วัยทำงานคือเหยื่อมิจฉาชีพมากที่สุด

เมื่อพูดถึงเหยื่อมิจฉาชีพ หลายคนมักนึกถึงผู้สูงอายุเป็นกลุ่มแรก เพราะอาจไม่คุ้นกับเทคโนโลยี อ่านข้อความบนหน้าจอลำบาก หรือแยกเว็บไซต์จริงกับเว็บไซต์ปลอมได้ยาก แต่ข้อมูลล่าสุดในไทยกลับชี้ไปอีกทาง กลุ่มที่ร้องเรียนว่าถูกหลอกมากที่สุดคือคนวัยทำงาน โดยเฉพาะผู้ที่มีอายุประมาณ 29–44 ปี

ข้อมูลของศูนย์ช่วยเหลือและจัดการปัญหาออนไลน์ 1212 ETDA ซึ่งรวบรวมเรื่องร้องเรียนในช่วงปี 2566–2568 พบว่า กลุ่ม Gen Y อายุ 29–44 ปี มีสัดส่วนผู้ถูกหลอกสูงสุด 41.91% รองลงมาคือ Gen X อายุ 45–60 ปี ที่ 29.94% เมื่อรวมสองกลุ่มนี้เข้าด้วยกัน วัยทำงานมีสัดส่วนถึง 71.85% ของผู้ร้องเรียนทั้งหมด ส่วน Gen Z อายุ 16–28 ปี อยู่ที่ 17.28% กลุ่ม Baby Boomer อยู่ที่ 10.64% และวัย 12–15 ปีอยู่ที่ 0.23% [oai_citation:0‡ETDA](https://www.etda.or.th/th/pr-news/1212_stat_68.aspx)

ตัวเลขนี้ไม่ได้หมายความว่าคนวัยทำงานรู้เรื่องเทคโนโลยีน้อยกว่าคนกลุ่มอื่น ตรงกันข้าม คนช่วงอายุนี้มักใช้โทรศัพท์ แอปธนาคาร แพลตฟอร์มซื้อขายสินค้า และโซเชียลมีเดียคล่องมาก ปัญหาอยู่ตรงที่ยิ่งใช้งานบ่อย โอกาสพบช่องทางหลอกลวงก็ยิ่งมากตามไปด้วย

ลองนึกถึงชีวิตประจำวันของคนทำงานคนหนึ่ง ตอนเช้าเปิดแอปธนาคารจ่ายค่าอาหาร กลางวันสั่งของออนไลน์ เย็นตอบข้อความลูกค้า กลางคืนดูคลิปแล้วกดซื้อสินค้าจากลิงก์ในโซเชียล วันหนึ่งอาจทำธุรกรรมหลายครั้งโดยแทบไม่ทันสังเกตว่าแต่ละลิงก์ แต่ละบัญชี และแต่ละร้านมาจากไหน ความคุ้นเคยทำให้การกด การโอน และการกรอกข้อมูลกลายเป็นเรื่องปกติ จนบางครั้งข้ามขั้นตอนตรวจสอบไปโดยไม่รู้ตัว

อีกเหตุผลหนึ่งคือวัยทำงานเป็นกลุ่มที่มีกำลังซื้อ มีรายได้ประจำ มีวงเงินบัตร และสามารถตัดสินใจโอนเงินได้ทันที มิจฉาชีพจึงออกแบบเรื่องหลอกให้ตรงกับสิ่งที่คนกลุ่มนี้กำลังสนใจ เช่น งานเสริม รายได้พิเศษ การลงทุน สินค้าราคาถูก การจองที่พัก การกู้เงิน หรือโปรโมชันที่ดูเหมือนช่วยประหยัดค่าใช้จ่าย

คนอายุราว 30–40 ปีอาจถูกชวนให้ทำงานออนไลน์ง่าย ๆ โดยเริ่มจากการกดติดตามสินค้า กดรีวิว หรือช่วยเพิ่มยอดขาย ช่วงแรกมิจฉาชีพอาจโอนเงินตอบแทนให้จริงจำนวนเล็กน้อย เพื่อให้เหยื่อเชื่อว่าระบบนี้จ่ายเงินได้ หลังจากนั้นจึงเสนอภารกิจที่ต้องสำรองเงินมากขึ้น เมื่อเงินก้อนใหญ่ถูกโอนไปแล้ว ระบบจะอ้างว่าทำรายการผิด ต้องเติมเงินเพื่อปลดล็อก หรือจ่ายค่าธรรมเนียมก่อนจึงจะถอนเงินได้

