10 นิสัยแปลกๆ ของ “คนฉลาดจริง” ที่คุณอาจจะมีแต่ไม่เคยรู้ตัว

        เคยสงสัยไหมครับว่า “คนฉลาด” ในชีวิตจริง เขาเป็นยังไงกันแน่ถ้าภาพในหัวของคุณคือคนที่นั่งใส่แว่นหนาเตอะ ท่องจำสูตรคณิตศาสตร์ หรือพูดจาภาษาไทยคำอังกฤษคำตลอดเวลา... บอกเลยว่าหยุดความคิดนั้นไว้ก่อนเลยครับ! เพราะในโลกความเป็นจริง ผลวิจัยทางจิตวิทยาและพฤติกรรมศาสตร์หลายฉบับกลับพบเรื่องน่าประหลาดใจว่า คนที่มีระดับสติปัญญา (IQ) สูง หรือกลุ่มคนที่มีแนวคิดเฉียบแหลม มักจะมี "พฤติกรรมแปลกๆ" ที่คนทั่วไปมองว่าไร้สาระ หรือถึงขั้นมองว่า "แย่" ด้วยซ้ำลองมาเช็กตัวเองและคนข้างๆ ไปพร้อมกันครับว่า คุณมี 10 นิสัยสุดแปลกของคนฉลาดพวกนี้อยู่หรือเปล่า? ไม่แน่ว่าคุณอาจจะเป็นหนึ่งในนั้นโดยที่ไม่รู้ตัวเลยก็ได้

1. โต๊ะทำงานรกอย่างกับรังหนู

        ใครที่ชอบโดนแม่บ่น หรือโดนหัวหน้าจ้องจะเล่นงานเรื่องโต๊ะทำงานรก... ฟังทางนี้แล้วเอาไปอ้างได้เลยครับนักวิจัยจาก University of Minnesota เคยทำการทดลองและพบว่า คนที่ทำงานในสภาพแวดล้อมที่ "ไม่เป็นระเบียบ" มักจะเกิดความคิดสร้างสรรค์ใหม่ๆ ได้ดีกว่าคนที่นั่งในห้องที่สะอาดเรียบกริบ เหตุผลก็เพราะความรกช่วยลดการยึดติดกับกฎเกณฑ์เดิมๆ ทำให้สมองกล้าคิดนอกกรอบ อย่างที่เราเคยเห็นภาพโต๊ะทำงานของ Albert Einstein หรือ Steve Jobs นั่นแหละครับ รกจนมองไม่เห็นพื้นผิวโต๊ะ แต่ความคิดระดับโลกกลับกำเนิดขึ้นจากตรงนั้น

2. ชอบคุยกับตัวเอง (ไม่ใช่คนบ้า)

        เคยมั้ยครับ เวลาเดินเลือกซื้อของในซูเปอร์มาร์เก็ตแล้วพึมพำกับตัวเองว่า "เมื่อกี้กูจะมาซื้ออะไรวะ... อ๋อ น้ำนม ไข่ไก่" แล้วก็หันไปมองรอบๆ ว่ามีใครเห็นหรือเปล่าเลิกอายได้แล้วครับ! งานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน Quarterly Journal of Experimental Psychology ชี้ว่า การพูดกับตัวเองดังๆ ออกมา ไม่ได้แปลว่าคุณประสาท แต่เป็นเทคนิคการกระตุ้นสมอง (Cognitive Control) ที่ช่วยให้เราโฟกัส ค้นหาของได้เร็วขึ้น และจัดระเบียบความคิดในหัวที่ซับซ้อนให้เห็นภาพชัดเจนยิ่งขึ้น พูดง่ายๆ คือ สมองมันคิดไวเกินจนปากต้องช่วยประมวลผลนั่นเอง

3. เป็นพวก "นอนดึก ตื่นสาย" (Night Owl)

        สังคมอาจจะบอกว่า "คนตื่นเช้าคือคนขยัน" แต่ไซเอ็นซ์เขามีมุมมองที่ต่างออกไปนิดหน่อยครับผลการศึกษาจาก London School of Economics พบว่า คนที่มีสติปัญญาสูงมีแนวโน้มที่จะชอบทำงานหรือทำกิจกรรมในตอนกลางคืนมากกว่า และมักจะนอนดึกกว่าคนทั่วไป เหตุผลตามหลักวิวัฒนาการคือ ในยุคโบราณ มนุษย์เราทำกิจกรรมตามแสงอาทิตย์ แต่คนที่มีสมองซับซ้อนมักจะแสวงหาช่วงเวลาส่วนตัวในความเงียบสงบยามค่ำคืน เพื่อคิด วิเคราะห์ หรือสร้างสรรค์สิ่งใหม่ๆ โดยไม่มีใครมากวน

4. ขี้บ่นเรื่องเสียงรบกวน (มึนหัวกับเสียงเคี้ยวข้าว)

