ทำไมปลาถึงไม่จมน้ำ
เวลามองปลาว่ายอยู่ในน้ำ หลายคนอาจเคยสงสัยว่า มนุษย์ถ้าอยู่ใต้น้ำนาน ๆ ต้องใช้อุปกรณ์ช่วยหายใจ แล้วทำไมปลาถึงอยู่ในน้ำได้ตลอดชีวิต แถมยังว่ายขึ้นลงตามระดับความลึกได้อย่างสบาย
คำตอบไม่ได้อยู่ที่ว่าปลา "ไม่ต้องหายใจ" แต่ปลาใช้อวัยวะที่แตกต่างจากมนุษย์ นั่นคือเหงือก ซึ่งออกแบบมาเพื่อดึงออกซิเจนที่ละลายอยู่ในน้ำมาใช้
ในอากาศมีออกซิเจนอยู่จำนวนมาก แต่น้ำก็มีออกซิเจนเช่นกัน เพียงแต่มีปริมาณน้อยกว่ามาก ปลาใช้เหงือกที่มีเส้นเลือดจำนวนมากและมีพื้นที่ผิวกว้างในการแลกเปลี่ยนก๊าซ เมื่อน้ำไหลผ่านเหงือก ออกซิเจนในน้ำจะถูกดูดเข้าสู่เลือด ส่วนคาร์บอนไดออกไซด์จากร่างกายก็ถูกปล่อยออกมา
กระบวนการนี้คล้ายกับการที่ปอดของมนุษย์แลกเปลี่ยนอากาศ เพียงแต่ปอดเหมาะกับการดึงออกซิเจนจากอากาศ ส่วนเหงือกเหมาะกับการดึงออกซิเจนจากน้ำ
แล้วคำว่า "จมน้ำ" จริง ๆ หมายถึงอะไร
การจมน้ำเกิดขึ้นเมื่อสิ่งมีชีวิตไม่สามารถนำออกซิเจนเข้าสู่ร่างกายได้ สำหรับมนุษย์ หากน้ำเข้าไปแทนที่อากาศในปอด เราจะขาดออกซิเจน แต่สำหรับปลา น้ำคือสิ่งที่ต้องผ่านเข้าเหงือกอยู่แล้ว จึงไม่ได้เกิดปัญหาแบบเดียวกัน
อย่างไรก็ตาม ปลาไม่ได้อยู่รอดในน้ำทุกชนิด ปลาเองก็สามารถ "ขาดอากาศ" ได้ หากน้ำมีออกซิเจนน้อยเกินไป เช่น น้ำเน่าเสีย น้ำอุ่นจัด หรือแหล่งน้ำที่มีสิ่งมีชีวิตจำนวนมากใช้ออกซิเจนจนเหลือน้อย ปลาอาจลอยขึ้นมาฮุบอากาศที่ผิวน้ำหรืออ่อนแรงจนตายได้
นอกจากการหายใจแล้ว อีกสิ่งที่ช่วยให้ปลาไม่ต้องออกแรงตลอดเวลาคือ "ถุงลม" ซึ่งพบในปลากระดูกแข็งหลายชนิด ถุงลมเป็นถุงภายในร่างกายที่บรรจุก๊าซ ช่วยควบคุมการลอยตัว ทำให้ปลาสามารถรักษาระดับความลึกในน้ำได้โดยไม่ต้องว่ายตลอดเวลา
ถ้าไม่มีถุงลม ปลาหลายชนิดจะต้องใช้พลังงานมากขึ้นเพื่อไม่ให้จมลงสู่ก้นน้ำ เช่นเดียวกับมนุษย์ที่ต้องออกแรงตลอดเวลาหากพยายามลอยตัวโดยไม่มีอุปกรณ์ช่วย
แต่ไม่ใช่ปลาทุกชนิดจะมีถุงลม ปลาฉลามและปลากระเบนเป็นตัวอย่างที่ไม่มีอวัยวะนี้ พวกมันใช้วิธีอื่น เช่น การว่ายน้ำอย่างต่อเนื่อง ใช้ครีบช่วยสร้างแรงยก หรือมีร่างกายที่มีน้ำหนักเบากว่าน้ำทะเลบางส่วน
อีกเรื่องที่น่าสนใจคือ ปลาไม่ได้ "กลืนน้ำ" เข้าไปเพื่อหายใจเหมือนที่หลายคนเข้าใจ น้ำจะไหลเข้าทางปากหรือช่องเปิดบริเวณเหงือก จากนั้นผ่านแผงเหงือกเพื่อแลกเปลี่ยนออกซิเจน แล้วไหลออกไป ปลาเพียงแค่ใช้การเคลื่อนไหวของร่างกายและเหงือกควบคุมการไหลของน้ำ
