล

เอาล่ะๆๆๆ ขอกลับมาที่ผมได้เกริ่นเอาไว้....หลายคนมักมองว่า "มหาอำนาจด้านกีฬา" หมายถึง "เหรียญทองโอลิมปิกจำนวนมาก"อย่างไรก็ตามสเปนมีมาตรฐานที่เข้มงวดกว่านั้น นั่นคือ พวกเขาถือว่ากีฬาเป็น "กีฬากระแสหลักเชิงพาณิชย์" กันเลยทีเดียวนะครับ.  เปล่าๆๆๆๆๆ..... ไม่ใช่แค่การสะสมเหรียญรางวัล ในเมื่อ ฟุตบอล บาสเกตบอล และเทนนิส เป็นกีฬาที่มีการค้าขายมากที่สุด มีผู้เข้าร่วมมากที่สุด และมีการแข่งขันสูงที่สุดในโลก

สเปนเองก็เคยคว้าแชมป์โลกหรือแกรนด์สแลมในทั้งสามกีฬานี้ ซึ่งหมายความว่าจุดแข็งของสเปนอยู่ใจกลางของการพูดคุยเรื่องกีฬาระดับโลก มากกว่าที่จะพึ่งพาการแข่งขันที่ไม่เป็นที่รู้จักเพื่อคว้าเหรียญรางวัล 

ในข้อต่อมา...พวกเขาถือว่ากีฬาเป็น "ระบบ" ไม่ใช่ "อัจฉริยะ(โดยบังเอิญ)" หลังจากนาดาล ก็มีอัลการาซ หลังจากอิเนียสตา ก็มียามาลและเฟอร์รัน ตอร์เรส และหลังจากพี่น้องกาโซล ก็มีรูบิโอและเฟอร์นันเดซ

นักเทนนิสชาวสเปนหลายคนติดอันดับท็อป 100 ของ ATP อย่างต่อเนื่อง และสเปนได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลนักฟุตบอลยอดเยี่ยมแห่งยุโรปอยู่บ่อยครั้ง

นั่นแสดงให้เห็นว่าพวกเขามีเครือข่ายการฝึกอบรมเยาวชนและสโมสรขนาดใหญ่ให้การสนับสนุนอย่างต่อเนื่อง มากกว่าที่จะพึ่งพาความเก่งกาจของบุคคลเพียงคนเดียว

ประเด็นถัดมา พวกเขาถือว่ากีฬาเป็น “ความสมดุลทางเพศ ความสมดุลของทีมและบุคคล” ฟุตบอลโลกชายและหญิง บาสเกตบอลชิงแชมป์โลกชายและหญิง เทนนิสแกรนด์สแลมชายและหญิง จักรยานทางเรียบ ฟอร์มูล่าวัน ยิมนาสติกลีลา และว่ายน้ำประสานท่า ทั้งหมด คือคำตอบในข้อนี้ครับ... 

จากจุดแข็งของสเปนครอบคลุมทั้งประเภททีม/บุคคล และชาย/หญิง ที่“ไม่มีจุดบอด” นี้คือจุดเด่นของชาติที่แข็งแกร่ง

 ประเด็นสุดท้าย พวกเขาถือว่ากีฬาเป็น “การส่งออกทางวัฒนธรรม” ฟุตบอลสไตล์ติ๊กิ-ทากา (Tiki-taka)ของสเปนได้เปลี่ยนแปลงตรรกะทางยุทธวิธีของฟุตบอลโลกอย่างมากโข

วัฒนธรรมเทนนิสคอร์ตดินของสเปนได้กำหนดสุนทรียภาพของเฟรนช์โอเพ่นและปรัชญา “บาสเกตบอลแบบทีม” ของสเปนได้ส่งอิทธิพลไปทั่วทวีปยุโรป 

ตามที่ผมกล่าวมา.....ชาติที่แข็งแกร่งไม่ได้หมายถึงแค่การชนะ แต่การกระทำนี้ ยังหมายถึงอิทธิพลด้วยในขณะที่บางความคิดเห็นยังคงติดอยู่กับสมการทางคณิตศาสตร์ที่ว่า "อันดับเหรียญโอลิมปิก = มหาอำนาจทางกีฬา" แต่ความสำเร็จของสเปนนั้นปฏิเสธไม่ได้จริงๆ

 เท่าที่ผ่านมา.........สเปนอยู่ในอันดับกลางๆ ของตารางเหรียญโอลิมปิกมาโดยตลอด แต่ไม่มีใครกล้าพูดว่าสเปนไม่ใช่ประเทศมหาอำนาจทางกีฬาเพราะการเป็น "มหาอำนาจเหรียญทอง" กับการเป็น "มหาอำนาจทางกีฬา" นั้นแตกต่างกัน

ไทยเองพัฒนาจุดแข็งของตนในกีฬาอย่างเช่น ชกมวย กระโดดน้ำ ยกน้ำหนัก เทเบิลเทนนิส แบดมินตัน และยิงปืน

ล้วนเป็นกีฬาที่มีประเทศเข้าร่วมน้อย มูลค่าทางการค้าต่ำ และความสนใจจากทั่วโลกน้อย

โดยอาศัยระบบที่รัฐควบคุมเพื่ออัดฉีดสะสมจำนวนเหรียญรางวัล มันดูน่าประทับใจ แต่มีอิทธิพลน้อยมากในโลกของกีฬา

ในทางกลับกัน มหาอำนาจทางกีฬาสร้างความโดดเด่นอย่างยั่งยืนในกีฬาระดับโลกที่มี "มูลค่าสูง" เช่น ฟุตบอล บาสเกตบอล และเทนนิส 

การชนะไม่เพียงแต่นำมาซึ่งถ้วยรางวัลเท่านั้น แต่ยังช่วยให้พวกเขาสามารถส่งออกปรัชญาเชิงกลยุทธ์ สัญลักษณ์ทางวัฒนธรรม และแบบจำลองทางธุรกิจได้ ซึ่ง...สเปนได้เลือกทำอย่างหลัง

ด้วยตรรกะพื้นฐานที่อยู่เบื้องหลังความสำเร็จด้านกีฬาของสเปนคือ ความเป็นธรรมชาติของสังคม + ความเป็นอิสระของสมาคม + การพึ่งพาตนเองของสโมสร ไม่ใช่การเติบโตที่ขับเคลื่อนด้วยผลงานของรัฐบาล เอาล่ะๆๆๆ ผมจะไม่ลงรายละเอียดในประเด็นนี้มากนัก 

และสำหรับในประเทศไทยแล้ว ในส่วนเรื่องผลตอบแทนจากการลงทุน ผลลัพธ์หลังจากที่ทุ่มเงินลงไปแล้วเป็นอย่างไร และเงินเหล่านั้นไปอยู่ที่ไหน? 

เพราะถ้าผมเขียน มันจะกลายเป็นเรื่องน่าอายและหยุดปากกาเล่มนี้ได้ยาก...