ปาคู ปลาฟันเหมือนมนุษย์ กัด “อวัยวะเพศ” คนจริงไหม?

 

แค่เห็นฟันของมัน หลายคนก็อาจเผลอปิดขาทันที

ปาคู หรือ Pacu เป็นปลาน้ำจืดจากทวีปอเมริกาใต้ มีรูปร่างคล้ายปลาปิรันยา แต่แทนที่จะมีฟันสามเหลี่ยมแหลมคมเหมือนใบมีด มันกลับมีฟันสั้น หนา และเรียงตัวคล้ายฟันกรามของมนุษย์อย่างน่าขนลุก

เมื่อรวมกับเรื่องเล่าว่าปลาชนิดนี้เคยกัดอวัยวะเพศของผู้ชายที่ลงเล่นน้ำ ปาคูจึงได้รับฉายาบนโลกออนไลน์ว่า “ปลากินลูกอัณฑะ” หรือ “นักล่าไข่ผู้ชาย”

แต่ชื่อเสียงสุดสยองนี้ตรงกับพฤติกรรมตามธรรมชาติของมันมากน้อยแค่ไหน?

 

ฟันเหมือนคน แต่สร้างมาเพื่อบดเมล็ดพืช

คำว่า “ปาคู” ไม่ได้หมายถึงปลาเพียงชนิดเดียว แต่เป็นชื่อเรียกรวมของปลาหลายชนิดที่เป็นญาติกับปิรันยา เช่น ปาคูท้องแดง และ ตัมบากี ซึ่งมีถิ่นกำเนิดตามลุ่มน้ำขนาดใหญ่ในทวีปอเมริกาใต้ รวมถึงแอมะซอนและโอริโนโก

ปาคูท้องแดงบางตัวอาจโตได้ยาวประมาณ 88 เซนติเมตร และหนักราว 25 กิโลกรัม จึงไม่ใช่ปลาตู้ตัวเล็กอย่างที่หลายคนเข้าใจ

ฟันที่คล้ายมนุษย์ของมันไม่ได้วิวัฒนาการมาเพื่อล่าเนื้อคน แต่เหมาะสำหรับบดผลไม้ เมล็ดพืช และถั่วเปลือกแข็งที่ตกลงมาจากต้นไม้ริมแม่น้ำ

อาหารของมันอาจรวมถึงแมลง สัตว์น้ำขนาดเล็ก และอาหารชนิดอื่นตามโอกาส จึงถือเป็นปลากินทั้งพืชและสัตว์ ไม่ใช่ปลามังสวิรัติเต็มตัว

พูดง่าย ๆ คือ ฟันของปาคูดูน่ากลัวเพราะทำหน้าที่คล้าย “เครื่องบด” มากกว่า “ใบมีดสำหรับฉีกเนื้อ”

มันเคยกัด “ไข่ผู้ชาย” จริงไหม?

ต้นกำเนิดของฉายาสุดสยองส่วนใหญ่มาจากเรื่องเล่าในประเทศปาปัวนิวกินี ซึ่งอ้างว่าชาวประมงสองคนเสียชีวิตจากการเสียเลือด หลังถูกปลาปาคูกัดบริเวณอวัยวะเพศ

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลเกี่ยวกับเหตุการณ์ดังกล่าวมีอยู่ค่อนข้างจำกัด และส่วนใหญ่เป็นการเล่าต่อผ่านสื่อหรือรายการบันเทิง มากกว่าจะเป็นรายงานเหตุการณ์ที่มีรายละเอียดตรวจสอบได้ครบถ้วน แหล่งข่าวที่กล่าวถึงเรื่องนี้เองก็ระบุว่าข้อมูลเกี่ยวกับเหตุการณ์ยังมีน้อยและเป็นข้อมูลที่ส่งต่อกันมา

ข่าวปาคูยิ่งโด่งดังขึ้นในปี 2013 เมื่อมีผู้จับปลาชนิดนี้ได้ในช่องแคบเออเรซุนด์ ระหว่างเดนมาร์กกับสวีเดน

เจ้าหน้าที่พิพิธภัณฑ์ธรรมชาติของเดนมาร์กพูดติดตลกเตือนผู้ชายให้ผูกกางเกงว่ายน้ำให้แน่น เพราะปลาอาจเข้าใจผิดว่าอวัยวะเพศเป็นถั่ว

คำเตือนดังกล่าวถูกนำไปพาดหัวในสื่อทั่วโลก ก่อนผู้เชี่ยวชาญจะชี้แจงภายหลังว่าเป็นเพียงมุกตลก และความเสี่ยงต่อผู้ลงเล่นน้ำถูกขยายเกินจริง

มันคิดว่าอวัยวะเพศเป็นถั่วหรือเปล่า?

ความเชื่อว่าปาคูเห็นอวัยวะเพศห้อยอยู่ในน้ำแล้วคิดว่าเป็นผลไม้หรือถั่ว เป็นเพียงข้อสันนิษฐานเชิงขบขัน ไม่ใช่พฤติกรรมที่ได้รับการยืนยันว่าเกิดขึ้นเป็นปกติ

ตามธรรมชาติ ปาคูมักกินผลไม้ เมล็ดพืช และอาหารที่ตกลงมาจากต้นไม้หรือพบอยู่ในน้ำ มันไม่ได้ว่ายออกตามล่ามนุษย์ และไม่ได้มีพฤติกรรมโจมตีเป็นฝูงเหมือนภาพจำที่คนจำนวนมากมีต่อปิรันยา

แต่ไม่ได้หมายความว่าปาคูจะกัดคนไม่ได้

ฟันและกรามของปลาตัวใหญ่มีพลังมากพอสำหรับบดอาหารแข็ง หากปลาตกใจ ถูกจับด้วยมือ หรือเข้าใจว่านิ้วที่ยื่นเข้าไปเป็นอาหาร มันอาจกัดจนเกิดบาดแผลรุนแรงได้

