เมื่อฤดูผสมพันธุ์มาถึง สัตว์บางชนิดไม่ได้แอบหาคู่กันอย่างเงียบ ๆ 

แต่กลับนัดรวมตัวนับสิบ นับร้อย หรือมากถึงหลักหมื่น จนพื้นที่ทั้งบริเวณเต็มไปด้วยการแย่งคู่ การเบียดเสียด และการปล่อยเซลล์สืบพันธุ์พร้อมกัน

 

1. งูการ์เตอร์แดง รวมตัวเป็น “ก้อนงู” รอบตัวเมีย

ทุกฤดูใบไม้ผลิ งูการ์เตอร์แดงจำนวนมหาศาลจะออกจากถ้ำจำศีลในแคนาดาพร้อมกัน ตัวผู้หลายสิบตัวกรูเข้าพันรอบตัวเมียเพียงตัวเดียวจนกลายเป็นก้อนงูขนาดใหญ่ หรือที่เรียกว่า mating ball

บางครั้งตัวเมียหนึ่งตัวอาจถูกล้อมด้วยตัวผู้เกือบ 100 ตัว ทุกตัวพยายามจัดตำแหน่งเพื่อเป็นผู้ชนะในการผสมพันธุ์ ภาพที่เห็นจึงเหมือนปมเชือกมีชีวิตที่ดิ้นไปมาบนพื้นดิน 

 

2. แมงดาทะเล ตัวผู้หลายตัวเกาะตามตัวเมียขึ้นชายหาด

ในคืนที่น้ำขึ้นสูง แมงดาทะเลนับพันตัวจะคลานขึ้นมาบริเวณชายฝั่งพร้อมกัน ตัวเมียฝังตัวลงในทรายเพื่อวางไข่ ส่วนตัวผู้มักเกาะอยู่ด้านหลัง และอาจมีตัวผู้ตัวอื่นรายล้อมเพื่อปล่อยน้ำเชื้อผสมกับไข่ที่ถูกวางไว้

ตามชายฝั่งอ่าวเดลาแวร์ ผู้สำรวจสามารถพบตัวผู้หลายตัวล้อมตัวเมียเพียงไม่กี่ตัว จนชายหาดดูเหมือนเต็มไปด้วยเปลือกสีน้ำตาลที่กำลังเคลื่อนไหวพร้อมกัน 

 

3. กบและคางคก เกิดเป็น “ลูกบอลผสมพันธุ์”

กบหลายชนิดมีฤดูสืบพันธุ์สั้นมาก โดยเฉพาะหลังฝนตกหนัก ตัวผู้จำนวนมากจึงรีบกระโดดเข้ากอดรัดตัวเมียในท่าที่เรียกว่า amplexus เพื่อรอผสมกับไข่ที่ตัวเมียปล่อยออกมา

หากมีตัวผู้อยู่มากเกินไป พวกมันอาจเกาะซ้อนกันหลายชั้นจนเกิดเป็นก้อนกบวุ่นวาย ตัวผู้บางตัวยังเผลอเกาะกบตัวผู้ สัตว์ชนิดอื่น หรือแม้แต่วัตถุที่เคลื่อนไหวได้ เพราะการแข่งขันเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วมาก 

 

4. ปลากรูเนียน ยกฝูงขึ้นมาผสมพันธุ์บนชายหาด

ปลากรูเนียนแห่งแคลิฟอร์เนียมีวิธีผสมพันธุ์ที่เสี่ยงไม่เหมือนปลาอื่น เพราะพวกมันจะว่ายตามคลื่นขึ้นมาบนชายหาดในเวลากลางคืน

ตัวเมียฝังส่วนท้ายลงในทรายเพื่อวางไข่ ขณะที่ตัวผู้หลายตัวพันตัวอยู่รอบ ๆ และปล่อยน้ำเชื้อลงบนไข่ เมื่อปลานับร้อยหรือนับพันขึ้นฝั่งพร้อมกัน ผืนทรายทั้งบริเวณจะดูราวกับกำลังเคลื่อนไหว เหตุการณ์นี้เกิดตรงตามช่วงน้ำขึ้นจนสามารถคาดการณ์วันล่วงหน้าได้ 

 

5. หมึกกล้วยแคลิฟอร์เนีย เปลี่ยนพื้นทะเลเป็นสนามแย่งคู่

เมื่อถึงฤดูวางไข่ หมึกกล้วยแคลิฟอร์เนียหรือหมึกตลาดจะรวมตัวกันเป็นฝูงขนาดใหญ่เหนือพื้นทะเล ตัวผู้แสดงสีบนลำตัว ไล่คู่แข่ง และรีบส่งถุงน้ำเชื้อให้ตัวเมีย

ตัวเมียแต่ละตัวนำไข่ไปติดไว้กับพื้นทะเลเป็นกระจุกสีขาวจำนวนมาก เมื่อหมึกหลายพันตัวทำพร้อมกัน น้ำทะเลจะเต็มไปด้วยร่างที่พุ่งสวนกันไปมา ส่วนก้นทะเลถูกปกคลุมด้วยไข่จนดูคล้ายพรมสีขาว