        เวลาทำงานอยู่ แล้วได้ยินเสียงคนข้างๆ เคาะปากกา เสียงพิมพ์คีย์บอร์ดดังๆ หรือเสียงเคี้ยวอาหารแบบ "แจ๊บๆ" แล้วคุณรู้สึกหงุดหงิดจนแทบคลั่ง... รู้ไหมว่านี่อาจเป็นสัญญาณของสมองชั้นดีทางจิตวิทยาเรียกว่าอาการ Misophonia (โรคเกลียดเสียง) ซึ่งงานวิจัยจาก Northwestern University พบว่า คนที่มีความคิดสร้างสรรค์สูง มักจะมีระบบกรองประสาทสัมผัส (Sensory Gating) ที่เปิดกว้างกว่าคนอื่น สมองของพวกเขาจะรับข้อมูลรอบตัวเข้ามาทั้งหมด ทำให้ไม่สามารถ "บล็อก" เสียงรบกวนเล็กๆ น้อยๆ ได้ง่าย เหมือนสมองมันโฟกัสลึกจนเสียงรบกวนกลายเป็นสิ่งที่เข้ามาขัดจังหวะพลังการคิดอย่างรุนแรง

        แวะคิดสักแป๊บ: อ่านมาถึงตรงนี้ 4 ข้อแล้ว... คุณหรือเพื่อนข้างๆ มีตรงไปกี่ข้อแล้วครับ ถ้ามีเกิน 2 ข้อ ยินดีด้วย สมองคุณเริ่มแสดงความแปลกออกมาแล้ว

5. ขี้เกียจ... แต่เป็น "ความขี้เกียจแบบฉลาด"

        Bill Gates เคยพูดประโยคคลาสสิกไว้ว่า "ผมมักจะเลือกคนขี้เกียจมาทำงานยากๆ เพราะเขาจะหาทางที่ง่ายที่สุดในการทำมันให้เสร็จ" งานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน Journal of Health Psychology สนับสนุนเรื่องนี้โดยพบว่า คนที่มี IQ สูง มักจะ "ตื่นตัวทางกายภาพน้อยกว่า" หรือดูเหมือนคนขี้เกียจเฉาๆ เพราะพวกเขาสนุกกับการใช้สมองคิดวิเคราะห์อยู่ภายในหัว (Cognitive Engagement) มากกว่าการออกไปทำกิจกรรมแรงกาย คนฉลาดจะไม่ยอมเสียเวลาทำเรื่องซ้ำซาก แต่จะหาทางลัด ซอฟต์แวร์ หรือระบบมาทำงานแทน เพื่อให้ตัวเองได้นอนนิ่งๆ คิดเรื่องอื่นต่อ

6. ยอมรับแบบยืดอกว่า "เรื่องนี้ฉันไม่รู้"

        คนฉลาดจริง จะไม่ทำตัวเป็น "น้ำเต็มแก้ว" หรืออวดรู้ไปซะทุกเรื่องตามหลักปรากฏการณ์ทางจิตวิทยาที่เรียกว่า Dunning-Kruger Effect คนที่มีความรู้น้อย มักจะประเมินตัวเองสูงเกินจริงและคิดว่าตัวเองรู้ดีไปหมด ในทางกลับกัน คนที่ฉลาดและรู้เยอะจริงๆ จะยิ่งตระหนักว่า "โลกนี้ยังมีเรื่องที่เราไม่รู้อีกมหาศาล" พวกเขาจึงไม่กลัวที่จะพูดคำว่า "เรื่องนี้ผมไม่รู้ครับ ช่วยอธิบายให้ฟังหน่อย" เพราะพวกเขามองว่า ความไม่รู้คือโอกาสในการเรียนรู้ ไม่ใช่เรื่องน่าอาย

7. ชอบอยู่คนเดียว (Introvert ตัวพ่อตัวแม่)

        เคยรู้สึกไหมว่า การต้องออกไปสังสรรค์ ปาร์ตี้ หรือเจอคนเยอะๆ มันสูบพลังชีวิตไปจนหมดการศึกษาที่ตีพิมพ์ใน British Journal of Psychology พบว่า คนทั่วไปจะมีระดับความสุขเพิ่มขึ้นเมื่อได้เข้าสังคม แต่สำหรับ "คนที่มีสติปัญญาสูง" กลับตรงกันข้ามเลยครับ ยิ่งพวกเขาต้องเข้าสังคมบ่อยๆ ระดับความพึงพอใจในชีวิตกลับยิ่งลดลง เพราะคนฉลาดมักจะมีเป้าหมายระยะยาว หรือมีโครงการในหัวที่อยากทำ การใช้เวลาอยู่คนเดียวจึงเป็นช่วงเวลาที่สมองของพวกเขาได้ชาร์จแบตเตอรี่และทำงานอย่างมีประสิทธิภาพที่สุด

