วินิจฉัยผิดไม่ได้แปลว่าหมอต้องติดคุก เปิดข้อกฎหมายเมื่อคนไข้เสียชีวิต

สวัสดีค่ะเพื่อนๆ ชาว Postjung ทุกคน

ช่วงนี้เรามักเห็นข่าวคนไข้ไปโรงพยาบาล แต่ได้รับการวินิจฉัยที่อาจคลาดเคลื่อน จนอาการทรุดลงหรือร้ายแรงถึงขั้นเสียชีวิต จึงเกิดคำถามตามมาว่า หากหมอวินิจฉัยผิด หมอจะต้องติดคุกหรือไม่ และโรงพยาบาลต้องร่วมรับผิดด้วยหรือเปล่า?

คำตอบสั้นๆ คือ ไม่ใช่ทุกกรณีที่วินิจฉัยผิดแล้วหมอจะมีความผิดทันที ต้องพิจารณาว่าการรักษาต่ำกว่ามาตรฐานวิชาชีพหรือไม่ และความผิดพลาดนั้นเป็นสาเหตุโดยตรงของความเสียหายหรือการเสียชีวิตหรือเปล่า

ความรับผิดที่อาจเกิดขึ้นแบ่งได้เป็น 4 ส่วนหลักๆ ค่ะ

1. ความรับผิดทางอาญา หมอจะติดคุกหรือไม่?

คดีอาญาจะไม่ได้ดูเพียงผลลัพธ์ว่าคนไข้เสียชีวิตหรือได้รับอันตราย แต่ต้องตรวจสอบด้วยว่าแพทย์มีหน้าที่ต้องทำอะไร ได้ใช้ความระมัดระวังตามวิชาชีพหรือไม่ และการกระทำหรือการละเว้นนั้นเชื่อมโยงกับความเสียหายอย่างไร

กรณีที่อาจเกี่ยวข้อง ได้แก่

มาตรา 291 ประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย

มีโทษจำคุกไม่เกิน 10 ปี และปรับไม่เกิน 200,000 บาท หากพิสูจน์ได้ว่าความประมาทเป็นเหตุให้คนไข้เสียชีวิต

มาตรา 300 ประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นรับอันตรายสาหัส

มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 60,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ

คำว่า “อันตรายสาหัส” มีความหมายตามกฎหมาย เช่น สูญเสียอวัยวะ ทุพพลภาพ หรือเจ็บป่วยด้วยอาการทุกขเวทนาเกินกว่า 20 วัน หรือไม่สามารถประกอบกรณียกิจตามปกติเกินกว่า 20 วัน

มาตรา 390 ประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นรับอันตรายแก่กายหรือจิตใจ

มีโทษจำคุกไม่เกิน 1 เดือน หรือปรับไม่เกิน 10,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ใช้กับกรณีที่ความเสียหายไม่ถึงระดับอันตรายสาหัส

อย่างไรก็ตาม อัตราโทษข้างต้นเป็นเพียงโทษสูงสุดตามกฎหมาย ไม่ได้หมายความว่าหมอจะถูกลงโทษถึงขั้นจำคุกทุกกรณี ศาลต้องพิจารณาพยานหลักฐาน เวชระเบียน ความเห็นผู้เชี่ยวชาญ ความเชื่อมโยงระหว่างการรักษากับผลที่เกิดขึ้น รวมถึงพฤติการณ์ของแต่ละคดีเสียก่อนค่ะ

2. ความรับผิดทางแพ่ง ใครต้องชดใช้ค่าเสียหาย?

