10 พื้นที่ของไทยในอดีตที่ต้องสูญเสียดินแดนให้ต่างประเทศ

ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 ถึงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 สยามต้องเผชิญแรงกดดันจากจักรวรรดินิยมตะวันตก โดยเฉพาะฝรั่งเศสและอังกฤษ ทำให้ต้องลงนามในสนธิสัญญาหลายฉบับเพื่อรักษาเอกราชของประเทศ แม้สยามจะไม่ตกเป็นอาณานิคม แต่ก็ต้องยอมยกดินแดนหลายแห่งให้มหาอำนาจ ซึ่งมีพื้นที่รวมกันหลายแสนตารางกิโลเมตร

 

1. ฝั่งซ้ายแม่น้ำโขง (ลาวส่วนใหญ่)

 

- ปีที่เสีย: พ.ศ. 2436 (ค.ศ. 1893)

- เสียให้: ฝรั่งเศส

- พื้นที่โดยประมาณ: 143,000 ตารางกิโลเมตร

 

หลังวิกฤตการณ์ ร.ศ. 112 ฝรั่งเศสส่งเรือรบเข้ามากดดันสยามจนต้องยอมยกดินแดนฝั่งซ้ายแม่น้ำโขง ซึ่งปัจจุบันเป็นพื้นที่ส่วนใหญ่ของประเทศลาว

 

2. พระตะบอง

 

- ปีที่เสีย: พ.ศ. 2450

- เสียให้: ฝรั่งเศส

- พื้นที่โดยประมาณ: 11,700 ตารางกิโลเมตร

 

พระตะบองเคยอยู่ในการปกครองของสยามนานกว่าร้อยปี ก่อนถูกโอนให้ฝรั่งเศสตามสนธิสัญญา พ.ศ. 2450

 

3. เสียมราฐ

 

- ปีที่เสีย: พ.ศ. 2450

- เสียให้: ฝรั่งเศส

- พื้นที่โดยประมาณ: 10,300 ตารางกิโลเมตร

 

ดินแดนที่ตั้งของนครวัดและนครธมในปัจจุบัน เคยเป็นส่วนหนึ่งของสยามก่อนถูกยกให้ฝรั่งเศส

 

4. ศรีโสภณ (บันทายมีชัย)

 

- ปีที่เสีย: พ.ศ. 2450

- เสียให้: ฝรั่งเศส

- พื้นที่โดยประมาณ: 6,700 ตารางกิโลเมตร

 

เป็นอีกหนึ่งมณฑลที่ถูกโอนให้ฝรั่งเศสพร้อมพระตะบองและเสียมราฐ

 

5. ดินแดนฝั่งขวาแม่น้ำโขงบางส่วน

 

- ปีที่เสีย: พ.ศ. 2447

- เสียให้: ฝรั่งเศส

- พื้นที่โดยประมาณ: 15,000 ตารางกิโลเมตร

 

ประกอบด้วยพื้นที่บางส่วนในแขวงจำปาศักดิ์และบริเวณใกล้เคียง

 

6. รัฐไทรบุรี (เคดาห์)

 

- ปีที่เสีย: พ.ศ. 2452

- เสียให้: อังกฤษ

- พื้นที่โดยประมาณ: 9,500 ตารางกิโลเมตร

 

เป็นหนึ่งในรัฐมลายูที่อยู่ใต้อำนาจของสยาม ก่อนถูกโอนให้อังกฤษตามสนธิสัญญาอังกฤษ–สยาม

 

7. รัฐกลันตัน

 

- ปีที่เสีย: พ.ศ. 2452

- เสียให้: อังกฤษ

- พื้นที่โดยประมาณ: 15,000 ตารางกิโลเมตร

 

ปัจจุบันเป็นรัฐหนึ่งของประเทศมาเลเซีย

 

8. รัฐตรังกานู

 

- ปีที่เสีย: พ.ศ. 2452

- เสียให้: อังกฤษ

- พื้นที่โดยประมาณ: 13,000 ตารางกิโลเมตร

 

เป็นรัฐชายฝั่งทะเลด้านตะวันออกของคาบสมุทรมลายู

 

9. รัฐปะลิส

 

- ปีที่เสีย: พ.ศ. 2452

- เสียให้: อังกฤษ

- พื้นที่โดยประมาณ: 800 ตารางกิโลเมตร

 

แม้จะเป็นรัฐที่มีขนาดเล็กที่สุด แต่ก็เป็นหนึ่งในดินแดนที่สยามต้องยกให้อังกฤษ

 

10. สิบสองจุไทย

 

- ปีที่เสีย: พ.ศ. 2431–2436 (ทยอยอยู่ภายใต้อิทธิพลฝรั่งเศส)

- เสียให้: ฝรั่งเศส

- พื้นที่โดยประมาณ: 16,000 ตารางกิโลเมตร

 

ดินแดนทางตะวันตกเฉียงเหนือของเวียดนามในปัจจุบัน เคยอยู่ในอำนาจบรรณาการของสยาม ก่อนตกอยู่ภายใต้การปกครองของฝรั่งเศส

 

แม้ว่าการสูญเสียดินแดนเหล่านี้จะเป็นเหตุการณ์ที่สร้างความสะเทือนใจแก่สยาม แต่การตัดสินใจของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวและรัฐบาลในขณะนั้น มีเป้าหมายเพื่อรักษาเอกราชของประเทศเอาไว้ ท่ามกลางแรงกดดันจากมหาอำนาจยุโรป จนทำให้ประเทศไทยเป็นประเทศเดียวในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่ไม่ตกเป็นอาณานิคมของชาติตะวันตก แม้จะต้องแลกมาด้วยการสูญเสียดินแดนหลายแห่งก็ตาม