เลือกถังดับเพลิงให้เหมาะกับการใช้งาน

หลายคนมีถังดับเพลิงติดบ้านหรือในรถ เพราะคิดว่าแค่มีไว้ก็เพียงพอ แต่เมื่อเกิดเหตุจริงกลับพบว่าถังที่ซื้อมาใช้กับไฟที่เกิดขึ้นไม่ได้ ทำให้เสียโอกาสในการควบคุมเพลิงตั้งแต่ระยะเริ่มต้น

การเลือกถังดับเพลิงจึงไม่ใช่เรื่องของขนาดหรือราคาที่ถูกที่สุด แต่ต้องเลือกให้ตรงกับชนิดของเชื้อเพลิงที่มีโอกาสเกิดไฟไหม้ในพื้นที่นั้น

ก่อนเลือกถัง ควรรู้ก่อนว่าไฟแบ่งออกเป็นหลายประเภท

ไฟประเภท A คือไฟที่เกิดจากวัสดุทั่วไป เช่น ไม้ กระดาษ ผ้า ยาง พลาสติก และเฟอร์นิเจอร์ภายในบ้าน

ไฟประเภท B คือไฟที่เกิดจากของเหลวไวไฟ เช่น น้ำมันเบนซิน น้ำมันดีเซล ทินเนอร์ สี และตัวทำละลาย

ไฟประเภท C คือไฟที่เกี่ยวข้องกับอุปกรณ์ไฟฟ้าที่มีกระแสไฟฟ้าไหลอยู่ เช่น ตู้ไฟ คอมพิวเตอร์ เครื่องใช้ไฟฟ้า และสายไฟ

ไฟประเภท K หรือ F คือไฟจากน้ำมันประกอบอาหาร ซึ่งมักเกิดในร้านอาหารหรือห้องครัว

เมื่อรู้ประเภทของไฟแล้ว จึงค่อยเลือกชนิดของถังดับเพลิง

ถังผงเคมีแห้ง

เป็นชนิดที่พบได้บ่อยที่สุด ราคาค่อนข้างประหยัด ใช้ดับไฟประเภท A B และ C ได้ จึงเหมาะกับบ้านพักอาศัย อาคารสำนักงาน ร้านค้า และโรงงานทั่วไป

ข้อดีคือใช้งานได้ครอบคลุม

ข้อเสียคือหลังฉีดจะมีผงเคมีฟุ้งกระจายจำนวนมาก ทำความสะอาดยาก และอาจสร้างความเสียหายต่ออุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์

ถังคาร์บอนไดออกไซด์ หรือ CO₂

เหมาะสำหรับห้องเซิร์ฟเวอร์ ห้องคอมพิวเตอร์ ห้องควบคุมไฟฟ้า หรือพื้นที่ที่มีเครื่องใช้ไฟฟ้าราคาแพง

ข้อดีคือไม่ทิ้งคราบหลังใช้งาน

ข้อเสียคือไม่เหมาะกับการดับไฟประเภท A ที่ลุกไหม้วัสดุแข็งเป็นเวลานาน เพราะไฟอาจกลับมาปะทุได้อีกเมื่อก๊าซกระจายตัว

ถังน้ำยาเหลวสะอาด หรือ Clean Agent

ทำงานคล้าย CO₂ แต่ใช้สารดับเพลิงชนิดพิเศษ

ข้อดีคือไม่ทิ้งคราบ ไม่ทำลายอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ และใช้งานสะดวก