คนไข้หรือญาติอาจเรียกร้องค่าสินไหมทดแทนตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ได้ หากพิสูจน์องค์ประกอบของการกระทำละเมิดตามมาตรา 420 ได้ว่า มีการจงใจหรือประมาทเลินเล่อโดยผิดกฎหมาย และทำให้ผู้อื่นเสียหาย

ค่าเสียหายที่อาจเรียกร้องได้ขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริง เช่น

• ค่ารักษาพยาบาลที่เกี่ยวข้อง
• รายได้หรือประโยชน์จากการทำงานที่สูญเสียไป
• ค่าปลงศพ
• ค่าเสียหายอื่นตามที่กฎหมายรับรองและพิสูจน์ได้

สำหรับโรงพยาบาลเอกชน มาตรา 425 กำหนดให้นายจ้างร่วมรับผิดกับลูกจ้างในผลแห่งละเมิดที่ลูกจ้างกระทำไปในทางการที่จ้าง ดังนั้น โรงพยาบาลอาจต้องร่วมรับผิดหากข้อเท็จจริงแสดงว่าแพทย์มีสถานะเป็นลูกจ้างและกระทำไปในการทำงาน

แต่แพทย์ที่ปฏิบัติงานในโรงพยาบาลเอกชนไม่ได้มีสถานะเป็นลูกจ้างเหมือนกันทุกคน จึงต้องตรวจสอบสัญญา รูปแบบการทำงาน และความสัมพันธ์กับโรงพยาบาลเป็นรายกรณีค่ะ

3. หากเกิดในโรงพยาบาลรัฐ ต้องฟ้องใคร?

หากแพทย์เป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐและเหตุเกิดจากการปฏิบัติหน้าที่ มาตรา 5 แห่ง พ.ร.บ.ความรับผิดทางละเมิดของเจ้าหน้าที่ พ.ศ. 2539 กำหนดให้ผู้เสียหายเรียกร้องหรือฟ้องหน่วยงานของรัฐที่ต้องรับผิด ไม่ใช่ฟ้องตัวเจ้าหน้าที่โดยตรงในทางแพ่ง

หน่วยงานของรัฐจะเรียกเงินคืนจากแพทย์ได้ภายหลัง เฉพาะเมื่อเข้าเงื่อนไขตามกฎหมาย เช่น แพทย์กระทำโดยจงใจหรือประมาทเลินเล่ออย่างร้ายแรง และจำนวนเงินที่จะเรียกคืนยังต้องพิจารณาตามพฤติการณ์และระดับความร้ายแรงด้วย

หลักนี้เป็นเรื่องความรับผิดทางแพ่งเท่านั้น ไม่ได้หมายความว่าแพทย์จะได้รับยกเว้นจากความรับผิดทางอาญาหรือการตรวจสอบทางจริยธรรมค่ะ

4. ความรับผิดทางจริยธรรมวิชาชีพ

นอกจากคดีอาญาและคดีแพ่งแล้ว ผู้เสียหายยังสามารถร้องเรียนต่อแพทยสภาเพื่อให้ตรวจสอบจริยธรรมแห่งวิชาชีพเวชกรรมได้

หากการไต่สวนพบว่าแพทย์ประพฤติผิดจริง แพทยสภาอาจมีคำสั่งอย่างใดอย่างหนึ่ง ตั้งแต่ว่ากล่าวตักเตือน ภาคทัณฑ์ พักใช้ใบอนุญาต ไปจนถึงเพิกถอนใบอนุญาตประกอบวิชาชีพเวชกรรม

กระบวนการนี้เป็นคนละส่วนกับคดีในศาล ดังนั้น ผลการตรวจสอบแต่ละช่องทางอาจไม่เหมือนกัน เพราะใช้หลักเกณฑ์และพยานหลักฐานต่างกันค่ะ

วินิจฉัยผิด เท่ากับประมาทเสมอไปไหม?

