“ไม่อยากมีคู่หรอก มันเจ็บท้อง!” เปิดวิธีผสมพันธุ์สุดโหดของตัวเรือด

สำหรับสัตว์บางชนิด การมีคู่อาจเริ่มจากการเกี้ยวพาราสี 

แต่สำหรับ ตัวเรือดตัวเมีย การผสมพันธุ์กลับต้องแลกมาด้วยบาดแผลจริง ๆ

ตัวเรือดเพศผู้ไม่ได้ส่งอสุจิผ่านช่องสืบพันธุ์ของตัวเมียตามปกติ แต่มันจะใช้อวัยวะสืบพันธุ์ที่มีลักษณะเรียวแหลม แทงทะลุผนังท้องของตัวเมีย แล้วปล่อยอสุจิเข้าไปในช่องลำตัวโดยตรง 

วิธีนี้เรียกว่า การผสมพันธุ์แบบแทงทะลุ หรือ Traumatic insemination 

หลังจากถูกฉีดเข้าไป อสุจิจะเคลื่อนที่ภายในร่างกายของตัวเมียไปยังบริเวณเก็บอสุจิ ก่อนจะถูกนำไปใช้ปฏิสนธิกับไข่ในภายหลัง 

ส่วนระบบสืบพันธุ์ตามปกติของตัวเมียยังมีอยู่ แต่ถูกใช้เป็นเส้นทางสำหรับวางไข่ มากกว่าจะใช้รับอสุจิ

ผสมพันธุ์หนึ่งครั้ง ตัวเมียต้องเจออะไรบ้าง?

รอยแทงไม่ได้เป็นเพียงรูเล็ก ๆ ที่ไม่มีผลต่อร่างกาย เพราะตัวเมียต้องเสียพลังงานไปกับการสมานแผลและกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกัน อีกทั้งบาดแผลยังเพิ่มความเสี่ยงที่เชื้อจุลินทรีย์จะเข้าสู่ร่างกายได้ 

งานทดลองพบว่าการถูกผสมพันธุ์บ่อยเกินความจำเป็นสัมพันธ์กับอายุที่สั้นลงและความสำเร็จในการสืบพันธุ์ที่ลดลงของตัวเมีย 

ยิ่งอยู่รวมกันหนาแน่น ตัวผู้ก็ยิ่งมีโอกาสเข้าหาตัวเมียซ้ำ ๆ ทั้งที่อสุจิจากการผสมครั้งก่อนอาจเพียงพอแล้ว 

สำหรับตัวผู้ การผสมหลายครั้งช่วยเพิ่มโอกาสส่งต่อยีนของตัวเอง แต่สำหรับตัวเมีย มันหมายถึงการต้องรับแผลเพิ่มโดยไม่ได้ประโยชน์เท่ากัน 

นี่จึงเป็นตัวอย่างชัดเจนของสิ่งที่นักชีววิทยาเรียกว่า ความขัดแย้งระหว่างเพศ

ตัวเมียจึงวิวัฒนาการ “เกราะรับเข็ม”

เมื่อหลีกเลี่ยงพฤติกรรมนี้ไม่ได้ ตัวเรือดตัวเมียจึงวิวัฒนาการอวัยวะพิเศษบริเวณด้านข้างท้อง เรียกว่า สเปอร์มาเลจ หรือ spermalege 

ซึ่งเป็นบริเวณที่มีเนื้อเยื่อและเซลล์ภูมิคุ้มกันจำนวนมาก ทำหน้าที่รับการแทงและช่วยลดความเสียหายจากการผสมพันธุ์ 

ธรรมชาติไม่ได้ทำให้ตัวผู้เลิกแทง แต่ทำให้ร่างกายของตัวเมียค่อย ๆ สร้าง “จุดรับแผล” ขึ้นมาเพื่อเอาชีวิตรอด 

อวัยวะนี้ไม่ได้ทำให้การผสมพันธุ์ปลอดภัยหรือไม่เจ็บ เพียงแต่ช่วยบรรเทาผลเสียที่อาจรุนแรงกว่าเดิม

เรื่องของตัวเรือดจึงไม่ใช่เรื่องรักหวานชื่น แต่เป็นการแข่งขันทางวิวัฒนาการระหว่างตัวผู้ที่พยายามส่งต่ออสุจิให้สำเร็จ กับตัวเมียที่ต้องพัฒนาร่างกายเพื่อรับมือกับบาดแผลนั้น

หากตัวเรือดตัวเมียพูดได้ มันอาจไม่ได้บอกว่า “ไม่อยากมีคู่เพราะรักอิสระ” แต่อาจร้องว่า

“ไม่อยากถูกรักหรอก มันเจ็บท้อง!”