8. ชอบ "วิตกกังวล" หรือคิดมากเกินเหตุ

        คนฉลาดมักจะถูกมองว่าเป็นพวก "คิดมาก" หรือชอบจินตนาการถึงสถานการณ์เลวร้ายที่ยังมาไม่ถึง (Overthinking)ผลวิจัยจาก Lakehead University ประเทศแคนาดา ระบุว่า คนที่มีระดับ IQ สูง มักจะมีความวิตกกังวลสูงกว่าคนทั่วไป เพราะสมองของพวกเขามีความสามารถในการประมวลผลข้อมูลที่ซับซ้อน สามารถประเมินความเสี่ยงและฉากทัศน์ (Scenarios) ต่างๆ ในอนาคตได้หลายรูปแบบ แม้มันจะทำให้เครียดง่ายไปหน่อย แต่ข้อดีคือ คนพวกนี้มักจะมี "แผน B" และทางรับมือกับปัญหาเตรียมไว้เสมอ

9. สบถหรือพูดคำหยาบเก่ง

        อย่าเพิ่งรีบตัดสินคนที่ชอบพูดคำหยาบว่าไม่มีการศึกษานะครับเพราะงานวิจัยด้านภาษาศาสตร์จาก Marist College พบว่า คนที่สามารถคิดคำสบถหรือคำหยาบออกมาได้หลากหลายในเวลาจำกัด ไม่ได้แปลว่าเขามีคลังคำศัพท์ต่ำ แต่ในทางกลับกัน มันคือสัญญาณของคนที่มี ความสามารถทางภาษา (Verbal Fluency) สูงมาก สมองของพวกเขาสามารถดึงคำศัพท์มาใช้ได้รวดเร็วและตรงกับอารมณ์ความรู้สึกในขณะนั้นได้อย่างมีประสิทธิภาพต่างหากล่ะ

10. มีความสงสัยเงียบๆ แต่เจาะลึก (Curiosity)

        Albert Einstein เคยกล่าวไว้ว่า "ผมไม่ได้มีความทะเยอทะยานพิเศษอะไร ผมแค่เป็นคนที่มียีนความอยากรู้อยากเห็นรุนแรงมากเท่านั้น" คนฉลาดอาจจะไม่ใช่คนที่คอยถามคำถามโพล่งๆ กลางห้องประชุม แต่พวกเขาคือคนที่ชอบตั้งคำถามกับตัวเองว่า "ทำไมสิ่งนี้ถึงเป็นแบบนี้?" หรือ "ถ้าทำแบบนี้ ผลลัพธ์จะเปลี่ยนไปไหม" ความอยากรู้อยากเห็นนี้เองที่เป็นแรงขับเคลื่อนให้พวกเขาศึกษาเจาะลึกในเรื่องที่สนใจอย่างไม่รู้เหน็ดเหนื่อย จนกลายเป็นผู้เชี่ยวชาญในเรื่องนั้นๆ

สรุปแล้ว... คุณเป็น "คนฉลาด" ซ่อนรูปหรือเปล่า

        อ่านจบทั้ง 10 ข้อแล้ว ลองนับคะแนนในใจกันดูครับ! คุณเข้าข่ายไปกี่ข้อจริงๆ แล้ว บทความนี้ไม่ได้ต้องการจะบอกว่า คนที่นอนดึก ทำห้องรก หรือชอบสบถ ทุกคนจะเป็นอัจฉริยะระดับโลกหรอกนะครับ แต่สิ่งที่วิจัยเหล่านี้พยายามจะบอกเราก็คือ "ความฉลาดและความสำเร็จของมนุษย์มีความหลากหลายมาก" มันไม่ได้วัดกันแค่เกรดเฉลี่ยในโรงเรียน หรือความสามารถในการพูดจาไพเราะเรียบร้อยเสมอไปพฤติกรรมบางอย่างที่เราเคยโดนมองว่า "แปลก" หรือ "ไม่เหมือนบ้านอื่นเขา" อาจจะเป็นแค่ธรรมชาติของสมองคุณที่กำลังทำงานในรูปแบบเฉพาะตัวอยู่ก็ได้ แล้วเพื่อนๆ ชาว Postjung ล่ครับ... มีนิสัยแปลกๆ ข้อไหนในนี้ตรงกับตัวเองบ้าง หรือมีเพื่อนคนไหนที่มีครบทั้ง 10 ข้อเลยไหม ลองคอมเมนต์มาคุยกันหน่อยครับ

หมายเหตุ: ข้อมูลและพฤติกรรมข้างต้นอ้างอิงจากงานวิจัยทางจิตวิทยาและพฤติกรรมศาสตร์ (ควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากแหล่งอ้างอิงอัปเดตเพิ่มเติมเพื่อความสมบูรณ์ทางวิชาการ)