จริงหรือไม่? พยาธิในปลาทะเลไม่สามารถโตในตัวคนได้

หลายคนเคยได้ยินความเชื่อว่า “พยาธิในปลาทะเลไม่อันตราย เพราะมันโตในตัวคนไม่ได้” จึงคิดว่าการกินปลาดิบจากทะเลปลอดภัยกว่าปลาน้ำจืด แต่ความจริงมีรายละเอียดมากกว่านั้น

แม้ว่าพยาธิในปลาทะเลบางชนิดจะ ไม่สามารถเติบโตเป็นตัวเต็มวัยและแพร่พันธุ์ในร่างกายมนุษย์ได้ แต่ไม่ได้หมายความว่ามันไม่มีอันตราย

พยาธิอะนิซาคิส ตัวร้ายจากปลาทะเล

หนึ่งในพยาธิที่พบในปลาทะเลคือ “พยาธิอะนิซาคิส” (Anisakis) ซึ่งเป็นตัวอ่อนพยาธิที่อาศัยอยู่ในสัตว์ทะเล เช่น ปลาและสัตว์ทะเลบางชนิด

เมื่อคนกินปลาที่มีตัวอ่อนพยาธิชนิดนี้แบบดิบหรือปรุงไม่สุก พยาธิอาจเข้าสู่ระบบทางเดินอาหารได้

แม้มันจะไม่สามารถโตเป็นตัวเต็มวัยในคน แต่สามารถทำให้เกิดปัญหาได้ เช่น

• ไชหรือเกาะบริเวณผนังกระเพาะและลำไส้

• ทำให้เกิดการอักเสบ

• ปวดท้องรุนแรง คลื่นไส้ อาเจียน

• บางคนเกิดอาการแพ้จากสารโปรตีนของพยาธิ

บางรายอาการรุนแรงจนต้องให้แพทย์ใช้กล้องส่องเพื่อเอาพยาธิออก

แล้วทำไมบางประเทศถึงกินปลาดิบได้?

การกินซาชิมิหรือปลาดิบในประเทศอย่างญี่ปุ่น ไม่ได้หมายความว่าปลานั้นปลอดภัยเพราะไม่มีพยาธิ แต่เป็นเพราะมีระบบควบคุมที่เข้มงวด

เช่น

• คัดเลือกแหล่งที่มาของปลา

• รักษาอุณหภูมิอย่างรวดเร็วหลังจับ

• แช่แข็งตามมาตรฐานเพื่อฆ่าพยาธิ

• ควบคุมความสะอาดระหว่างการแล่และเก็บรักษา

ดังนั้น “ปลาดิบสำหรับกิน” จึงไม่ใช่แค่ปลาที่สด แต่ต้องเป็นปลาที่ผ่านการจัดการอย่างถูกต้อง

แตกต่างจากพยาธิปลาน้ำจืดอย่างไร?

พยาธิจากปลาน้ำจืดบางชนิด เช่น พยาธิใบไม้ตับ มีวงจรชีวิตที่สามารถอาศัยอยู่ในคนได้ และหากติดเชื้อเรื้อรังอาจนำไปสู่โรคร้ายแรงได้

แต่พยาธิทะเลอย่างอะนิซาคิส มักเป็นการติดเชื้อแบบชั่วคราว เพราะไม่สามารถปรับตัวเป็นตัวเต็มวัยในร่างกายมนุษย์

คำพูดที่ว่า “พยาธิในปลาทะเลโตในตัวคนไม่ได้” ถูกเพียงบางส่วน

จริงที่พยาธิหลายชนิดในปลาทะเลไม่สามารถเติบโตและขยายพันธุ์ในคนได้ แต่พวกมันยังสามารถทำให้เกิดอาการเจ็บป่วยได้

การกินปลาดิบจึงไม่ควรดูแค่ว่าเป็น “ปลาทะเล” หรือ “ปลาน้ำจืด” แต่ต้องดูว่า ผ่านกระบวนการจัดการที่ปลอดภัยหรือไม่

เพราะความสดไม่ได้แปลว่าปลอดภัยเสมอไป