ทำไมน้ำตาเทียนไหลด้านเดียว

เคยสังเกตไหม เวลาเราจุดเทียน บางเล่มละลายสวย ๆ เป็นทรงปกติ แต่บางเล่มกลับมีน้ำตาเทียนไหลลงมาเป็นทางยาวอยู่เพียงด้านเดียว เหมือนเทียนกำลัง "ร้องไห้" ทั้งที่เปลวไฟอยู่ตรงกลางเหมือนเดิม

หลายคนอาจคิดว่าเกิดจากเทียนคุณภาพไม่ดี หรือเป็นเพราะไส้เทียนเอียง แต่จริง ๆ แล้วสาเหตุเกี่ยวข้องกับการกระจายความร้อนรอบ ๆ เทียนมากกว่าที่คิด

การละลายของเทียนขึ้นอยู่กับอุณหภูมิ

เมื่อจุดไฟ เปลวไฟจะทำให้ขี้ผึ้งหรือพาราฟินบริเวณรอบไส้เทียนละลาย กลายเป็นของเหลว จากนั้นของเหลวนี้จะถูกดูดขึ้นไปตามไส้เทียนและเผาไหม้ต่อไป

ตามปกติ เทียนควรละลายอย่างสมดุลรอบไส้ แต่ในความเป็นจริง รอบตัวเทียนไม่ได้รับความร้อนเท่ากันทุกด้าน

ถ้าด้านหนึ่งได้รับความร้อนมากกว่า เทียนด้านนั้นจะละลายเร็วกว่า ขณะที่อีกด้านยังแข็งอยู่ น้ำตาเทียนจึงมักเริ่มไหลไปทางด้านที่ละลายมากกว่า

สาเหตุที่ทำให้ความร้อนไม่เท่ากันมีหลายอย่าง

อย่างแรกคือกระแสลม

แม้จะเป็นลมเบา ๆ จากพัดลม เครื่องปรับอากาศ หรือการเดินผ่านใกล้ ๆ ก็สามารถทำให้เปลวไฟเอนไปด้านหนึ่งได้ เมื่อเปลวไฟเอียง ความร้อนจะถูกส่งไปยังผิวเทียนด้านหนึ่งมากขึ้น ทำให้ขี้ผึ้งละลายเฉพาะจุด

จึงมักเห็นว่าเวลาจุดเทียนใกล้หน้าต่าง หรือในห้องที่มีลม เทียนจะมีน้ำตาไหลด้านเดียวได้ง่ายกว่า

อีกปัจจัยคือรูปร่างของเทียน

เทียนที่มีผิวไม่เรียบ มีรอยบุบ หรือมีด้านหนึ่งหนากว่าอีกด้าน จะสะสมความร้อนไม่เท่ากัน บริเวณที่บางกว่าหรืออยู่ใกล้เปลวไฟมากกว่าอาจละลายเร็วกว่าปกติ

ตำแหน่งของไส้เทียนก็สำคัญเช่นกัน

ถ้าไส้เทียนไม่ได้อยู่ตรงกลาง หรือเอนไปด้านใดด้านหนึ่ง เปลวไฟจะอยู่ใกล้ผิวเทียนฝั่งนั้นมากกว่า ความร้อนจึงกระจายไม่สมดุล ทำให้เกิดร่องทางไหลของน้ำตาเทียน

บางครั้งเทียนที่เคยจุดแล้วก็มีโอกาสเกิดปัญหานี้มากขึ้น เพราะบริเวณรอบไส้เทียนอาจละลายไม่เท่ากันตั้งแต่ครั้งแรก เมื่อจุดใหม่ น้ำเทียนจึงมักไหลตามร่องเดิมที่เคยเกิดขึ้น

อีกเรื่องที่น่าสนใจคือ น้ำตาเทียนไม่ได้ไหลเพราะแรงโน้มถ่วงเพียงอย่างเดียว

ถ้าเทียนละลายเท่ากันทุกด้าน ขี้ผึ้งเหลวจะกระจายรอบตัวเทียนและค่อย ๆ ลดระดับลงพร้อมกัน แต่เมื่อมีด้านหนึ่งร้อนกว่า ด้านนั้นจะกลายเป็นจุดที่มีของเหลวมากกว่า น้ำเทียนจึงรวมตัวและไหลลงมาเป็นทางชัดเจน

ถ้าอยากให้เทียนละลายสวยและลดโอกาสเกิดน้ำตาเทียน สามารถทำได้ง่าย ๆ เช่น

- วางเทียนในบริเวณที่ไม่มีลมปะทะโดยตรง
- ตัดไส้เทียนให้มีความยาวพอดีก่อนจุด
- วางเทียนบนพื้นผิวที่มั่นคง ไม่เอียง
- เลือกเทียนที่มีไส้อยู่ตรงกลางและมีคุณภาพสม่ำเสมอ

เรื่องเล็ก ๆ อย่างน้ำตาเทียนจึงเป็นผลจากหลักฟิสิกส์ง่าย ๆ ทั้งการถ่ายเทความร้อน การไหลของอากาศ และตำแหน่งของเปลวไฟ ไม่ใช่เพียงเพราะเทียนกำลังละลายตามปกติ

ครั้งหน้าที่เห็นเทียนมีน้ำตาไหล ลองสังเกตดูว่าด้านนั้นอาจเป็นด้านที่กำลังได้รับความร้อนมากกว่า หรืออาจมีลมเล็ก ๆ ที่เรามองไม่เห็นกำลังเปลี่ยนทิศทางของเปลวไฟอยู่ก็ได้