ดังนั้น สิ่งที่ควรระวังจริง ๆ ไม่ใช่การลงเล่นน้ำแล้วถูกมันจ้องโจมตีอวัยวะเพศ แต่คือการจับปลาอย่างประมาท หรือยื่นมือและนิ้วเข้าใกล้ปากของปลาตัวใหญ่

ญาติของปิรันยาที่เลือกบดแทนฉีก

ปาคูกับปิรันยามีรูปร่างภายนอกคล้ายกัน โดยเฉพาะตอนยังเล็ก แต่ลักษณะของฟันเผยให้เห็นวิถีชีวิตที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน

ปิรันยา มีฟันสามเหลี่ยมคม เหมาะสำหรับตัดและฉีกอาหาร ส่วน ปาคู มีฟันหนาและแบน เหมาะสำหรับบดผลไม้ เมล็ดพืช และอาหารแข็ง

หากปิรันยาเปรียบเหมือนกรรไกร ปาคูก็เปรียบเหมือนคีมบดที่สามารถหนีบสิ่งของจนแตกได้

ดังนั้น แม้มันจะไม่ใช่นักล่าอวัยวะเพศ การเอามือเข้าใกล้ปากหรือให้อาหารด้วยนิ้วก็ไม่ใช่ความคิดที่ดี โดยเฉพาะปลาขนาดใหญ่ที่คุ้นเคยกับการงับอาหารจากคน

หากพบปาคู ควรทำอย่างไร?

สำหรับคนทั่วไป ปาคูไม่ใช่ปลาที่ต้องตื่นตระหนก แต่ควรปฏิบัติต่อมันเหมือนปลาขนาดใหญ่ที่มีกรามแข็งแรง

ข้อควรระวังง่าย ๆ ได้แก่

• ไม่ยื่นนิ้วเข้าไปใกล้ปากปลา

• ไม่ใช้มือเปล่าจับปลาที่ยังดิ้นอยู่

• ไม่ให้อาหารจากปลายนิ้วโดยตรง

• หากจับได้ในแหล่งน้ำธรรมชาติ ไม่ควรปล่อยกลับทันทีหากสงสัยว่าเป็นสัตว์ต่างถิ่น

• ควรแจ้งเจ้าหน้าที่ประมงหรือหน่วยงานท้องถิ่นเพื่อช่วยตรวจสอบชนิดปลา

หากถูกกัดจนมีบาดแผลลึกหรือเลือดออกมาก ควรล้างแผล กดห้ามเลือด และไปพบแพทย์ เพราะบาดแผลจากสัตว์น้ำอาจมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อได้

ทำไมปาคูจึงไปโผล่ทั่วโลก?

ปาคูได้รับความนิยมในธุรกิจปลาสวยงาม เพราะตอนยังเล็กมีรูปร่างคล้ายปิรันยาและดูแปลกตา

ปัญหาคือมันเติบโตเร็วและอาจมีขนาดใหญ่เกินกว่าตู้เลี้ยงทั่วไป เจ้าของบางคนนำปลาไปปล่อยในแม่น้ำหรือทะเลสาบเมื่อเลี้ยงต่อไม่ไหว ทำให้มีรายงานการพบปาคูนอกถิ่นกำเนิด ทั้งในสหรัฐอเมริกา ยุโรป และเอเชีย

กรณีที่พบในทะเลสาบรัฐเท็กซัส สหรัฐอเมริกา เจ้าหน้าที่สันนิษฐานเช่นกันว่าอาจเป็นปลาที่ถูกปล่อยจากตู้เลี้ยง หลังโตจนมีขนาดใหญ่เกินควบคุม

การปล่อยสัตว์ต่างถิ่นอาจกระทบปลาและพืชพื้นเมือง รวมถึงการแข่งขันแย่งอาหารหรือการนำเชื้อโรคเข้าสู่ระบบนิเวศ แม้บางพื้นที่ที่มีอากาศหนาวจะไม่เหมาะให้ปาคูตั้งประชากรถาวรก็ตาม

สำหรับประเทศไทย ปาคูเป็นปลาที่พบในธุรกิจเพาะเลี้ยงและบ่อตกปลาบางแห่งอยู่แล้ว เจ้าของจึงควรประเมินขนาดเมื่อโตเต็มวัยก่อนซื้อ และไม่ควรปล่อยลงแหล่งน้ำธรรมชาติเมื่อเลี้ยงต่อไม่ไหว

ความน่ากลัวที่แท้จริงของปาคูจึงอาจไม่ใช่เรื่องมันตามกัดผู้ชาย แต่เป็นการที่ปลาขนาดใหญ่จากอีกทวีปถูกปล่อยเข้าสู่ธรรมชาติอย่างไม่รับผิดชอบ

ปาคูไม่ใช่ปีศาจใต้น้ำที่คอยจ้อง “ไข่ผู้ชาย” ทุกคู่ที่ว่ายผ่าน มันเป็นปลาที่กินผลไม้ เมล็ดพืช และอาหารหลากหลายชนิด โดยบังเอิญมีฟันคล้ายมนุษย์ พร้อมกรามแข็งแรงจนทำให้เรื่องเล่าเพียงไม่กี่เรื่องกลายเป็นตำนานไปทั่วโลก

สิ่งที่ควรจำจึงมีอยู่สองข้อ คือ อย่าเอานิ้วเข้าใกล้ปากของมัน และอย่านำปลาต่างถิ่นไปปล่อยลงธรรมชาติเมื่อเลี้ยงต่อไม่ไหว