หนังเรื่องแรกของไทย…แต่คนไทยไม่ได้สร้าง

เมื่อพูดถึง "หนังไทยเรื่องแรก" หลายคนมักนึกถึง "โชคสองชั้น" ซึ่งเป็นภาพยนตร์ที่คนไทยสร้างเองทั้งหมดในปี พ.ศ. 2470

แต่หากถามว่า "ภาพยนตร์ขนาดยาวเรื่องแรกที่สร้างในประเทศไทย" คำตอบคือ "นางสาวสุวรรณ" ที่เกิดขึ้นก่อนถึง 4 ปี

ภาพยนตร์เรื่องนี้ผลิตโดยบริษัทจากสหรัฐอเมริกา ใช้ทุนและทีมงานชาวอเมริกัน แต่เดินทางมาถ่ายทำในสยาม พร้อมคัดเลือกนักแสดงชาวสยามและใช้สถานที่จริงทั่วประเทศ จึงนับเป็นภาพยนตร์ขนาดยาวเรื่องแรกที่ถ่ายทำบนแผ่นดินไทย

Hollywood เดินทางมาถึงสยาม

ผู้กำกับคือ เฮนรี แมคเร (Henry MacRae) แห่ง Universal Pictures ซึ่งต้องการสร้างภาพยนตร์ที่นำเสนอความงดงามและความแปลกใหม่ของดินแดนสยามให้ผู้ชมชาวตะวันตกได้รู้จัก

การถ่ายทำเกิดขึ้นในหลายพื้นที่ของกรุงเทพฯ และจังหวัดใกล้เคียง โดยนำพระราชวัง วัด วิถีชีวิต ตลาด และภูมิทัศน์ของสยามมาเป็นฉากหลัง ทำให้ภาพยนตร์เรื่องนี้มีคุณค่าในฐานะบันทึกภาพประเทศไทยเมื่อกว่าร้อยปีก่อน

นักแสดงเป็นคนไทยทั้งหมด

แม้ผู้สร้างจะเป็นชาวอเมริกัน แต่ทีมนักแสดงส่วนใหญ่เป็นชาวสยาม โดยมี แม่มาลี รับบท "สุวรรณ" นางเอกของเรื่อง

เนื้อเรื่องเป็นแนวโรแมนติก–ผจญภัย เล่าถึงหญิงสาวผู้ต้องเผชิญอุปสรรค ความรัก และความขัดแย้ง ก่อนจะลงเอยอย่างมีความสุขตามสไตล์ภาพยนตร์เงียบในยุคนั้น

น่าเสียดาย…หนังทั้งเรื่องสูญหายไปแล้ว

สิ่งที่น่าเสียดายที่สุดคือ ปัจจุบัน ไม่มีฟิล์มของ "นางสาวสุวรรณ" หลงเหลืออยู่เลย นักประวัติศาสตร์เชื่อว่าฟิล์มต้นฉบับสูญหายไปตามกาลเวลา

ทุกวันนี้ สิ่งที่เหลืออยู่มีเพียงภาพนิ่ง โปสเตอร์ โฆษณา และเอกสารที่บันทึกการสร้างภาพยนตร์ ทำให้ผู้คนรุ่นหลังไม่มีโอกาสได้ชมภาพยนตร์เรื่องนี้อีก

จุดเริ่มต้นของวงการภาพยนตร์ไทย

แม้ "นางสาวสุวรรณ" จะไม่ได้เป็นภาพยนตร์ที่สร้างโดยคนไทย แต่ก็มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อประวัติศาสตร์ภาพยนตร์ไทย เพราะเป็นผลงานที่พิสูจน์ว่าสยามมีศักยภาพในการเป็นสถานที่ถ่ายทำ และเป็นเวทีให้นักแสดงไทยได้ปรากฏตัวในภาพยนตร์ระดับนานาชาติเป็นครั้งแรก

หลังจากนั้นเพียง 4 ปี คนไทยก็สามารถสร้าง "โชคสองชั้น" ได้สำเร็จ กลายเป็นภาพยนตร์ขนาดยาวเรื่องแรกที่สร้างโดยคนไทยทั้งหมด และเป็นจุดเริ่มต้นของอุตสาหกรรมภาพยนตร์ไทยอย่างแท้จริง

"นางสาวสุวรรณ" จึงอาจไม่ใช่หนังไทยในความหมายของผู้สร้าง แต่คือหนังเรื่องแรกที่ทำให้โลกได้เห็น "สยาม" บนจอภาพยนตร์ และเป็นหน้าประวัติศาสตร์ที่ไม่ควรถูกลืม