42 จังหวัดไทยยังไม่มีสนามบินสาธารณะ

ถ้าถามว่า “จังหวัดใดไม่มีสนามบิน” คำตอบไม่ได้มีเพียงจังหวัดเดียว เพราะประเทศไทยยังมีอีกหลายจังหวัดที่ไม่มีสนามบินสาธารณะตั้งอยู่ในเขตจังหวัดของตัวเอง

คำว่า “สนามบินสาธารณะ” ในที่นี้หมายถึงสนามบินที่เปิดให้อากาศยานและประชาชนทั่วไปใช้บริการตามระบบการบินพลเรือน ไม่ได้หมายความว่าจังหวัดเหล่านั้นไม่มีลานบิน ค่ายทหาร พื้นที่ขึ้นลงเฮลิคอปเตอร์ หรือสนามบินขนาดเล็กของหน่วยงานใดเลย

เมื่อยึดตามที่ตั้งของสนามบินสาธารณะ จังหวัดที่ยังไม่มีสนามบินลักษณะนี้มีทั้งหมด 42 จังหวัด ได้แก่

ภาคเหนือ

กำแพงเพชร
นครสวรรค์
พะเยา
พิจิตร
ลำพูน
อุตรดิตถ์
อุทัยธานี

ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

กาฬสินธุ์
ชัยภูมิ
บึงกาฬ
มหาสารคาม
มุกดาหาร
ยโสธร
ศรีสะเกษ
สุรินทร์
หนองคาย
หนองบัวลำภู
อำนาจเจริญ

ภาคกลางและภาคตะวันตก

กาญจนบุรี
ชัยนาท
นครนายก
นครปฐม
นนทบุรี
ปทุมธานี
พระนครศรีอยุธยา
เพชรบุรี
ราชบุรี
ลพบุรี
สมุทรสงคราม
สมุทรสาคร
สระบุรี
สิงห์บุรี
สุพรรณบุรี
อ่างทอง

ภาคตะวันออก

จันทบุรี
ฉะเชิงเทรา
ปราจีนบุรี
ระยอง
สระแก้ว

ภาคใต้

พังงา
พัทลุง
สตูล

ชื่อที่หลายคนอาจแปลกใจคือ “ระยอง” เพราะมีสนามบินนานาชาติอู่ตะเภา ระยอง–พัทยา และมักเรียกสั้น ๆ ว่าสนามบินอู่ตะเภาหรือสนามบินระยอง แต่ตัวสนามบินตั้งอยู่ในอำเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี ไม่ได้ตั้งอยู่ในเขตจังหวัดระยอง ดังนั้นเมื่อพิจารณาจากที่ตั้งจริง ระยองจึงยังไม่มีสนามบินสาธารณะอยู่ภายในจังหวัด

อีกกรณีหนึ่งคือจังหวัดที่มีสนามบิน แต่ไม่มีเที่ยวบินโดยสารประจำ เช่น สนามบินบางแห่งอาจอยู่ระหว่างหยุดให้บริการเชิงพาณิชย์ มีเพียงเที่ยวบินเฉพาะกิจ หรือยังไม่มีสายการบินเปิดเส้นทาง จังหวัดเหล่านี้ไม่ควรถูกนับว่า “ไม่มีสนามบิน” เพราะตัวสนามบินยังตั้งอยู่จริง เพียงแต่ประชาชนอาจไม่สามารถซื้อตั๋วเดินทางได้ในช่วงนั้น

ตัวอย่างเช่น จังหวัดนครราชสีมามีสนามบินนครราชสีมา เพชรบูรณ์มีสนามบินเพชรบูรณ์ และตากมีทั้งสนามบินตากกับสนามบินแม่สอด แม้สถานะเที่ยวบินโดยสารของแต่ละแห่งจะเปลี่ยนแปลงได้ตามช่วงเวลา แต่จังหวัดเหล่านี้ถือว่ามีสนามบินอยู่แล้ว

ทำไมบางจังหวัดจึงไม่มีสนามบิน

เหตุผลสำคัญไม่ได้อยู่ที่ขนาดของจังหวัดเพียงอย่างเดียว แต่เกี่ยวข้องกับความคุ้มค่าของเส้นทาง จำนวนผู้โดยสาร ระยะห่างจากสนามบินใกล้เคียง ภูมิประเทศ ตลอดจนต้นทุนการก่อสร้างและดูแลสนามบินในระยะยาว