ดังนั้นปลาไม่ได้มีความสามารถพิเศษที่ทำให้ไม่จมน้ำ แต่ร่างกายของมันถูกสร้างมาให้เหมาะกับโลกใต้น้ำตั้งแต่แรก ทั้งเหงือกที่หายใจในน้ำ ระบบลอยตัว และรูปร่างที่ช่วยให้เคลื่อนที่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
ถ้านำปลาออกจากน้ำ มันก็จะมีปัญหาเหมือนมนุษย์เมื่ออยู่ใต้น้ำ เพราะเหงือกต้องการน้ำที่ไหลผ่านเพื่อทำงาน เมื่อเหงือกแห้ง พื้นที่แลกเปลี่ยนออกซิเจนจะลดลง ปลาจึงไม่สามารถหายใจได้ตามปกติ
สิ่งที่เราเรียกว่า "โลกของปลา" จึงไม่ได้หมายถึงแค่สถานที่ที่มันอาศัยอยู่ แต่เป็นสภาพแวดล้อมที่ร่างกายของมันถูกออกแบบมาให้ทำงานได้อย่างสมบูรณ์ น้ำสำหรับปลาไม่ใช่สิ่งที่ทำให้มันจมน้ำ แต่มันคือสิ่งเดียวกับที่ทำให้มันมีชีวิตอยู่ได้
เขียนโดย วัน ๆ หาแต่เรื่อง
สลากสัญจรจังหวัดตาก งวด 1 ธ.ค. 69 เปิดข้อมูลตัวเลขหลายด้าน ส่องเลขเด่นจากข้อมูลจังหวัดและผู้ว่าฯ
แม่จำเนียร งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขเด่นบน-ล่าง จับตาชุดสองตัวแนวทางงวดนี้
นกตาทิพย์ งวด 1 ธันวาคม 2569 เปิดเลขวงกลมเด่น 3 จัดชุดสองตัวบน 31-33-35-37
ประวัติชิ้นกรอบ ๆ ในก๋วยเตี๋ยวเย็นตาโฟ คือแมงกะพรุนหรือปลาหมึกกันแน่?
เปิด 5 อาชีพที่เคยมีอยู่จริงในไทย แต่ปัจจุบันแทบไม่มีคนทำแล้ว
หนังไทยเรื่องแรก ที่ทำรายได้ทะลุ 1 พันล้านบาทในต่างประเทศ
รีวิวหนังใหม่ "Ebenezer" (เอเบนีเซอร์ และคืนคริสต์มาส) จอห์นนี เดปป์ หวนคืนจอเงินในรอบ 8 ปี พลิกบทลุงสครูจโหมดดาร์ก จะหลอนปนซึ้งแค่ไหน ต้องไปชม!
50 ชั่วโมงถึงจะเป็นเพื่อนกัน 200 ชั่วโมงถึงจะสนิท งานวิจัยวัดเวลาสร้างเพื่อนไว้แบบนี้
เลขชนสำนักพิมพ์ งวด 1 ธ.ค. 69 เทียบโพยเดลินิวส์ ไทยราษฎร์ บางกอกทูเดย์ ได้ชุดเด่น 6 คู่
จับตา "พุทธอภิวรรณ" จ่อซบช่อง 3 หรือไม่ ? หลังประกาศอำลาช่อง 8
ลู่วิ่งทุกสนามวิ่งทวนเข็มนาฬิกา กติกาที่เปลี่ยนเพราะนักกีฬาบ่นตั้งแต่โอลิมปิกครั้งแรก
น่าตกใจ!! โคโรนาไวรัสติดจาดคนสู่สัตว์เลี้ยงได้ 6 ประเทศที่พบสุนัขติดเชื้อโควิด-19 มากที่สุด
น่าตกใจ!! โคโรนาไวรัสติดจาดคนสู่สัตว์เลี้ยงได้ 6 ประเทศที่พบสุนัขติดเชื้อโควิด-19 มากที่สุด
เครดิตบูโรไม่ใช่บัญชีดำ และเช็กประวัติตัวเองฟรีได้ ธปท. เตรียมให้ฟรีปีละ 2 ครั้ง
50 ชั่วโมงถึงจะเป็นเพื่อนกัน 200 ชั่วโมงถึงจะสนิท งานวิจัยวัดเวลาสร้างเพื่อนไว้แบบนี้
เปิด 5 จังหวัดที่มีพื้นที่ป่าไม้มากที่สุดในประเทศไทย จังหวัดไหนยังคงมีผืนป่าอุดมสมบูรณ์?