มศว คือมหาวิทยาลัยอะไร

“มศว คือที่ไหน แล้วทำไมชื่อย่อไม่มีจุด” เป็นคำถามที่ได้ยินบ่อย โดยเฉพาะช่วงสมัครเรียน เพราะชื่อเต็มของมหาวิทยาลัยไม่ได้อ่านตามตัวย่อได้ง่ายเหมือนมหาวิทยาลัยบางแห่ง คำตอบสั้นที่สุดคือ มศว หมายถึง “มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ” อ่านชื่อเต็มว่า มะ-หา-วิด-ทะ-ยา-ไล สี-นะ-คะ-ริน-วิ-โรด ส่วนชื่อภาษาอังกฤษคือ Srinakharinwirot University และใช้อักษรย่อว่า SWU

อักษรย่อภาษาไทย “มศว” มาจากคำสำคัญสามส่วน ได้แก่ ม จากมหาวิทยาลัย ศ จากศรีนครินทร และ ว จากวิโรฒ ตามการใช้งานอย่างเป็นทางการของมหาวิทยาลัยจะเขียนติดกันโดยไม่มีจุด จึงควรเขียนว่า มศว ไม่ใช่ ม.ศ.ว. แม้การใส่จุดจะดูคล้ายรูปแบบอักษรย่อภาษาไทยทั่วไปก็ตาม

จุดที่ทำให้หลายคนอ่านชื่อผิดมักอยู่ตรงคำว่า “ศรีนครินทรวิโรฒ” บางคนอ่านรวบ บางคนเติมพยางค์ หรือเผลอเรียกว่า “มหาวิทยาลัยประสานมิตร” เพราะคุ้นกับสถานที่มากกว่า ชื่อที่ถูกต้องคือมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ส่วน “ประสานมิตร” เป็นชื่อพื้นที่และเป็นชื่อที่ใช้ระบุที่ตั้งแห่งหนึ่งของมหาวิทยาลัย

มหาวิทยาลัยอธิบายความหมายของชื่อ “ศรีนครินทรวิโรฒ” ว่า “มหาวิทยาลัยที่เจริญเป็นศรีสง่าแก่มหานคร” คำว่า “วิโรฒ” มาจากภาษาสันสกฤต มีความหมายถึงความงอกงามหรือความเจริญ เมื่อมองผ่านความหมายนี้ ชื่อมหาวิทยาลัยจึงไม่ได้เป็นเพียงชื่อเฉพาะที่ฟังไพเราะ แต่ยังสื่อถึงการเติบโตทางการศึกษาและบทบาทที่มีต่อสังคมด้วย

ก่อนจะเป็นมหาวิทยาลัยอย่างที่เห็นในปัจจุบัน สถาบันแห่งนี้เริ่มต้นจากงานด้านการผลิตครู เมื่อวันที่ 28 เมษายน พ.ศ. 2492 กระทรวงศึกษาธิการประกาศเปิด “โรงเรียนฝึกหัดครูชั้นสูง ถนนประสานมิตร” ที่ถนนสุขุมวิท 23 ต่อมาในปี พ.ศ. 2496 มีการก่อตั้งวิทยาลัยวิชาการศึกษาขึ้นในบริเวณเดียวกัน และรวมกับโรงเรียนฝึกหัดครูชั้นสูง เพื่อเปิดสอนวิชาทางการศึกษาในระดับปริญญา

รากฐานดังกล่าวทำให้ มศว มีชื่อเสียงผูกพันกับวิชาชีพครูและการศึกษามายาวนาน จนถึงวันที่ 29 มิถุนายน พ.ศ. 2517 วิทยาลัยวิชาการศึกษาได้รับการยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัย และได้รับพระราชทานนามว่า “มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ” ช่วงนั้นวิทยาลัยวิชาการศึกษาหลายแห่งในภูมิภาคถูกยกฐานะเป็นวิทยาเขตของมหาวิทยาลัยเดียวกันด้วย

สิ่งที่น่าสนใจคือ วิทยาเขตในเครือเดิมบางแห่งได้แยกตัวออกไปเป็นมหาวิทยาลัยที่คนไทยรู้จักกันดี เช่น วิทยาเขตบางแสนยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยบูรพา วิทยาเขตพิษณุโลกเป็นมหาวิทยาลัยนเรศวร วิทยาเขตมหาสารคามเป็นมหาวิทยาลัยมหาสารคาม และวิทยาเขตสงขลาเป็นมหาวิทยาลัยทักษิณ ประวัติของ มศว จึงเชื่อมโยงกับการขยายโอกาสทางการศึกษาระดับอุดมศึกษาไปยังภูมิภาคต่าง ๆ ของประเทศอย่างชัดเจน

