ทำไม "พัดลมพลาสติก" ยิ่งเปิด ยิ่งฝุ่นเกาะแน่น? ทั้งที่ลมเป่าออกตลอดเวลา

ทำไม "พัดลมพลาสติก" ยิ่งเปิด ยิ่งฝุ่นเกาะแน่น? ทั้งที่ลมเป่าออกตลอดเวลา

ผมเคยเข้าใจมาตลอดว่า พัดลมเปิดแรง ๆ น่าจะช่วยเป่าฝุ่นให้ปลิวออกไปเรื่อย ๆ แต่พอถึงเวลาถอดตะแกรงมาล้างทีไร กลับต้องตกใจทุกครั้ง เพราะใบพัดกลับมีฝุ่นเกาะหนาเป็นชั้น ทั้งที่ลมก็เป่าออกมาตลอดเวลา

ตอนแรกก็คิดว่าเป็นเพราะบ้านมีฝุ่นเยอะ แต่พอลองหาคำอธิบายดูจริง ๆ ถึงได้รู้ว่า สาเหตุไม่ได้มีแค่เรื่องฝุ่นในอากาศ แต่ยังมีเรื่อง "ไฟฟ้าสถิต" เข้ามาเกี่ยวข้องด้วย

หลายคนอาจไม่เคยสังเกตว่า ใบพัดของพัดลมตามบ้านส่วนใหญ่ผลิตจากพลาสติก ซึ่งเมื่อหมุนด้วยความเร็วสูงตลอดเวลา ผิวของพลาสติกจะเสียดสีกับอากาศ ทำให้เกิดการสะสมของประจุไฟฟ้าสถิตบนผิวใบพัดได้

ฝุ่นละอองจำนวนมากที่ลอยอยู่ในอากาศ แม้จะมีขนาดเล็กจนมองไม่เห็น ก็สามารถถูกแรงดึงดูดจากไฟฟ้าสถิตนี้ดึงให้มาเกาะติดบนใบพัดได้ง่าย โดยเฉพาะฝุ่นเม็ดเล็ก ๆ ที่เบามาก

สิ่งที่น่าสนใจก็คือ ลมที่พัดออกจากพัดลม สามารถพัดฝุ่นเม็ดใหญ่ให้ปลิวออกไปได้ แต่ฝุ่นเม็ดเล็กที่ถูกแรงไฟฟ้าสถิตดึงไว้ กลับเกาะแน่นอยู่บนใบพัด จึงค่อย ๆ สะสมเพิ่มขึ้นทุกวันที่เปิดใช้งาน

ยิ่งเปิดใช้งานบ่อย ฝุ่นก็ยิ่งสะสมมากขึ้น หากปล่อยไว้นาน นอกจากจะทำให้พัดลมดูสกปรกแล้ว ยังทำให้ลมที่ออกมาอ่อนลง เพราะมีชั้นฝุ่นมารบกวนการไหลของอากาศ อีกทั้งเมื่อฝุ่นสะสมมาก ๆ ก็อาจฟุ้งกระจายกลับเข้ามาในห้องเวลาทำความสะอาดได้อีกด้วย

วิธีลดปัญหานี้ก็ไม่ยาก เช่น ใช้ผ้าชุบน้ำหมาด ๆ เช็ดใบพัดเป็นประจำ เพราะจะช่วยลดทั้งฝุ่นและประจุไฟฟ้าสถิตได้ดีกว่าการใช้ผ้าแห้งเพียงอย่างเดียว รวมถึงหมั่นล้างใบพัดและตะแกรงทุก 1-2 เดือน หากบ้านมีฝุ่นมาก หรือเปิดพัดลมแทบทุกวัน ก็อาจทำความสะอาดให้ถี่ขึ้น

ถ้ามีเครื่องฟอกอากาศหรือสามารถลดฝุ่นภายในห้องได้ ก็จะช่วยให้ฝุ่นใหม่มาเกาะบนใบพัดน้อยลงเช่นกัน

ผมเองก็เพิ่งรู้เหมือนกันว่า ที่เห็นพัดลมมีฝุ่นเกาะเยอะ ๆ ไม่ใช่เพราะลมเป่าไม่แรง แต่เป็นเพราะไฟฟ้าสถิตบนใบพัดกำลังทำหน้าที่เหมือนแม่เหล็กคอยดึงฝุ่นเม็ดเล็กเอาไว้นั่นเอง พอรู้เหตุผลแล้วก็เข้าใจเลยว่าทำไมล้างเสร็จไม่นาน ฝุ่นถึงกลับมาเกาะอีกครั้ง

แล้วคุณล่ะ เคยสังเกตไหมว่าพัดลมที่บ้าน ฝุ่นเกาะเร็วแค่ไหน?