รถยนต์พระที่นั่งคันแรกของสยาม Mercedes 28 HP ในสมัยรัชกาลที่ 5

รถยนต์พระที่นั่งคันแรกของสยาม Mercedes 28 HP ในสมัยรัชกาลที่ 5

รถยนต์เมอร์เซเดส (Mercedes) รุ่น 28 HP คือรถยนต์พระที่นั่งคันแรกในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และเป็นหนึ่งในหมุดหมายสำคัญของประวัติศาสตร์ยานยนต์ไทย รถคันนี้เดินทางมาถึงสยามในปี พ.ศ. 2447 หรือ ค.ศ. 1904 ในช่วงที่รถยนต์ยังถือเป็นเทคโนโลยีใหม่สำหรับผู้คนทั่วโลก

เรื่องราวของรถคันนี้ไม่ได้สะท้อนเฉพาะความก้าวหน้าด้านการเดินทางเท่านั้น แต่ยังแสดงให้เห็นถึงช่วงเปลี่ยนผ่านของสยาม จากยุคที่ใช้เรือ รถม้า และพาหนะซึ่งอาศัยแรงสัตว์ ไปสู่ยุคของเครื่องยนต์และถนนสมัยใหม่

ใครเป็นผู้นำรถยนต์เข้ามา?

ผู้สั่งซื้อคือ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ ผู้ทรงได้รับการยกย่องว่าเป็นพระบิดาแห่งกฎหมายไทย

ขณะเสด็จไปรักษาพระองค์ที่กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส พระองค์ทรงดำเนินการสั่งซื้อรถยนต์เมอร์เซเดส เพื่อนำขึ้นทูลเกล้าฯ ถวายแด่ พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5

รถคันดังกล่าวเดินทางมาถึงสยามเมื่อวันที่ 19 ธันวาคม พ.ศ. 2447 และระบุผู้รับปลายทางเป็นพระมหากษัตริย์แห่งกรุงสยาม

สเปกรถ Mercedes 28 HP

รถยนต์พระที่นั่งคันนี้เป็นรถเมอร์เซเดส รุ่น 28 HP ใช้เครื่องยนต์ 4 สูบ ให้พละกำลังสูงสุด 35 แรงม้า

รายละเอียดสำคัญของรถ ได้แก่

• หมายเลขแชสซี 2397

• หมายเลขเครื่องยนต์ 4290

• เครื่องยนต์ 4 สูบ

• กำลังสูงสุด 35 แรงม้า

ในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 รถยนต์ที่มีกำลังระดับนี้ถือเป็นยานพาหนะสมัยใหม่และมีสมรรถนะสูงเมื่อเทียบกับการเดินทางด้วยรถม้าในสมัยนั้น

จุดเริ่มต้นความนิยมรถยนต์ในราชสำนัก

หลังจากรัชกาลที่ 5 ทรงพอพระราชหฤทัยในสมรรถนะและความสะดวกสบาย รถยนต์จึงเริ่มเข้ามามีบทบาทในการเสด็จพระราชดำเนินและการเดินทางของราชสำนักมากขึ้น

ต่อมาใน พ.ศ. 2451 มีการสั่งซื้อรถยนต์เข้ามาอีก 10 คัน เพื่อพระราชทานแก่พระบรมวงศานุวงศ์และข้าราชการชั้นผู้ใหญ่

การเข้ามาของรถยนต์ยังสัมพันธ์กับการขยายตัวของถนนในกรุงเทพฯ เมื่อเส้นทางคมนาคมทางบกเพิ่มขึ้น รถยนต์จึงค่อย ๆ กลายเป็นพาหนะที่สะดวกและได้รับความนิยมมากขึ้นตามลำดับ

รถยนต์พระที่นั่งมีชื่อเรียกอย่างไพเราะ

สิ่งที่น่าสนใจคือ รถยนต์พระที่นั่งในยุคนั้นมีการตั้งชื่อเรียกอย่างไพเราะ คล้ายกับธรรมเนียมการพระราชทานนามแก่พาหนะสำคัญในราชสำนัก

ชื่อที่ปรากฏในเรื่องราวเกี่ยวกับรถยนต์พระที่นั่ง เช่น

• มณีรัตนา

• ทัศมารุต

• ไอยราพต

• กังหัน

รถเมอร์เซเดสพระที่นั่งอีกคันหนึ่งยังได้รับพระราชทานนามว่า “แก้วจักรพรรดิ” ซึ่งเปรียบเสมือนหนึ่งในแก้วเจ็ดประการอันเป็นของคู่พระบารมีแห่งองค์พระมหากษัตริย์

จาก “รถมอร์เตอร์คาร์” สู่คำว่า “รถยนต์”

ในช่วงแรก คนไทยเรียกยานพาหนะชนิดนี้ตามภาษาอังกฤษว่า “รถมอร์เตอร์คาร์” หรือ Motor Car ก่อนจะเปลี่ยนมาใช้นิยามศัพท์ภาษาไทยว่า “รถยนต์” ในเวลาต่อมา

คำว่า “รถยนต์” จึงไม่ได้หมายถึงเพียงยานพาหนะที่ใช้เครื่องยนต์ แต่ยังเป็นคำที่เกิดขึ้นพร้อมกับการเปลี่ยนแปลงด้านภาษา เทคโนโลยี และวิถีชีวิตของสังคมไทย

อย่างไรก็ตาม คำว่า “รถยนต์คันแรกของไทย” อาจพบคำอธิบายแตกต่างกันในแต่ละแหล่ง บางแห่งหมายถึงรถยนต์คันแรกที่เข้ามาวิ่งในสยาม ขณะที่บางแห่งหมายถึง รถยนต์พระที่นั่งคันแรกในรัชกาลที่ 5 สำหรับ Mercedes 28 HP คันนี้ มีหลักฐานและแหล่งข้อมูลหลายแห่งกล่าวถึงในฐานะราชยานยนต์หรือรถยนต์พระที่นั่งคันแรกของพระองค์

จากรถยนต์เพียงไม่กี่คันในราชสำนักเมื่อกว่าร้อยปีก่อน รถยนต์ได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวันของคนไทย เรื่องราวของ Mercedes 28 HP จึงเป็นมากกว่าประวัติของรถโบราณหนึ่งคัน แต่เป็นภาพสะท้อนของจุดเริ่มต้นการเดินทางเข้าสู่ยุคยานยนต์ของสยาม