 

6. แมลงชีปะขาว ผสมพันธุ์กลางฝูงบนอากาศ

ชีวิตวัยโตของแมลงชีปะขาวบางชนิดมีเวลาเพียงหนึ่งหรือสองวัน ตัวผู้จึงรวมตัวเป็นฝูงขนาดมหึมาเหนือแม่น้ำในช่วงใกล้พระอาทิตย์ตก เพื่อรอตัวเมียบินเข้ามา

เมื่อพบตัวเมีย ตัวผู้จะเข้าจับและผสมพันธุ์กลางอากาศ บางคู่ยังคงบินต่อ ขณะที่บางคู่ค่อย ๆ ร่วงลงด้านล่าง หากมีจำนวนมาก ฝูงของพวกมันอาจหนาแน่นเหมือนเมฆจนรบกวนการจราจรได้ 

 

7. ปะการัง ปล่อยไข่และน้ำเชื้อพร้อมกันทั้งแนวปะการัง

ปะการังเคลื่อนที่ไปหาคู่ไม่ได้ จึงใช้วิธีปล่อยไข่และน้ำเชื้อลงสู่ทะเลพร้อมกันในคืนที่สภาพแวดล้อมเหมาะสม หลายชนิดสามารถกำหนดเวลาได้ใกล้เคียงกันจากอุณหภูมิน้ำ ฤดูกาล และรอบดวงจันทร์

เมื่อปะการังจำนวนมหาศาลปล่อยเซลล์สืบพันธุ์พร้อมกัน ทะเลจะเต็มไปด้วยเม็ดสีชมพูหรือสีขาวลอยขึ้นเหมือนพายุหิมะใต้น้ำ การรวมตัวเช่นนี้ช่วยเพิ่มโอกาสที่ไข่กับน้ำเชื้อจะพบกันก่อนถูกกระแสน้ำพัดแยกออกไป 

 

8. ดาวเปราะทับทิม กองซ้อนกันเพื่อปล่อยน้ำเชื้อ

ดาวเปราะทับทิมมีพฤติกรรมรวมตัวที่ดูเหมือนกอดรัดกันเป็นกอง ตัวผู้มากกว่าสิบตัวอาจปีนทับกันอยู่บนหัวปะการัง ก่อนปล่อยน้ำเชื้อสีแดงคล้ายควันออกมาพร้อมกัน

จังหวะดังกล่าวมักเกิดใกล้ช่วงที่สัตว์ทะเลชนิดอื่นกำลังวางไข่ จึงทำให้บริเวณแนวปะการังกลายเป็นเทศกาลสืบพันธุ์ครั้งใหญ่ของสัตว์หลายชนิดในคืนเดียว 

 

9. หมึกยักษ์ไข่มุก รวมตัวสร้าง “เมืองหมึก” ใต้ทะเลลึก

โดยทั่วไปหมึกยักษ์มักใช้ชีวิตโดดเดี่ยว แต่หมึกยักษ์ไข่มุกจำนวนมากกลับเดินทางมารวมตัวตามน้ำพุร้อนใต้ทะเลลึก เพื่อผสมพันธุ์ วางไข่ และเฝ้ารังอยู่ใกล้กัน

พื้นที่เหล่านี้อาจเต็มไปด้วยแม่หมึกจำนวนมากเรียงรายบนพื้นทะเลจนถูกเปรียบเหมือนแหล่งอนุบาลขนาดใหญ่ ความร้อนจากใต้พื้นสมุทรช่วยให้ตัวอ่อนในไข่พัฒนาเร็วกว่าการวางไข่ในน้ำเย็นโดยรอบ 

 

10. ตัวกินมดหนาม ต่อแถวตามตัวเมียเป็น “รถไฟผสมพันธุ์”

ช่วงฤดูสืบพันธุ์ ตัวกินมดหนามตัวเมียอาจมีตัวผู้หลายตัวเดินตามเป็นแถวยาว พฤติกรรมนี้ถูกเรียกว่า echidna train หรือขบวนรถไฟตัวกินมดหนาม

ขบวนหนึ่งอาจประกอบด้วยตัวเมียหนึ่งตัวและตัวผู้หลายตัว เดินตามกันอยู่นานหลายวันหรือหลายสัปดาห์ ก่อนที่ตัวผู้จะผลักและแข่งขันกันเพื่อชิงโอกาสผสมพันธุ์ สุดท้ายผู้ชนะมีเพียงตัวเดียว ไม่ได้ผสมพร้อมกันทั้งขบวนอย่างที่ภาพภายนอกชวนให้เข้าใจ 

 

เบื้องหลังความวุ่นวาย คือการแข่งขันเพื่ออยู่รอด

การรวมตัวผสมพันธุ์ครั้งใหญ่ไม่ได้เกิดขึ้นเพื่อความสนุก แต่เป็นกลยุทธ์ที่ช่วยเพิ่มโอกาสพบคู่ ลดความเสี่ยงที่ไข่จะไม่ได้รับการปฏิสนธิ และทำให้ลูกจำนวนมากเกิดในช่วงเวลาที่เหมาะสมที่สุด