จังหวัดในภาคกลางหลายแห่งไม่มีสนามบิน เพราะอยู่ไม่ไกลจากดอนเมืองหรือสุวรรณภูมิ การสร้างสนามบินใหม่อาจไม่ได้ช่วยลดเวลาเดินทางมากพอ เมื่อเทียบกับการใช้รถยนต์ รถตู้ รถโดยสาร หรือรถไฟเชื่อมเข้าสนามบินเดิม

นนทบุรี ปทุมธานี นครปฐม สมุทรสาคร และพระนครศรีอยุธยา เป็นตัวอย่างชัดเจน แม้ไม่มีสนามบินประจำจังหวัด แต่สามารถเดินทางไปสนามบินขนาดใหญ่ได้โดยไม่ต้องข้ามระยะทางไกลเหมือนจังหวัดชายแดนหรือจังหวัดบนภูเขา

บางจังหวัดอยู่ระหว่างสนามบินสองแห่ง จึงใช้สนามบินของจังหวัดข้างเคียงได้สะดวกกว่า เช่น พัทลุงสามารถเลือกใช้สนามบินตรังหรือสนามบินหาดใหญ่ ส่วนพังงามักใช้สนามบินภูเก็ตหรือสนามบินกระบี่ ขึ้นอยู่กับว่าจุดหมายอยู่ทางตอนเหนือหรือตอนใต้ของจังหวัด

สตูลแม้ไม่มีสนามบิน แต่ผู้เดินทางมักใช้สนามบินหาดใหญ่แล้วเดินทางต่อทางถนน ขณะที่หนองคายสามารถใช้สนามบินอุดรธานีได้ ส่วนพะเยามักเดินทางผ่านสนามบินเชียงรายหรือลำปาง

จังหวัดที่ไม่มีสนามบินจึงไม่ได้แปลว่าเดินทางเข้าถึงยากเสมอไป บางจังหวัดอยู่ใกล้สนามบินของจังหวัดข้างเคียงมากกว่าที่คนในจังหวัดใหญ่ต้องเดินทางจากบ้านไปสนามบินประจำจังหวัดของตัวเองเสียอีก

สนามบินหนึ่งแห่งไม่ได้รับประกันว่าจะมีเที่ยวบินตลอดเวลา

การมีรันเวย์ อาคารผู้โดยสาร และระบบควบคุมการบินเป็นเพียงส่วนหนึ่ง สิ่งที่จะทำให้เที่ยวบินประจำอยู่ได้คือจำนวนผู้โดยสารที่เพียงพอ สายการบินต้องมั่นใจว่าสามารถขายที่นั่งได้ต่อเนื่อง ไม่ใช่เต็มเฉพาะเทศกาลแล้วเงียบในวันธรรมดา

หากจำนวนผู้โดยสารน้อย สายการบินอาจลดความถี่ เปลี่ยนไปใช้เครื่องบินขนาดเล็ก หยุดบินชั่วคราว หรือยกเลิกเส้นทาง แม้ตัวสนามบินจะยังเปิดอยู่ก็ตาม

ด้วยเหตุนี้ การตอบว่าจังหวัดใด “ไม่มีสนามบินให้บิน” จึงอาจได้รายชื่อมากกว่า 42 จังหวัด เพราะต้องรวมจังหวัดที่มีสนามบินแต่ไม่มีเที่ยวบินพาณิชย์ประจำในเวลานั้นด้วย และรายชื่อประเภทนี้สามารถเปลี่ยนได้ตามตารางบินของสายการบิน

แต่ถ้าถามตรง ๆ ว่าจังหวัดใดไม่มีสนามบินสาธารณะตั้งอยู่ภายในเขตจังหวัด คำตอบคือ 42 จังหวัดตามรายชื่อข้างต้น โดยต้องแยกให้ชัดระหว่าง “ไม่มีสนามบิน” กับ “มีสนามบินแต่ยังไม่มีเที่ยวบินโดยสาร” เพราะเป็นคนละเรื่องกัน