ปัจจุบันคนส่วนใหญ่มักรู้จักสถานที่หลักสองแห่ง คือ มศว ประสานมิตร ซึ่งอยู่บริเวณสุขุมวิท 23 กรุงเทพมหานคร และ มศว องครักษ์ ที่อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก การเรียนของนิสิตแต่ละคณะอาจอยู่ประสานมิตร องครักษ์ หรือมีการเดินทางระหว่างพื้นที่ตามหลักสูตรและชั้นปี จึงไม่ควรเข้าใจว่าผู้ที่เรียน มศว ทุกคนจะเรียนอยู่กลางกรุงเทพฯ ตลอดหลักสูตร

บรรยากาศของประสานมิตรมีลักษณะเด่นตรงที่มหาวิทยาลัยตั้งอยู่ท่ามกลางย่านธุรกิจและที่พักอาศัย การเดินทางเชื่อมต่อกับพื้นที่อโศก สุขุมวิท และเพชรบุรีได้ค่อนข้างสะดวก ภายในพื้นที่ไม่ได้มีเพียงอาคารเรียน แต่ยังมีกิจกรรม ศิลปะ ร้านค้า และพื้นที่ที่คนภายนอกเข้ามาใช้งาน จึงทำให้ชื่อ “มศว ประสานมิตร” ปรากฏในชีวิตประจำวันของคนกรุงเทพฯ อยู่เสมอ

ส่วนพื้นที่องครักษ์มีขนาดกว้างกว่าและรองรับการเรียนการสอนหลายด้าน โดยเฉพาะหลักสูตรที่ต้องใช้ห้องปฏิบัติการ พื้นที่ฝึก และบริการทางสุขภาพ ภายในยังมีหอพัก สนามกีฬา และสิ่งอำนวยความสะดวกสำหรับนิสิต ลักษณะการใช้ชีวิตจึงต่างจากประสานมิตรพอสมควร คนที่กำลังเลือกคณะควรตรวจสอบให้ชัดว่าหลักสูตรนั้นเรียนที่ใด เพราะสถานที่เรียนมีผลทั้งต่อการเดินทาง ที่พัก และค่าใช้จ่ายในแต่ละวัน

อีกความเข้าใจหนึ่งที่พบได้บ่อยคือคิดว่า มศว เป็นมหาวิทยาลัยครูเท่านั้น ความคิดนี้มาจากประวัติการก่อตั้งซึ่งมีรากฐานด้านการฝึกหัดครูจริง แต่ทุกวันนี้มหาวิทยาลัยเปิดการเรียนการสอนครอบคลุมหลายกลุ่ม ทั้งมนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี วิศวกรรม ศิลปกรรม เศรษฐศาสตร์ บริหารธุรกิจ การสื่อสาร สุขภาพ แพทยศาสตร์ ทันตแพทยศาสตร์ เภสัชศาสตร์ พยาบาลศาสตร์ กายภาพบำบัด และสาขาอื่น ๆ

ผู้เรียนของมหาวิทยาลัยใช้คำเรียกว่า “นิสิต” ไม่ใช่ “นักศึกษา” ตามธรรมเนียมของสถาบัน การเรียก “นิสิต มศว” จึงเป็นรูปแบบที่พบในเอกสาร ข่าว และการสื่อสารภายในมหาวิทยาลัย สีที่คนมักเชื่อมโยงกับสถาบันคือสีเทาและสีแดง ขณะที่คำว่า “ประสานมิตร” ก็กลายเป็นชื่อที่คนนอกใช้เรียกมหาวิทยาลัยแบบไม่เป็นทางการ แม้จะไม่ใช่ชื่อเต็มก็ตาม

ถ้าเห็นคำว่า SWU บนเว็บไซต์ อีเมล หลักสูตรภาษาอังกฤษ หรือกิจกรรมระหว่างประเทศ คำนั้นก็คือมหาวิทยาลัยเดียวกัน ไม่ได้หมายถึงสถาบันอีกแห่ง ตัว W มาจาก Wirot ตามการเขียนชื่อภาษาอังกฤษว่า Srinakharinwirot University จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมอักษรย่อภาษาอังกฤษจึงเป็น SWU

จำง่าย ๆ ว่า มศว คือมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ เขียนตัวย่อภาษาไทยติดกันโดยไม่มีจุด มีจุดเริ่มต้นจากโรงเรียนฝึกหัดครูชั้นสูงที่ประสานมิตร ก่อนพัฒนาสู่มหาวิทยาลัยที่เปิดสอนหลากหลายสาขาในปัจจุบัน ส่วนประสานมิตรและองครักษ์คือชื่อพื้นที่สำคัญของมหาวิทยาลัย ไม่ใช่มหาวิทยาลัยคนละแห่ง เมื่อแยกสามเรื่องนี้ออกจากกัน ชื่อที่เคยดูจำยากก็เข้าใจได้ไม่ยากเลย