ต้องตอบว่า ไม่เสมอไปค่ะ

โรคหลายชนิดมีอาการคล้ายกัน โดยเฉพาะในระยะแรก บางโรคอาจยังไม่แสดงผลจากการตรวจ หรืออาการอาจเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว แม้แพทย์ใช้ความระมัดระวังตามมาตรฐานแล้วก็ยังอาจวินิจฉัยคลาดเคลื่อนได้

สิ่งที่ต้องพิจารณาจึงไม่ใช่เพียงว่า “คำวินิจฉัยครั้งแรกผิดหรือถูก” แต่รวมถึงคำถามว่า

• แพทย์ซักประวัติและตรวจร่างกายเหมาะสมหรือไม่
• มีอาการเตือนที่ควรส่งตรวจเพิ่มเติมหรือไม่
• มีการติดตามอาการหรือแนะนำให้กลับมาพบแพทย์อย่างเหมาะสมหรือไม่
• การรักษาสอดคล้องกับมาตรฐานของแพทย์ในระดับเดียวกันหรือไม่
• หากดำเนินการแตกต่างออกไป จะมีโอกาสป้องกันความเสียหายได้หรือไม่

ดังนั้น การเสียชีวิตหลังเข้ารับการรักษาไม่ได้พิสูจน์โดยตัวมันเองว่าแพทย์ประมาท แต่ในทางกลับกัน การที่โรงพยาบาลยืนยันว่ารักษาตามขั้นตอน ก็ไม่ได้ทำให้ข้อสงสัยสิ้นสุดลงโดยอัตโนมัติเช่นกัน ทุกฝ่ายต้องอาศัยเวชระเบียน ผลตรวจ ผลชันสูตร และความเห็นทางวิชาการมาประกอบกันค่ะ

หากสงสัยว่าเกิดความผิดพลาด ควรเก็บอะไรไว้บ้าง?

คนไข้หรือญาติควรรวบรวมข้อมูลอย่างเป็นระบบ เช่น

• ลำดับเหตุการณ์ตั้งแต่เริ่มมีอาการ
• วันและเวลาที่เข้ารับการรักษา
• เอกสารการรักษา ผลตรวจ และรายการยา
• ใบนัด ใบเสร็จ และหลักฐานค่าใช้จ่าย
• ชื่อสถานพยาบาลและบุคลากรที่เกี่ยวข้องเท่าที่ทราบ
• ข้อมูลการรักษาต่อเนื่องจากโรงพยาบาลแห่งอื่น

ควรติดต่อขอเอกสารหรือสำเนาเวชระเบียนตามขั้นตอนของสถานพยาบาล และปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายโดยเร็ว เพราะแต่ละช่องทางมีขั้นตอนและระยะเวลาดำเนินการแตกต่างกัน

สรุปแล้ว หมอต้องติดคุกไหม?

คำตอบคือ อาจมีความรับผิดได้ แต่ไม่ใช่โดยอัตโนมัติ

การจะลงโทษทางอาญา เรียกค่าเสียหาย หรือดำเนินการทางจริยธรรม ต้องผ่านการตรวจสอบว่าแพทย์ทำต่ำกว่ามาตรฐานหรือไม่ มีความประมาทในระดับใด และความประมาทนั้นทำให้เกิดความเสียหายจริงหรือเปล่า ส่วนโรงพยาบาลจะต้องรับผิดด้วยหรือไม่ ก็ขึ้นอยู่กับประเภทของโรงพยาบาล สถานะของแพทย์ และข้อเท็จจริงในแต่ละกรณี

หัวใจสำคัญจึงไม่ใช่การรีบสรุปว่าฝ่ายใดผิด แต่คือการรักษาหลักฐาน ตรวจสอบอย่างเป็นธรรม และเปิดโอกาสให้ทั้งคนไข้ ญาติ แพทย์ และโรงพยาบาลชี้แจงด้วยข้อมูลที่ตรวจสอบได้ค่ะ

เพื่อนๆ ชาว Postjung มีความคิดเห็นอย่างไรกับเรื่องนี้บ้างคะ? เคยมีประสบการณ์ที่สงสัยว่าการวินิจฉัยอาจคลาดเคลื่อนหรือไม่ มาแชร์มุมมองกันได้ค่ะ