คนวัยกลางคนที่เริ่มมีเงินเก็บอาจเจออีกรูปแบบหนึ่ง คือการลงทุนปลอม มิจฉาชีพมักไม่รีบขอเงินในข้อความแรก แต่จะค่อย ๆ พูดคุย ส่งข้อมูลกำไร แสดงภาพการซื้อขาย หรือพาเข้าไปอยู่ในกลุ่มที่มีสมาชิกปลอมช่วยกันยืนยันว่าลงทุนแล้วได้เงิน เมื่อเหยื่อทดลองลงเงินน้อย ระบบอาจแสดงกำไรและถอนเงินออกมาได้จริง ก่อนจะชักชวนให้เพิ่มเงินก้อนใหญ่กว่าเดิม

ข้อมูลของธนาคารแห่งประเทศไทยยังพบว่ากลุ่มอายุ 18–40 ปี ซึ่งคุ้นเคยกับโลกดิจิทัล มีแนวโน้มตกเป็นเหยื่อมากกว่าผู้สูงอายุ และทุกระดับการศึกษา ทุกอาชีพ รวมถึงผู้มีรายได้สูงก็สามารถถูกหลอกได้ ความเสี่ยงไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าใครฉลาดหรือใช้โทรศัพท์เก่งกว่า แต่ขึ้นอยู่กับสถานการณ์และอารมณ์ในช่วงที่ถูกเข้าหา [oai_citation:1‡Bot](https://www.bot.or.th/th/research-and-publications/articles-and-publications/bot-magazine-issues/phrasiam-69-1/synergy-against-fraud.html)

มิจฉาชีพไม่ได้พยายามเอาชนะความรู้ของเหยื่อเพียงอย่างเดียว แต่พยายามทำให้เหยื่อไม่มีเวลานำความรู้นั้นมาใช้ คนที่รู้ว่าธนาคารไม่ขอรหัสผ่านก็ยังอาจหลงเชื่อได้ หากปลายสายบอกว่าบัญชีกำลังถูกดูดเงินและต้องรีบทำตามภายในไม่กี่นาที คนที่เคยเตือนพ่อแม่ว่าอย่าโอนเงินให้คนแปลกหน้าก็อาจโอนเงินเอง เมื่อเห็นชื่อและรูปของหัวหน้างานส่งข้อความมาขอยืมเงินด่วน

วัยทำงานยังเปิดเผยข้อมูลชีวิตบนอินเทอร์เน็ตค่อนข้างมาก ทั้งสถานที่ทำงาน ตำแหน่งงาน สมาชิกในครอบครัว งานอดิเรก ร้านที่ชอบ หรือสถานที่ที่เดินทางไป ข้อมูลเหล่านี้อาจดูไม่มีพิษภัยเมื่อแยกกัน แต่เมื่อรวบรวมเข้าด้วยกัน มิจฉาชีพสามารถใช้แต่งเรื่องให้แนบเนียนขึ้นได้ เช่น รู้ชื่อบริษัท รู้ชื่อหัวหน้า รู้ว่ากำลังรอพัสดุ หรือรู้ว่าเพิ่งสมัครงานใหม่

จุดที่ทำให้คนวัยทำงานพลาดได้ง่ายอีกอย่างคือความมั่นใจ หลายคนรู้จักคำว่าฟิชชิง รู้ว่าไม่ควรกดลิงก์แปลก และเคยเห็นข่าวแก๊งคอลเซ็นเตอร์มาหลายครั้ง จึงรู้สึกว่าตัวเองไม่น่าจะถูกหลอก ความมั่นใจนี้อาจทำให้ลดการระวังตัว โดยเฉพาะเมื่อข้อความหรือเว็บไซต์ดูคุ้นตา มีโลโก้ถูกต้อง ใช้ภาษาเป็นธรรมชาติ และรู้ข้อมูลบางส่วนของเหยื่ออยู่แล้ว

ผลการศึกษาที่ธนาคารแห่งประเทศไทยนำเสนอพบว่า คนที่มีพฤติกรรมเสี่ยง เช่น ซื้อสินค้าผ่านช่องทางไม่เป็นทางการ ดาวน์โหลดไฟล์โดยไม่ตรวจสอบแหล่งที่มา หรือบันทึกรหัสผ่านไว้ในอุปกรณ์สาธารณะ มีโอกาสตกเป็นเหยื่อสูงกว่าคนที่ไม่มีพฤติกรรมเหล่านี้ ขณะเดียวกัน คนที่มั่นใจว่าตัวเองตระหนักรู้เรื่องมิจฉาชีพกลับมีโอกาสประมาทและตกเป็นเหยื่อเพิ่มขึ้นด้วย [oai_citation:2‡Bot](https://www.bot.or.th/th/research-and-publications/articles-and-publications/articles/article-20251027.html)