ข้อเสียคือมีราคาสูงกว่าถังชนิดอื่น

จึงมักพบในห้องควบคุม ศูนย์ข้อมูล พิพิธภัณฑ์ หรือสถานที่ที่มีอุปกรณ์มูลค่าสูง

ถังโฟม

เหมาะกับไฟประเภท A และ B โดยเฉพาะไฟที่เกิดจากน้ำมันหรือของเหลวไวไฟ

โฟมจะปิดผิวเชื้อเพลิงไม่ให้ออกซิเจนเข้าไป จึงช่วยลดโอกาสการลุกไหม้ซ้ำ

แต่ไม่ควรใช้กับอุปกรณ์ไฟฟ้าที่มีกระแสไฟอยู่

ถังเคมีเปียก

ออกแบบมาสำหรับไฟจากน้ำมันประกอบอาหารโดยเฉพาะ

มักติดตั้งในร้านอาหาร โรงแรม และครัวอุตสาหกรรม เพราะสามารถลดอุณหภูมิของน้ำมันและสร้างชั้นป้องกันบนผิวน้ำมันได้

หากเกิดไฟจากกระทะทอด ไม่ควรใช้น้ำราด เพราะอาจทำให้น้ำมันกระเด็นและไฟลุกแรงกว่าเดิม

สำหรับบ้านทั่วไป ถังผงเคมีแห้งขนาดประมาณ 10 ปอนด์มักเพียงพอสำหรับการใช้งาน เพราะสามารถรับมือกับเหตุเพลิงไหม้ขนาดเล็กได้หลายรูปแบบ หากเป็นบ้านสองชั้นหรือมีพื้นที่กว้าง อาจติดตั้งมากกว่าหนึ่งถัง โดยวางไว้ในจุดที่หยิบใช้ได้ง่าย เช่น ใกล้ประตูทางออกหรือบริเวณครัว แต่ไม่ควรวางชิดเตาจนเกินไป เพราะหากไฟลุกจากเตา ผู้ใช้อาจเข้าไปหยิบถังไม่ได้

ในสำนักงานขนาดเล็ก นิยมใช้ถังผงเคมีแห้งร่วมกับถัง CO₂ โดยวาง CO₂ ใกล้ห้องคอมพิวเตอร์หรือแผงไฟฟ้า เพื่อป้องกันความเสียหายจากผงเคมี

นอกจากชนิดของถังแล้ว ควรตรวจสอบมาตรวัดแรงดันเป็นประจำ เข็มควรอยู่ในโซนสีเขียว หากเข็มตกหรือเลยช่วงที่กำหนด ควรส่งตรวจหรือเติมสารดับเพลิง ไม่ควรรอจนเกิดเหตุจริง

อีกเรื่องที่หลายคนมองข้ามคือวันตรวจสอบและการบำรุงรักษา แม้ถังจะไม่เคยใช้งาน แต่ควรได้รับการตรวจสภาพตามระยะเวลาที่ผู้ผลิตหรือผู้ให้บริการกำหนด เพื่อให้มั่นใจว่ายังพร้อมใช้งาน

เวลาจะซื้อถังดับเพลิง ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่ผ่านมาตรฐานอุตสาหกรรม มีฉลากภาษาไทย ระบุชนิดของสารดับเพลิง วิธีใช้งาน และประเภทของไฟที่รองรับอย่างชัดเจน ไม่ควรเลือกจากราคาถูกเพียงอย่างเดียว เพราะอุปกรณ์ที่ไม่ได้มาตรฐานอาจทำงานไม่ได้เมื่อถึงเวลาจำเป็น

สุดท้ายแล้ว ไม่มีถังดับเพลิงชนิดใดดีที่สุดสำหรับทุกสถานการณ์ แต่มีถังที่เหมาะกับลักษณะการใช้งานมากที่สุด หากเป็นบ้านพักอาศัยทั่วไป ถังผงเคมีแห้งถือเป็นตัวเลือกที่คุ้มค่าและใช้งานได้ครอบคลุม ส่วนพื้นที่ที่มีอุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์จำนวนมากหรือมีความเสี่ยงเฉพาะด้าน ก็ควรเลือกถังที่ออกแบบมาสำหรับงานนั้นโดยตรง เพื่อให้สามารถควบคุมเพลิงได้อย่างมีประสิทธิภาพตั้งแต่ระยะเริ่มต้น