ผู้สูงอายุยังคงเป็นกลุ่มที่ต้องระวังอย่างมาก เพียงแต่รูปแบบที่พบอาจต่างจากวัยทำงาน ผู้สูงอายุมักถูกหลอกผ่านโทรศัพท์ การแอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่ หรือการสร้างความสัมพันธ์ระยะยาว ส่วนวัยทำงานมักเจอการหลอกผ่านการซื้อขายออนไลน์ งานเสริม และการลงทุนมากกว่า ข้อมูลหนึ่งระบุว่า การหลอกซื้อขายออนไลน์พบในเหยื่อ Gen Z ถึง 81% และ Gen Y 72% ขณะที่แก๊งคอลเซ็นเตอร์พบในเหยื่อ Baby Boom 25% และ Gen X 13% [oai_citation:3‡Bot](https://www.bot.or.th/th/research-and-publications/articles-and-publications/articles/article-20251027.html)

ดังนั้น คำถามว่าอายุเท่าไรถูกมิจฉาชีพหลอกมากที่สุด ต้องดูด้วยว่ากำลังนับจากอะไร หากดูจากจำนวนผู้ร้องเรียนปัญหาออนไลน์ของ ETDA กลุ่มอายุ 29–44 ปีอยู่ในอันดับสูงสุด แต่หากแยกตามประเภทกลโกง กลุ่มที่เสี่ยงจะเปลี่ยนไป ผู้สูงอายุอาจเสี่ยงกับการแอบอ้างเจ้าหน้าที่ คนหนุ่มสาวอาจเสี่ยงกับการซื้อของและงานออนไลน์ ส่วนคนที่มีเงินเก็บอาจเป็นเป้าหมายของการลงทุนปลอม

วิธีลดความเสี่ยงจึงไม่ใช่แค่สอนผู้สูงอายุใช้โทรศัพท์ แต่คนในวัยทำงานต้องสร้างจังหวะหยุดให้ตัวเองก่อนโอนเงินด้วย เมื่อมีใครเร่งให้ตัดสินใจทันที ให้ถือว่าเป็นสัญญาณเตือน เมื่อมีคนอ้างว่าเป็นเจ้าหน้าที่ ให้ตัดสายแล้วโทรกลับผ่านหมายเลขทางการ เมื่อถูกชวนลงทุน ให้ตรวจสอบชื่อบริษัท ใบอนุญาต และช่องทางรับเงิน และเมื่อซื้อสินค้า ควรหลีกเลี่ยงการโอนตรงให้ร้านที่ไม่มีประวัติหรือระบบคุ้มครองผู้ซื้อ

ประโยคที่ช่วยป้องกันความเสียหายได้มากอาจไม่ใช่คำทางเทคนิค แต่เป็นคำง่าย ๆ ว่า “ขอตรวจสอบก่อน” มิจฉาชีพต้องการให้เหยื่อรีบ กลัว โลภ หรือเกรงใจ การหยุดเพียงไม่กี่นาที โทรถามคนใกล้ตัว หรือค้นชื่อบัญชีก่อนโอน อาจทำให้เรื่องที่ดูน่าเชื่อเริ่มมีจุดผิดปกติให้เห็น

คนวัยทำงานจึงไม่ได้ตกเป็นเหยื่อมากที่สุดเพราะไม่รู้เท่าทัน แต่เพราะเป็นกลุ่มที่ใช้เงิน ใช้ข้อมูล และทำธุรกรรมออนไลน์มากที่สุดในชีวิตประจำวัน ยิ่งสะดวก ยิ่งรวดเร็ว และยิ่งมั่นใจ ก็ยิ่งต้องมีขั้นตอนตรวจสอบที่ทำเป็นนิสัย เพราะมิจฉาชีพไม่ได้รอคนที่ไม่รู้เรื่องเทคโนโลยี พวกเขารอช่วงเวลาที่คนธรรมดาคนหนึ่งกำลังรีบ เหนื่อย กังวล หรืออยากได้โอกาสที่ดูเหมือนมาถูกเวลา